I SA 905/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) Sędziowie NSA Cezary Pryca WSA Jolanta Zdanowicz Protokolant Katarzyna Babik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2004 r. sprawy ze skargi J. i K. małżonków S., R. D., E. G., J. i J. małżonków A., S. i I. małżonków W., I. P. i H. L. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2003 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżących J. i K. małżonków S., J. i J. małżonków A., S. i I. małżonków W. kwoty po 10 (dziesięć) złotych oraz na rzecz R. D., E. G., I. P. i H. L. kwoty po 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia [...] marca 2003 r. nr [...], na podstawie art. 134 kpa, stwierdził, że wniosek Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w S. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] września 2001 r. w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa jest niedopuszczalny. W uzasadnieniu postanowienia przedstawiono następujący stan faktyczny: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] września 2001 r. stwierdził, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1992 r. nr [...] w sprawie nieodpłatnego przekazania na rzecz Gminy Miasta S. własności nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [....] , położonej w S. przy ul. [...] karta mapy [...], obręb nr [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...], została wydana z naruszeniem prawa. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpiła Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] w S. Organ stwierdził, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, do którego na mocy art. 127 § 3 kpa stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań, może być złożony tylko przez stronę postępowania w rozumieniu art. 28 kpa. Zgodnie zaś z tym przepisem stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym, czy określonemu podmiotowi przysługuje prawo strony rozstrzygają przepisy prawa materialnego. Bez znaczenia jest przy tym, czy dana osoba brała udział w postępowaniu administracyjnym. Dopuszczenie danej osoby do udziału w postępowaniu administracyjnym samo przez się nie czyni z niej strony. W postępowaniu komunalizacyjnym, którego przedmiotem jest stwierdzenie przejścia własności ex lege ze Skarbu Państwa na właściwą gminę, stronami postępowania są Skarb Państwa reprezentowany przez uprawniony do tego podmiot oraz właściwa gmina, a nadto osoba fizyczna lub prawna, która wykaże, że nieruchomość będąca przedmiotem postępowania komunalizacyjnego stanowi jej własność. Członkowie Wspólnoty Mieszkaniowej nie przedstawili dokumentów świadczących o posiadaniu tytułu prawnego do działki nr [...]. Z akt sprawy wynika jedynie ich tytuł prawny do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], czyli innej niż określona w decyzji komunalizacyjnej. W związku z powyższym wnioskodawca nie mógł być uznany za stronę legitymowaną do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją nr [...] Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2001 r. Skargę na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] złożyli: J. i K. S. R. D., E. G., J. i J. A., S. i I. W., I. P. oraz H. L. Skarżący podali, iż są właścicielami lokali mieszkalnych w budynku przy ul. [...] w S. oraz właścicielami (współwłaścicielami) części niewydzielonych budynku, w tym również piwnicy – składu opału, który w części jest na działce nr [...] i w części na działce nr [...]. Minister Spraw Wewnętrznych nie rozpatrzył zagadnienia przysługujących skarżącym praw do nieruchomości, ani nie rozważał przedstawionych dowodów i dokumentów, manipulując pojęciem "strona" w celu pozbawienia skarżących przymiotu strony postępowania, w którym uczestniczyli na wszystkich etapach prowadzonego przez ten organ postępowania. W czasie komunalizacji w 1992 roku działki nr [...] lokale i urządzenia budynku położone głównie na działce nr [...], ale również na działce nr [...], były już sprzedane i stanowiły własność i współwłasność skarżących. Mimo udowodnienia tego faktu przez skarżących Minister Spraw Wewnętrznych odmówił im prawa strony. Skarżący podnieśli ponadto zarzuty odnoszące się do samej komunalizacji wskazując, że została ona oparta na poświadczeniu nieprawdy przez Urząd Miejski w S. co do przesłanki realizacji zadań Gminy Miasta S. Poza tym dokonano komunalizacji, bez odpowiedniego rozgraniczenia działek nr [...] i [...] w celu prawnego zabezpieczenia użytkownikom wieczystych działki nr [...] dostępu do drogi publicznej . W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko, iż członkom Wspólnoty Mieszkaniowej nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu dotyczącym komunalizacji działki nr [...]. Nie przedstawili oni bowiem dokumentów świadczących o posiadaniu tytułu prawnego do tej działki. Z akt sprawy wynika, że przysługuje im jako właścicielom lokali mieszkalnych tytuł prawny jedynie do działki nr [...], na której położony jest budynek, a której komunalizacja nie dotyczy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie właściwy do rozpoznania skargi stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W ramach tej kontroli sąd administracyjny dokonuje oceny, czy organ administracji przy rozpoznawaniu sprawy nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Nie będąc związany granicami skargi, stosownie do art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd uznał, że skargę należy uwzględnić, choć z innych przyczyn, niż w niej podane. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2003 r. nr [...], stwierdzające na podstawie art. 134 kpa, niedopuszczalność wniosku Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w S. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2001 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalone jest stanowisko, że o braku interesu prawnego organ administracji publicznej orzeka w drodze decyzji, a nie postanowienia. Stwierdzenie zatem przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa, następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego, wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa. Szczegółowo kwestię tę wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu 7 sędziów z dnia 5 lipca 1999 r. OPS 16/98 (ONSA 1999/4/119). Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni stanowisko to podziela. W niniejszej sprawie Minister Spraw Wewnętrznych orzekł o braku interesu prawnego Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w S. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o przekazaniu mienia Skarbu Państwa na rzecz Gminy Miasta S., w formie postanowienia wydanego na podstawie art. 134 kpa Już z tych względów zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu. Nie oceniając istoty sprawy, która znajdzie rozstrzygnięcie w wyniku ponownego rozpoznania wniosku przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, należy zwrócić uwagę na następujące braki postępowania wyjaśniającego poprzedzającego wydanie zaskarżonego postanowienia. Treść postanowienia oraz jego uzasadnienie świadczy o tym, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji rozstrzygał kwestię interesu prawnego Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w S. Tymczasem wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie pochodził od Wspólnoty Mieszkaniowej lecz od dziewięciu osób, które się pod nim podpisały. Organ nie wyjaśnił przy tym, z jakich powodów wniosek powyższy należało traktować jako wniosek Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w S. Wydane w sprawie postanowienie, jak wynika z potwierdzenia odbioru, zostało jednak doręczone wyłącznie S. W., będącemu jednym z dziewięciu wnioskodawców. Akta sprawy nie zawierają pełnomocnictwa udzielonego S. W. przez pozostałe osoby, co upoważniałoby organ do doręczenia wydanego orzeczenia tylko pełnomocnikowi. Niedoręczenie postanowienia wszystkim wnioskodawcom oznacza naruszenie art. 9 kpa przez zaniechanie należytego poinformowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W przesłanych Sądowi dokumentach brak jest dowodów potwierdzających zawarte w uzasadnieniu postanowienia ustalenie, iż osoby, które złożyły wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, posiadają tytuł prawny wyłącznie do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], a nie posiadają tytułu prawnego do działki nr [...]. Okoliczność ta wymagała szczegółowego wyjaśnienia z uwagi na to, że we wspomnianym wniosku podniesiono, iż nabycie własności lokali w budynku położonym na działce nr [...] obejmowało również nabycie udziału we współwłasności składu opału, co miałoby uzasadniać interes prawny wnioskodawców. W przesłanych dokumentach znajdują się jedynie akty notarialne dotyczące nabycia lokali przez J. i K. S., S. i I. W. oraz J. i J. A. Twierdzenie zatem, że wszyscy wnioskodawcy posiadają tytuł prawny do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] nie znajduje oparcia w zgromadzonych przez organ dowodach. Powyższe braki postępowania winny zostać usunięte w przeprowadzonym ponownie postępowaniu wszczętym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodnie z przyjętą w art. 7 kpa zasadą prawdy obiektywnej organ administracji publicznej prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego. W niniejszej sprawie obowiązku tego organ administracji nie dopełnił. Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. Niezależnie od tego należy zwrócić uwagę, iż w przesłanych Sądowi aktach postępowania administracyjnego zamiast oryginałów znajdują się nieuwierzytelnione kopie zaskarżonego postanowienia oraz decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] września 2001 r. w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji komunalizacyjnej z naruszeniem prawa, której to postanowienie dotyczy. Poza tym akta zostały przesłane Sądowi w stanie nieuporządkowanym; są niezszyte i nieponumerowane.