I SA 928/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia del. NSA Cezary Pryca Sędziowie del. NSA Izabella Kulig – Maciszewska (spr.) WSA Emilia Lewandowska Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2004 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Handlowo – Usługowej "[...]" w W. i [...] "S." Spółdzielnia [...] w W. na decyzję Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] sierpnia 1991 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1) uchyla zaskarżona decyzję; 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3) zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz każdego ze skarżących kwotę po 500,00 zł (pięćset) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA 928/02 UZASADNIENIE Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa decyzją z dnia [...].08.1991 r. znak [...] stwierdził nieważność decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. z dnia [...] grudnia 1988 r. i utrzymującej w mocy decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta W. z dnia [...] kwietnia 1989r. o oddaniu w użytkowanie [...] Związkowi Gminnych Spółdzielni "[...]" w W. na czas nieokreślony zabudowanej działki gruntu o pow. 16140 m2 położonej przy ul. [...] w W. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż decyzją nr [...] z dnia [...].12.1988 r. Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. oddał w użytkowanie [...] Związkowi Gminnych Spółdzielni "[...]" w W. na czas do 31.12.1990 r. grunt o pow. 16140 m2 położony w W. przy ul. [...], jednocześnie ustalając cenę nieruchomości oraz opłatę roczną w kwocie 6823 196 zł. Po rozpatrzeniu odwołania [...] Związku Gminnych Spółdzielni "[...]" od w/w decyzji – Dyrektor Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu m.st. W. – decyzją nr [...] z dnia [...].04.89 r. uchylił decyzję Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. w punkcie 1, przekazując w użytkowanie grunt o pow. 16 140 m2 [...] Związkowi Gminnych Spółdzielni "[...]" na czas nieoznaczony. Wnioskiem z dnia 4.06.1990 r. Przedsiębiorstwo [...] "C." w W. zwróciło się do Ministerstwa Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa o stwierdzenie nieważności obu wyżej cytowanych decyzji. W uzasadnieniu podano, że na podstawie prawomocnej decyzji Kierownika Wydziału Gospodarki Terenowej Prezydium Rady Narodowej W. znak: [...] z dnia [...].12.1966 r. omawiany teren został przekazany w nieodpłatne użytkowanie na rzecz PP "D." z siedzibą w W., przy czym z terenu o pow. 16140 m2 wyłączono obszar o pow. 831,996 m2 na którym znajduje się budynek biurowy stanowiący własność [...] Związku Gminnych Spółdzielni I SA 928/02 "[...]" w W. W/w decyzja została utrzymana w mocy decyzją Ministerstwa Gospodarki Komunalnej znak: [...] z dnia [...].02.1966 r. Zgodnie z pkt 6 w/w decyzji z dnia 10.12.1966 r., Przedsiębiorstwo zawarło w 1967 roku z W. Związkiem Gminnych Spółdzielni "[...]" w W. umowę o wspólne użytkowanie obiektu magazynowego przy ul. [...]. [...] "C." o wydanych decyzjach z dnia [...].12.1988 r. i [...].04.1988 r. dowiedziało się z wielomiesięcznym opóźnieniem, ponieważ nie zostały one doręczone Przedsiębiorstwu, będącego stroną w sprawie. Na podstawie akt sprawy Minister stwierdził, że wniosek zasługuje na uwzględnienie. Organy I i II instancji, podejmując decyzje, nie wzięły pod uwagę istniejącej decyzji Kierownika Wydziału Gospodarki Terenowej Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...].12.1966 r. przyznającej użytkowanie w/w nieruchomości PP "D.". Przedsiębiorstwo państwowe "D." zostało – uchwałą nr [...] Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...].11.1967 r. – przekształcone w przedsiębiorstwo państwowe "D.", z siedzibą w W. Pominięty został zatem interes [...] "C.", a wydanie decyzji z dnia [...].12.1988 r. i [...].04.1989 r. dotyczyło sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Wyczerpuje to znamiona wynikające z art. 156 § 1 pkt 3 Kpa, a ponadto w rażący sposób narusza zasady określone w art. 7 i art. 80 Kpa. Zaznaczyć należy również, że poprzez niezapewnienie [...]"C." udziału w postępowaniu administracyjnym, organy I i II instancji obraziły przepis art. 10 § 1 Kpa. Od decyzji tej skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła Spółdzielnia Handlowo-Usługowa "[...]" w W. oraz [...] "S." Spółdzielnia [...] w W.. Zdaniem skarżących decyzja z dnia [...] grudnia 1966 r. o wygaszeniu W. Związkowi Gminnych Spółdzielni "[...]" prawa użytkowania gruntu i oddaniu tego gruntu w użytkowanie Przedsiębiorstwu "D." była wadliwa i powinna być wzruszona. Nadto według Spółdzielni Handlowo-Usługowej "[...]" nie ma już I SA 928/02 Przedsiębiorstwa "D." w W.. Prawo użytkowania nie mogło zaś przejść na rzecz Przedsiębiorstwa "D.", gdyż jest niezbywalne. W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa wnosząc o oddalenie skargi podtrzymał stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podniósł również, że przepis art. 8 ust. 4 z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. Nr 32, poz.159 z póz. zm.) w przypadku przekazywania terenu pomiędzy jednostkami państwowymi bez zmiany sposobu użytkowania nie wymagały wydania osobnej decyzji, a jedynie zawiadomienie właściwego organu. Wyrokiem z dnia 6 lipca 1992 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi uznając, iż skarżący nie mają przymiotu strony w niniejszym postępowaniu i w związku z tym nie mogli skutecznie wnieść skargi. W wyniku rozpoznania rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego od powyższego wyroku – Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 12 marca 1993 r. uchylił ten wyrok i sprawę przekazał Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania. W jego uzasadnieniu Sąd Najwyższy wskazał, że skarżący mają interes prawny w kwestionowaniu przedmiotowej decyzji i ponownie rozpoznając sprawę sąd administracyjny powinien ustosunkować się do niej merytorycznie. Powinien również zawiesić postępowanie do czasu rozstrzygnięcia zagadnienie wstępnego dotyczącego ważności decyzji z dnia [...] grudnia 1966 r. rozstrzygającej kwestię użytkowania. Stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w powyższym wyroku jest wiążące w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie w sprawie do czasu rozstrzygnięcia o ważności decyzji z [...] grudnia 1996 r. Decyzją ostateczną z dnia [...] października 1996 r. Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1967 r. dot. użytkowania przedmiotowego gruntu. Postępowanie sądowe zostało więc podjęte. Z dniem 1 stycznia 2004 r. straciła moc ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu I SA 928/02 przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z póz. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i w związku z tym podlega ona rozpoznaniu na podstawie przepisów wskazanej wyżej ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z rządu. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu prowadzonym na wniosek [...] "C." w W.. Organ bowiem uznał to Przedsiębiorstwo za stronę postępowania tj. podmiot mający interes prawny w kwestionowaniu ostatecznej decyzji o oddaniu poprzednikowi prawnemu skarżących przedmiotowego gruntu w użytkowanie. Jak to wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz odpowiedzi na skargę organu interes ten opiera się na fakcie, iż stosownie do decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] grudnia 1966 r. grunt ten został oddany w użytkowanie Przedsiębiorstwu Państwowemu "D." w W., którego następcą prawnym jest Przedsiębiorstwo "D.", a więc to przedsiębiorstwo ma przedmiotowy grunt w zarządzie. Jednakże organ nie wskazał na podstawie jakich ustaleń uznał, że przedmiotowy grunt pozostaje w zarządzie Przedsiębiorstwa "D.". Wbrew temu, co twierdzi organ w odpowiedzi na skargę, w niniejszej sprawie brak jest jakichkolwiek dowodów, że przekazanie użytkowania pomiędzy jednostkami państwowymi nastąpiło na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach. Przede wszystkim w momencie utworzenia Przedsiębiorstwa "D." obowiązywał pierwotny tekst powyższej ustawy i kwestię przekazania terenu pomiędzy jednostkami państwowymi bez zmiany sposobu użytkowania regulował przepis art. 10 ust. 4, a nie jak to wskazał organ – art. 8 ust. 4. I SA 928/02 Zgodnie z tym przepisem oraz rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach, o przekazywaniu terenów pomiędzy jednostkami państwowymi bez zmiany sposobu jego użytkowania decyduje na wniosek jednostki przejmującej jednostka nadrzędna nad jednostką przekazującą po zasięgnięciu opinii organ ds. gospodarki komunalnej i mieszkaniowej prezydium właściwej rady narodowej:, które również powinno być zawiadomione o przekazaniu terenu. W aktach sprawy brak jakichkolwiek dokumentów w tym zakresie i na żadne takie dokumenty nie powołuje się organ. Zresztą w niniejszej sprawie zastosowanie tego trybu może budzić poważne wątpliwości, jeżeli weźmie się pod uwagę fakt, że nie było takiego momentu aby Przedsiębiorstwo Państwowe "D." i Przedsiębiorstwo "D." funkcjonowały jednocześnie. To ostatnie utworzone zostało z dniem 1 stycznia 1968 r. uchwałą Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] listopada 1967 r. z przekształconego przedsiębiorstwa "D.", a następnie, tą samą uchwałą, połączone z przedsiębiorstwem "C.". Połączone przedsiębiorstwa otrzymały nazwę przedsiębiorstwa "D.", które to przedsiębiorstwo uznane zostało przez organ za stronę postępowania w niniejszej sprawie. Organ uznał, co wskazano wyżej, że jest ono następcą prawnym przedsiębiorstwa "D." i na jego rzecz przeszło użytkowanie przedmiotowego terenu, chociaż nie dokonał w tym zakresie stosownych ustaleń. Należy bowiem zwrócić uwagę, iż w momencie tworzenia przedsiębiorstwa "D." obowiązywał dekret z dnia 26 października 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowych (tekst jedn. z 1960 r. Dz.U. Nr 18, poz. 111). Dekret ten przewidywał łączenie i likwidowanie przedsiębiorstw, natomiast nie przewidywał ich przekształcania (art.18). Nie przewidywało takiego przekształcenia również wydane na podstawie tego dekretu rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 stycznia 1952 r. w sprawie zasad i trybu likwidacji przedsiębiorstw państwowych (Dz.U. Nr 3, poz. 19) oraz zarządzenie Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 27 stycznia 1951 r. w sprawie łączenia przedsiębiorstw państwowych (MON. Pol. Nr A-16, poz. 222). I SA 928/02 Natomiast z powołanej uchwały Prezydium Rady Narodowej W. wynika w sposób jednoznaczny, że przedsiębiorstwo "D." zostało najpierw przekształcone w przedsiębiorstwo "D.", a dopiero to przekształcone przedsiębiorstwo połączone z przedsiębiorstwem "C.". Organ tych okoliczności w ogóle nie rozważył, nie rozważył ich również w kontekście prawa użytkowania. Nie dokonał również ustaleń, co do stanu prawnego utworzonego przedsiębiorstwa, chociaż zgodnie z art. 7 w/w dekretu o przedsiębiorstwach państwowych i wydanego na jego podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 stycznia 1952 r. w sprawie ustalenia i prowadzenia rejestru przedsiębiorstw państwowych (Dz.U. Nr 3, poz. 22), podlegało ono wpisowi do rejestru przedsiębiorstw państwowych i osobowość prawną nabyło z dniem wpisu do tego rejestru. Takiemu wpisowi podlegało również przedsiębiorstwo "D.". Dodać również należy, że w aktach sprawy brak jest także dokumentów potwierdzających, że przedsiębiorstwo "D." miało przedmiotowy grunt w zarządzie, w którym to zarząd w dniu 1 sierpnia 1985 r., stosownie do art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. Nr 22, poz. 99) przekształciło się dotychczasowe prawo użytkowania państwowych jednostek organizacyjnych. Dokonanie przez organ nadzoru wskazanych ustaleń i rozważań, jest niezbędne do dokonania oceny, czy przedsiębiorstwo "D." w W. miało przedmiotowy grunt w zarządzie w dacie wydania kwestionowanej decyzji, a więc czy miało przymiot strony i możliwość skutecznego wszczęcia postępowania o stwierdzenie jej nieważności. Z tych wszystkich względów uznając, że naruszone zostały przepisy postępowania, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c, art. 152 oraz 200 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.