I SA 95/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie NSA Maria Wiśniewska NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) Protokolant Katarzyna Babik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2004 r. sprawy ze skarg M. B. i D. B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie komunalizacji nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r. 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA 95/03 UZASADNIENIE Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu wniosku M. B. i D. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r., mocą której odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2000 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę I. własności zabudowanej nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...], o powierzchni [...] ha. W uzasadnieniu decyzji Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podał, że powołaną wyżej decyzją z dnia [...] kwietnia 2000 r. nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nabycie z mocy prawa przez Gminę I. własności oznaczonej wyżej nieruchomości, zabudowanej budynkiem "[...]". Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zostało wszczęte wnioskiem M. B. i D. B., którzy twierdzą, że nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa, a właściciele nie zostali powiadomieni o decyzji komunalizującej ich mienie. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu wniosku zważył, że stwierdzenie nieważności jest nadzwyczajnym trybem wzruszenia decyzji administracyjnej i stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznej. Może ono nastąpić wyłącznie w przypadkach określonych w art. 156 § 1 kpa. Kwestionowana decyzja została wydana na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), który stanowi, że mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się z dniem wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r. z mocy prawa mieniem właściwej gminy. Właściwy wojewoda deklaratoryjną decyzją stwierdza nabycie mienia w takim zakresie, w jakim przysługiwało ono Skarbowi Państwa. W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że Skarb Państwa legitymował się prawem własności. Prawo własności Skarbu Państwa zostało ujawnione w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K. W tej sytuacji Wojewoda [...] miał obowiązek stwierdzić nabycie własności z mocy prawa przez Gminę I. Stanowisko to Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podtrzymał w całości w decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek wniosku złożonego przez wnioskodawców w trybie art. 127 § 3 kpa. Na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji M. B. i D. B. złożyli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący wnieśli o uchylenie obu decyzji wydanych przez organ nadzoru i podnieśli, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. nie była własnością Skarbu Państwa, a zatem skomunalizowanie jej nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. W 1993 r. była podjęta próba wykazania, że przed dniem 27 maja 1990 r. nieruchomość przeszła na własność Skarbu Państwa, kiedy to Kierownik Urzędu Rejonowego w K. złożył do Sądu Rejonowego w K. wniosek o wpis prawa własności Skarbu Państwa przedstawiając nieprawdziwe zaświadczenie, że działka wraz z budynkiem została przejęta na cele reformy rolnej. Jednak Wojewoda [...] wniósł o wykreślenie wpisu dokonanego przez Sąd stwierdzając, że nieruchomość nie podlegała przejęciu na cele reformy rolnej. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie wyjaśnił tej kwestii poprzestając na stwierdzeniu, że prawo własności Skarbu Państwa zostało ujawnione w księdze wieczystej. Tymczasem stan prawny nieruchomości jest inny, a nadto nieruchomość była i jest zarządzana przez zarządcę, który opłaca także podatek od nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie właściwy do rozpoznania skargi stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza że Sąd obowiązany jest zbadać, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skargę należy uwzględnić, bowiem zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji naruszają prawo. Celem instytucji stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest eliminacja z obrotu prawnego decyzji administracyjnej dotkniętej wadami wymienionymi w art. 156 § 1 kpa, w związku z czym przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest ustalenie istnienia tych wad. Postępowanie nadzorcze podlega tym samym zasadom, co postępowanie zwykłe, co oznacza, że w jego toku organ jest obowiązany przestrzegać zasady określone w art. 7, 77 i 80 kpa. Z tych względów obowiązkiem organu nadzoru dokonującego oceny, czy zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 kpa, jest szczegółowe wyjaśnienie stanu faktycznego i prawnego według stanu z dnia wydania kontrolowanej decyzji. Zaskarżona decyzja tych wymogów nie spełnia. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zgromadził niezbędny materiał dowodowy lecz nie ocenił go zgodnie z powyższymi zasadami. Organ sprowadził uzasadnienie decyzji do stwierdzenia, iż nie budzi wątpliwości, że w dniu 27 maja 1997 r. Skarbowi Państwa przysługiwało prawo własności przedmiotowej nieruchomości, gdyż prawo to było wpisane w księdze wieczystej. Tymczasem przedstawione przez organ dokumenty przeczą temu twierdzeniu, gdyż – jak wynika z zaświadczenia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] stycznia 1997 r. – z księgi wieczystej KW nr [...] urządzonej dla nieruchomości Skarbu Państwa działka nr [...] o pow. [...] a [...] m2 została wykreślona. To uchybienie przepisom postępowania uzasadnia zarzut naruszenia prawa materialnego, którym w tym przypadku jest przepis art. 156 ust. 1 pkt 2 kpa, przez przyjęcie, iż zakwestionowana decyzja Wojewody [...] nie narusza prawa, jak również prawa procesowego – art. 7 i art. 80 kpa wskutek dowolnej oceny dowodów zgromadzonych w aktach sprawy. Naruszenia powyższe miały przy tym istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.