I SA 855/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca /spr./ Sędziowie NSA Anna Lech NSA Marek Stojanowski Protokolant Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2004 r. sprawy ze skargi Gminy Miasta G. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] marca 2002 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] sierpnia 2001 roku numer [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA 855/02 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2002 roku numer [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2001 roku numer [...] Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast o stwierdzeniu nieważności decyzji z [...] grudnia 1964 roku numer [...] Komisji Odwoławczej Do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ administracji publicznej podniósł, że dla nieruchomości położonej w G. o powierzchni 5.45,20 hektara była urządzona księga wieczysta Kw. [...], w której w dziale drugim, jako właścicielka całej nieruchomości wpisana była J. T. Na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w G. z [...] listopada 1964 roku wydanego w sprawie sygnatura akt [...] spadek po J. T. zmarłej w dniu 5 czerwca 1961 roku na podstawie dziedziczenia testamentowego nabyły dzieci M. W., J. C., J. T., H. W. i S. T. Na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w G. z [...] lutego 1973 roku wydanego w sprawie sygnatura akt [...] spadek po J. T. zmarłym w dniu 27 lipca 1971 roku na podstawie dziedziczenia ustawowego nabyli żona E. T. oraz dzieci J. T., J. T., Z. T. Na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w G.i z dnia [...] grudnia 1972 roku wydanego w sprawie sygnatura akt [...] na podstawie dziedziczenia testamentowego nabyli G. T., E. W., J. J. S., A. Z., A. Z., T. S. i R. S. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] października 1975 roku wydanego w sprawie sygnatura akt [...] spadek po J. C. zmarłej 25 listopada 1974 roku na podstawie dziedziczenia testamentowego nabyli E. W., J. S., J. T., J. T., a na podstawie ustawy w odniesieniu do majątku nieobjętego testamentem dziedziczą mąż A. C., siostra M. Tu., bratanek J. T., bratanek Z. T., bratanek J. T., bratanica G. T., bratanek G. T., siostra H. W. Na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w G. z [...] maja 1975 roku wydanego w sprawie sygnatura akt [...] spadek po S. T. zmarłym w dniu 2 lutego 1975 roku na podstawie dziedziczenia ustawowego nabyli G. T. i G. T. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] grudnia 1976 roku wydanego w sprawie sygnatura akt [...] spadek po A. C. zmarłym 18 czerwca 1976 roku na podstawie dziedziczenia testamentowego nabyli Z. T., J. T., J. T., E. C., S. C., C. C., K. C., H. K., L. S. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z [...] marca 1993 roku wydanego w sprawie sygnatura akt [...] spadek po A. W. zmarłym w dniu 3 listopada 192 roku na podstawie dziedziczenia testamentowego nabyła córka J. S. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] listopada 1990 roku wydanego w sprawie sygnatura akt [...] spadek po H. N. zmarłej 2 października 1988 roku nabyli mąż F. N. i dzieci A. K., M. S., M. N. Decyzją z dnia [...] maja 1964 roku numer [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G., działając na podstawie przepisów ustawy z 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz. U. 18, poz.94 ze zmianami), orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa części nieruchomości położonej w G. przy ulicy [...] o powierzchni 6530 metrów kwadratowych z całej nieruchomości o powierzchni około 8660 metrów kwadratowych oraz orzekło o przyznaniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość spadkobiercom zmarłej J. T. w kwocie 23508 złotych. Decyzją z dnia [...] grudnia 1964 roku numer [...] Komisja Odwoławcza Do Spraw Wywłaszczeń przy Ministrze Spraw Wewnętrznych utrzymała w mocy decyzję z [...] maja 1964 roku numer [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. W dniu 17 października 1994 roku pełnomocnik G. N., G. T., Z. T., J. T., J. T., J. S. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] grudnia 1964 roku numer [...] Komisji Odwoławczej Do Spraw Wywłaszczeń przy Ministrze Spraw Wewnętrznych oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Decyzją z dnia [...] grudnia 1998 roku numer [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z [...] grudnia 1964 roku numer [...] Komisji Odwoławczej Do Spraw Wywłaszczeń przy Ministrze Spraw Wewnętrznych. Decyzją z dnia [...] maja 1999 roku numer [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy decyzję z [...] grudnia 1998 roku numer [...] Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. Wyrokiem z dnia 23 stycznia 2001 roku wydanym w sprawie sygnatura akt I SA 1263/99 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję z [...] maja 1999 roku numer [...] Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast oraz poprzedzającą ja decyzję z [...] grudnia 1998 roku numer [...] Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 roku numer [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził nieważność decyzji z [...] grudnia 1964 roku numer [...] Komisji Odwoławczej Do Spraw Wywłaszczeń przy Ministrze Spraw Wewnętrznych oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] maja 1964 roku numer [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Decyzja z dnia [...] marca 2002 roku numer [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy decyzję z [...] sierpnia 2001 roku numer [...] Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. Na decyzję z [...] marca 2002 roku numer [...] Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Gmina Miasta G. Strona skarżąca domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji podniosła zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art.7 k.p.a., art.77 § 1 k.p.a. w związku z art.80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego i pominięcie dowodów oraz art.107 § 3 k.p.a. poprzez niezamieszczenie w decyzji jej uzasadnienia faktycznego i prawnego, a także zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, a w szczególności art.47 ust.1 ustawy z 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz. U. 18, poz.94 ze zmianami) poprzez uznanie, że poddane kontroli w postępowaniu nadzorczym decyzje zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, a tym samym, że istniały przesłanki do stwierdzenia ich nieważności. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast podtrzymał swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na dwa zagadnienia o charakterze procesowym . Po pierwsze stosownie do treści art.1 i art.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz.1271), z dniem 1 stycznia 2004 roku weszły w życie przepisy ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po drugie z treści art.97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika jednoznacznie, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i w których postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z treścią przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, stwierdzenie nieważności decyzji nie następuje z mocy prawa, a przepis art.156 k.p.a. wymienia jedynie przyczyny zezwalające na wszczęcie postępowania nadzorczego. Przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności jest ustalenie, czy decyzja administracyjna poddana kontroli w trybie nadzwyczajnym jest dotknięta jedną z wad, o których mowa w art.156 § 1 k.p.a. oraz sprawdzenie czy nie zachodzą wyjątki od zasady wymienione w art.156 § 2 k.p.a. Ustalenie organu administracji publicznej, iż decyzja administracyjna dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art.156 § 1 k.p.a., przy jednoczesnym stwierdzeniu, iż nie zachodzi żadna z przesłanek negatywnych wymienionych w art.156 § 2 k.p.a. skutkuje stwierdzeniem nieważności decyzji poddanej kontroli w postępowaniu nadzorczym ze skutkiem ex tunc. Oznacza to, że organ nadzoru stwierdzając nieważność decyzji ostatecznej, działa jako organ kasacyjny i nie jest władny rozstrzygać żadnej kwestii merytorycznej, a w szczególności orzekać co do istoty sprawy. W tym miejscu podkreślić należy, że zgodnie z treścią art.157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Poza sporem winna pozostawać okoliczność, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, w którym znajdują zastosowanie ogólne zasady postępowania administracyjnego. Wśród zasad postępowania administracyjnego wymienionych w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego istotne znaczenie posiada zasada czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym-art..10 § 1 k.p.a.. Przypomnieć więc należy, że organ administracji publicznej ma obowiązek zapewnić stronie możliwość czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Realizacja tegoż obowiązku następuje poprzez zawiadomienie strony o wszczęciu postępowania administracyjnego ( art.64 § 4 k.p.a.), oraz poprzez umożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz zgłoszonych żądań. Jeżeli więc w toku postępowania administracyjnego organ administracji publicznej ustali, że istnieje podmiot, który jest stroną w sprawie, bo dotyczy ona jego interesu prawnego lub obowiązku, to powinien taki podmiot wezwać niezwłocznie do udziału w tym postępowaniu. Z zebranego w sprawie materiału dokumentacyjnego wynika, że właścicielem nieruchomości położonej w G.i o powierzchni 5 hektarów 45 arów i 20 metrów kwadratowych, dla której była urządzona Kw. [...] c.d. ks. wiecz. G. wyk. [...], była J. T. Poza sporem pozostaje okoliczność, że na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w G. z [...] listopada 1964 roku wydanego w sprawie sygnatura akt [...] spadek po J. T., zmarłej w dniu 5 czerwca 1961 roku, na podstawie dziedziczenia testamentowego nabyły dzieci: M. W., J. C., J. T., H. W., S. C. W oparciu o załączone do akt sprawy postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku organ ustalił spadkobierców zstępnych właścicielki nieruchomości z wyjątkiem spadkobierców po H. W. Z akt sprawy nie wynika, kto jest spadkobiercą po H. W. Ponadto stwierdzić należy, że organ administracji publicznej ustalając pełny krąg podmiotów, które winny brać udział w postępowaniu nadzorczym, nie odniósł się do treści postanowienia Sądu Rejonowego w G. z [...] października 1975 roku sygnatura akt [...] w kontekście brzmienia art.959 k.c. i art.961 k.c. Uznając, iż spadkobiercami po J. C. są osoby dziedziczące na podstawie dziedziczenia ustawowego, to jest wśród nich także A. C., po którym spadek nabyła także H. K. z domu K. W tym miejscu należy podkreślić, że spadek po A. C. nabyli także E. C., S. C., C. C., K. C., L. S. Osoby te nie brały udziału w postępowaniu nadzorczym. Wreszcie należało ustalić, czy zmarła w dniu 2 października 1988 roku H. N. to ta sama osoba, co H. K. z domu K. Jedynie w sytuacji, gdy mielibyśmy do czynienia z jedną i tą samą osobą możliwe jest uznanie jej spadkobierców za strony postępowania nadzorczego. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art.145§ 1pkt.1 lit.c art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz.1270) w związku z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1271) orzekł, jak w sentencji wyroku.