I SA/Wa 10/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie: WSA Iwona Kosińska WSA Bogdan Wolski Protokolant Ewa Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2010 r. sprawy ze skargi M. S., H. L., A. H. i I. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za grunt nieruchomości [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] solidarnie na rzecz skarżących M. S., H. L., A. H. i I. G. kwotę 510 (pięćset dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. G., tytułem wynagrodzenia kuratora dla nieobecnego z miejsca pobytu Wacława Nowickiego, kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych. Uzasadnianie Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] Wojewoda [...], utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] odmawiającą przyznania odszkodowania za grunt o pow. [...] m2 pochodzący z nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej pn. "[...]" działka [...], oznaczony aktualnie w ewidencji gruntów jako część działek ewiden. nr [...] i nr [...] z obrębu [...]. Powyższe rozstrzygnięcie oparto na następujących ustaleniach i ocenie prawnej sprawy. Opisana na wstępie nieruchomość objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). W dniu wejścia w życie dekretu nieruchomość stanowiła współwłasność J. H. H. w [...] części , J. E. W. w [...] części i W. N. w [...] części. W wyniku rozpatrzenia wniosku spadkobierców J. H. i J. G. Prezydent W. decyzją z dnia [...] lipca 2009 roku orzekł o odmowie przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2004 r. nr 261, 2603 ze zm.; dalej: u.g.n.). Odmowa przyznania odszkodowania została uzasadniona tym , że działka przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 roku nie była przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Od wymienionej decyzji odwołanie złożyli M. S., H. L. , A. H. i I. G. Po rozpatrzeniu odwołania organ wskazał, że sprawa odszkodowania za ww. Nieruchomość była już przedmiotem rozpatrywania i rozstrzygnięcia organów I i II instancji. Wydane w tej sprawie decyzje zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 672/04 . Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, opierając się na zebranych dokumentach, w szczególności na wydanej w dniu [...] marca 2000 roku decyzji Prezydenta W. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji tymczasowego parkingu strzeżonego oraz danych dotyczących wybudowania na części gruntu w 1968 roku budynku mieszkalnego, organ I instancji uznał, że pozbawienie byłych właścicieli faktycznej możliwości władania nastąpiło po dniu 5 kwietnia 1958 roku. Nie spełniona została natomiast przesłanka możliwości przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne, którą to możliwość należy oceniać na podstawie istniejącego w dniu wejścia w życie dekretu planu zabudowania. Planem takim był wówczas "Ogólny Plan Zabudowania Miasta W. z dnia [...] sierpnia 1931 r." zatwierdzony przez Ministerstwo Robót Publicznych. W oparciu o przekazany przez Archiwum Państwowe Miasta Warszawy fragment tego planu, organ ustalił, iż teren w skład którego wchodzi przedmiotowa nieruchomość przeznaczony był pod zabudowę zwartą, o 4 kondygnacjach do wysokości 15 m i 50% powierzchni zabudowania . Biorą pod uwagę , że powierzchnia całej działki wynosiła [...] m2, to [...] tej zabudowy zwartej wynosiłby [...] m2. Taka powierzchnia przypadałaby także na powierzchnię użytkową każdej kondygnacji budynku co znacznie przekraczałoby potrzeby jednej rodziny. Zgodnie z art. 215 ugn, odszkodowanie przysługuje wówczas, jeżeli nieruchomość objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. przed datą wejścia dekretu w życie mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne oraz jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością po 5 kwietnia 1958 r. Biorąc pod uwagę parametry dla zabudowy terenu, na którym znajdowała się przedmiotowa działka, organ uznał, ze działka ta nie mogłaby być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, gdyby nawet wykorzystana została w wyniku dokonanego odstępstwa od planu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. S., H. L. , A. H. i I. G. zarzucili decyzji Wojewody [...] naruszenie: -prawa materialnego - tj. art. 215 ust. 2 u.g.n , -prawa proceduralnego - tj. art. 7,art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnosili o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Biorąc pod uwagę powyższe sąd uznał, że skarga jest uzasadniona bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2009 r. naruszają przepisy zarówno prawa materialnego jak i prawa procesowego. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia sprawy stanowił art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2004 r. nr 261, 2603 ze zm.; dalej: u.g.n.), zgodnie z którym odszkodowanie może być przyznane za dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., a także za działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Zdaniem organów, w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka warunkująca przyznanie odszkodowania odnosząca się do możliwości zabudowania nieruchomości przed dniem wejścia w życie dekretu domem jednorodzinnym, co wynika z faktu, iż w Ogólnym Planie Zabudowania Miasta W. zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r. przeznaczona ona była pod zabudowę zwartą o [...] kondygnacjach i [...] powierzchni zabudowy, a więc budownictwo wielorodzinne. Są to jedyne ustalenia poczynione w tym zakresie co do spełnienia tej przesłanki. Z tego zapisu organ wywiódł jednoznaczny wniosek, że przedmiotowa działka w dniu wejścia w życie dekretu nie mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Takie stanowisko - zdaniem sądu - należy uznać za błędne. Oznaczenie w Ogólnym Planie Zabudowania Miasta W. z 1931 r. przeznaczenia nieruchomości: "zabudowa zwarta, [...] kondygnacje, [...] powierzchni zabudowy" oznaczają jedynie tyle, że w danej strefie nie można przekroczyć określonej w planie wysokości i gęstości zabudowy. Wynika to z art. 10 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. z 1939 r. Nr 34, poz. 216 ze zm.) stanowiącego, iż ogólne plany zabudowy obejmują podział miejscowości na strefy według sposobu zabudowania jedno lub wielopiętrowego, zwartego, grupowego, luźnego lub mieszanego, ogniotrwałego lub nieogniotrwałego, gdy ten ostatni jest dopuszczalny, z określeniem najwyższej dopuszczalnej wysokości i gęstości zabudowania dla poszczególnych stref. Skoro zapisy planu dotyczą maksymalnych dopuszczalnych parametrów zabudowy, to bez naruszenia planu możliwe było realizowanie budynków o parametrach mniejszych (por. Wyrok NSA z dnia 1 lutego 2008 roku sygn. akt I OSK 35/07 niepublik.). Podkreślić przy tym należy, że przepisy ww. rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej nie posługiwały się określeniem "budownictwo jednorodzinne", ani pojęciem "dom jednorodzinny". W tym stanie rzeczy budynek, jaki na przedmiotowej nieruchomości dopuszczał plan zabudowania, mógł w ocenie Sądu odpowiadać pojęciu domu jednorodzinnego rozumianego jako domu zaspokajającego potrzeby mieszkaniowe jednej rodziny, bez ograniczeń powierzchni czy liczby pomieszczeń, które to kryteria wprowadzono dopiero w późniejszym prawie (por. wyrok NSA z dnia 25.05.1999 r. sygn. akt IV S.A. 167/97 Lex nr 47347, wyrok WSA w Warszawie z dnia 14.06.2006 r. sygn. akt I S.A./Wa 2194/05 Lex nr 219409, a także wyrok NSA z dnia 9.05.2007 r. sygn. akt I OSK 615/06 niepublik.). W związku z powyższym przy badaniu czy na danej działce dopuszczalne było budownictwo jednorodzinne niezbędne jest uwzględnienie ówczesnych uwarunkowań dotyczących tego typu budownictwa, tj. ustalenia, czy w owym czasie na obszarze obowiązywania planu faktycznie dopuszczano taką zabudowę, a takich ustaleń organy nie dokonały. W aktach administracyjnych znajdują się jedynie ustalenia dotyczące właśnie zapisów planu z 1931 roku oraz terminów dokonanych na tym terenie inwestycji po 1968 roku. Kategoryczne wykluczenie możliwości zabudowania działki domem jednorodzinnym w świetle obowiązujących przepisów oraz akt sprawy jest w ocenie Sądu dowolne, a poczynione w tym zakresie ustalenia organu dokonane zostały z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). W konsekwencji należało uznać, że decyzje organów obu instancji zostały wydane bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i z naruszeniem prawa materialnego - art. 215 ust. 2 u.g.n. Powoduje to konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien zebrać i przeanalizować całość dostępnych dokumentów i ewentualnie przeprowadzić inne dowody, które pozwolą na właściwą ocenę zasadności wniosku skarżącej. W szczególności organ powinien wyjaśnić jaka zabudowa przeważała na tym terenie oraz na gruntach sąsiednich w dniu wejscia w życie dekretu. Z przedstawionych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c , art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).