I SA/Wa 1001/16
WyrokWSA w Warszawie2016-10-07
Skład orzekający: Jolanta Dargas, Dariusz Chaciński, Iwona Kosińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prawo użytkowania wieczystego nieruchomości, które w dniu 5 grudnia 1990 r. znajdowało się w zarządzie osoby prawnej, mogło zostać nabyte z mocy prawa na podstawie art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeśli w dacie tej działki były przeznaczone pod drogi publiczne, ale inwestycja drogowa nie została jeszcze zrealizowana?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie odmówiły stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, opierając się na art. 2a ustawy o drogach publicznych. Kluczowe jest ustalenie, czy w dniu 5 grudnia 1990 r. na działkach istniała już droga publiczna będąca budowlą przeznaczoną do ruchu drogowego. Brak takiego ustalenia i błędne założenie, że późniejsze przeznaczenie gruntu pod drogę publiczną stanowi przeszkodę do uwłaszczenia, narusza przepisy k.p.a. oraz art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, biorąc pod uwagę deklaratoryjny charakter decyzji uwłaszczeniowej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowych przez spółkę V. S.A. (następcę prawnego poprzedniego przedsiębiorstwa) w dniu 5 grudnia 1990 r. Organy administracji odmówiły stwierdzenia nabycia prawa w odniesieniu do działek przeznaczonych pod drogi publiczne, uznając, że stanowią one własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego i są wyłączone z obrotu. Spółka wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami i ustawy o drogach publicznych, a także Konstytucji RP.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. w części dotyczącej odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego w stosunku do wskazanych działek. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz V. S.A. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie WSA Dariusz Chaciński (spr.) WSA Iwona Kosińska Protokolant specjalista Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2016 r. sprawy ze skargi V. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...], obydwie w części dotyczącej odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego w stosunku do działki nr [...] położonej przy ul. [...] w W. oraz działki nr [...] położonej przy ul. [...] w W. z obrębu [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz V. S.A. z siedzibą w W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Prezydent W. decyzją z [...] marca 2012 r., nr [...], w pkt 1) stwierdził nabycie z mocy prawa na okres 99 lat z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] Przedsiębiorstwo [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność W., położonego przy ul. [...], ozn. jako dz. ew. nr [...] o łącznej pow. [...] m² w obrębie [...], i ustalił opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego tego gruntu na kwotę [...] zł, wynoszącą 3% ceny gruntu, oraz w pkt 5) odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] Przedsiębiorstwo [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność W., położonego przy ul. [...], ozn. jako dz. ew. nr [...] i [...] o pow. [...] m², w obrębie [...].
W uzasadnieniu orzeczenia organ wskazał, że [...] Przedsiębiorstwo [...] S.A. złożyła wniosek o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie przez nią z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej położonej w W. przy ul. [...], ozn. jako działki nr [...] i [...], oraz działki nr [...] i [...] w obrębie [...] o łącznej powierzchni [...] m², dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], a także stwierdzającej nabycie własności [...] przebiegającej przez ten grunt.
Organ wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość stanowi własność W. na podstawie decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2011 r. Wskazał, że przesłanką uwłaszczenia państwowych i komunalnych osób prawnych na podstawie art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.), który odwołuje się do art. 2 ust. 1 i 2 uchylonej ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) jest, aby grunty, budynki, lokale i inne urządzenia stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy w dniu 5 grudnia 1990 r. pozostawały w zarządzie tych osób prawnych.
Zgodnie z § 4 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych, dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120) dokumentem, na podstawie którego właściwy organ stwierdza prawo zarządu jest m.in. umowa, zawarta w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwową jednostkę organizacyjną o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa.
W niniejszej sprawie organ ustalił, że [...] Przedsiębiorstwo [...] z siedzibą w W. nabyło przedmiotową nieruchomość od osób fizycznych na rzecz Skarbu Państwa, na podstawie umowy sprzedaży z [...] kwietnia 1981 r., zawartej w formie aktu notarialnego w celu budowy [...] "[...]" na podstawie decyzji z [...] stycznia 1977 r. nr [...], zmienionej decyzją z dnia [...] stycznia 1980 r. o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej. Organ stwierdził zatem, że [...] Przedsiębiorstwo [...] z siedzibą w W. posiadało w dniu 5 grudnia 1990 r. osobowość prawną oraz legitymowało się w tym dniu prawem zarządu przedmiotową nieruchomością. Wyjaśnił, że działki ewidencyjne nr [...], w obrębie [...] nie są objęte miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Natomiast teren działek ewidencyjnych nr [...] z obrębu [...], zlokalizowany jest poza liniami rozgraniczającymi ul. [...] i ul. [...]i nie znajduje się w gestii Zarządu Dróg Miejskich.
Zdaniem organu I instancji nieruchomość stanowiąca działki nr [...] z obrębu [...] nie jest wykorzystywana na żaden z celów publicznych wymienionych w art. 6 u.g.n. W związku z tym, organ ustalił wysokość opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste gruntu, stosownie do art. 72 ust. 3 pkt 5 u.g.n., w wysokości 3% ceny gruntu, która jest równa wartości określonej w operacie szacunkowym z 7 marca 2011 r., sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego.
Odnośnie działki ew. nr [...] w obrębie [...] organ I instancji wskazał, że jest ona położona w korytarzu ulicy [...], zaliczonej do kategorii dróg wojewódzkich, na podstawie Uchwały Nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia [..] grudnia 2000 r. w sprawie dróg zaliczanych do kategorii wojewódzkich na obszarze [...]. Natomiast działka nr [...] położona jest w liniach rozgraniczających ul. [...], która zaliczona jest do kategorii dróg powiatowych. W związku z tym organ odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] Przedsiębiorstwo [...] z siedzibą w W., prawa użytkowania wieczystego gruntu tych działek.
Zdaniem organu, zastosowanie art. 200 u.g.n., w odniesieniu do ww. działek, naruszałoby art. 2 u.g.n. Z przepisu tego wynika, że w zakresie dotyczącym gospodarki nieruchomościami u.g.n. nie narusza innych ustaw, w szczególności enumeratywnie w nim wymienionych. Jednakże katalog takich ustaw nie jest katalogiem zamkniętym. Dlatego do ustaw, których nie narusza ustawa o gospodarce nieruchomościami, należy zaliczyć także ustawę z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Art. 2a ustawy o drogach publicznych stanowi, że właścicielem dróg publicznych może być tylko Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego. Wobec tego organ uznał, że działki te, w chwili obecnej, są wyłączone z obrotu prawnego. Gmina jako właściciel nieruchomości, nie może rozporządzać tym prawem na rzecz innych podmiotów. Na potwierdzenie swojego stanowiska organ powołał uchwały Sądu Najwyższego z 13 października 2006 r., III CZP 72/06 oraz z 13 kwietnia 2007 r., III CZP 23/07, jak również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 27 października 2010 r., I SA/Wa 531/10.
Od decyzji tej odwołała się spółka [...] Przedsiębiorstwo [...] S.A., podnosząc zarzut rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego – tj. art. 2, art. 72 ust. 3 pkt 4 oraz art. 200 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, art. 2a ustawy o drogach publicznych oraz rażącego naruszenia przepisów k.p.a. mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 6, 7, 8 i 35 k.p.a.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze W. decyzją z [...] maja 2016 r., nr [...], uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej ustalenia stawki procentowej i wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] opisanej w ewidencji gruntów jako działki ew. nr [...] z obrębu [...] o łącznej powierzchni [...] m ² i w tej części orzekło, że stawka ta wynosi 1% wartości gruntu, a wysokość opłaty rocznej wynosi [...] zł, zaś w pozostałej część utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
Organ odwoławczy podkreślił, że w obowiązującym stanie prawnym nie ma możliwości ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na drodze publicznej. Wskazał na zasadność argumentacji organu I instancji, że drogi publiczne w świetle postanowień art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych mogą stanowić własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Zaznaczył, że w obowiązującym stanie prawnym na drodze publicznej nie może być ustanowione prawo użytkowania wieczystego. Jest to konsekwencją faktu, że drogi publiczne w orzecznictwie sądowym traktowane są jako rzeczy wyłączone z powszechnego obrotu (res extra comercium). Organ powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, iż nie budzi wątpliwości, że przeszkodę do zastosowania w takiej sytuacji art. 200 ust.1 u.g.n., wbrew twierdzeniom skarżącej, stanowi art. 2 u.g.n. w zw. z art. 2a ustawy o drogach publicznych.
Za zasadny organ odwoławczy uznał natomiast zarzut dotyczący ustalenia przez organ I instancji niewłaściwej stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości, stanowiącej działki ew. nr [...] z obrębu [...], o pow. [...] m², w wysokości 3%. Działki te wykorzystywanie są na cel publiczny określony w art. 6 pkt 2 u.g.n., dlatego zastosowana powinna być stawka 1%, określona art. 72 ust. 3 pkt 4 u.g.n., wobec czego opłata roczna wynosić powinna [...] zł ([...] zł x [...] m2 x 1%).
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła V. Spółka Akcyjna (następca prawny [...] Przedsiębiorstwa [...] S.A.), zaskarżając ją w części dotyczącej utrzymania w mocy w pozostałym zakresie decyzji Prezydenta W. z dnia [...] marca 2012 r., odnoszącym się do odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] Przedsiębiorstwo [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego jako działki numer nr [...].
Skarżąca ww. decyzjom zarzuciła naruszenie:
1) art. 200 ust. 1 u.g.n. w związku z art. 2 tej ustawy oraz art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tj. Dz. U. z 2015 r., poz. 460 ze zm.) poprzez ich błędne zastosowanie jako przeszkody do stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] Przedsiębiorstwo [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu przy ul [...] i [...], ozn. jako dz. ew. nr [...] w obrębie [...],
2) art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. 1990 r. Nr 32 poz. 191 ze zm.), poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, poprzez podanie w zaskarżonej decyzji błędnej informacji, że grunt oznaczony jako dz. ew. nr [...] w obrębie [...], pozostawał w latach 90-tych we władaniu Zarządu Dróg Miejskich,
3) art. 21 ust. 2 Konstytucji RP przez pozbawienie Skarżącej ekwiwalentnego odszkodowania za pozbawienie praw do gruntu.
W związku z powyższym V. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w zaskarżonym zakresie wraz z poprzedzającą ją odpowiednio w pkt. 2 decyzją organu l-szej instancji i zobowiązanie organu do przeprowadzenia postępowania w sposób zgody z obowiązującymi przepisami prawa.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że przesłanka uwłaszczenia została w niniejszej sprawie spełniona w odniesieniu do całej nieruchomości objętej wnioskiem. Podkreśliła, że zarówno w dacie 5 grudnia 1990 r., jak i aktualnie grunt o całej powierzchni objętej wnioskiem pozostawał w jej zarządzie. Informacja zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że grunt oznaczony jako działki ewidencyjne [...] i [...] pozostawał w latach 90-tych we władaniu Zarządu Dróg Miejskich jest zdaniem skarżącej niezgodna z ustaleniem Wojewody [...] zawartym w decyzji komunalizacyjnej. W ocenie skarżącej, organy nie ustaliły dokładnego stanu faktycznego w sprawie, a w szczególności nie odniosły się do okoliczności, że na spornym obszarze zlokalizowane były i są urządzenia [...]. Skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem organów, jakoby sporne działki były przedmiotem prawa własności, ale zastrzeżonego tylko dla podmiotów własności publicznej, wymienionych w art. 2a ustawy o drogach publicznych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (SKO) wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W ocenie sądu skarga podlegała uwzględnieniu.
Przedmiotem skargi była ta część decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] maja 2016 r., w której SKO utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z [...] marca 2012 r. w części odmawiającej stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] Przedsiębiorstwo [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność W., położonego przy ul. [...], oznaczonego jako działki nr [...] o pow. [...] m², w obrębie [...].
Odmawiając uwłaszczenia [...] Przedsiębiorstwa [...] w stosunku do działek nr [...] – w trybie art. 200 ust. 1 u.g.n. – organy obydwu instancji stanęły na stanowisku, że działki te znajdują się w pasie dróg publicznych (ul. [...] i ul. [...]). Drogi publiczne natomiast, w świetle art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, mogą stanowić tylko własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Zdaniem organów w obowiązującym stanie prawnym na drodze publicznej nie może być ustanowione prawo użytkowania wieczystego. Jest to konsekwencją faktu, że drogi publiczne w orzecznictwie sądowym traktowane są jako rzeczy wyłączone z powszechnego obrotu (res extra comercium). Nie budzi wątpliwości organów, że przeszkodę do zastosowania w takiej sytuacji art. 200 ust.1 u.g.n., wbrew twierdzeniom skarżącej, stanowi art. 2 u.g.n. w zw. z art. 2a ustawy o drogach publicznych.
Twierdzenie powyższe byłoby prawdziwe, gdyby organy wykazały ponad wszelką wątpliwość, że droga publiczna na działkach nr [...] istniała już w dniu 5 grudnia 1990 r. Przepis art. 200 ust. 1 u.g.n. stanowi bowiem, że "W sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464, z późn. zm.), z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się następujące zasady:
1) nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych;
2) nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy;
3) w decyzji, o której mowa w pkt 2, ustala się warunki użytkowania wieczystego, z zachowaniem zasad określonych w art. 62 ustawy i w art. 236 Kodeksu cywilnego, oraz kwotę należną za nabycie własności, a także sposób zabezpieczenia wierzytelności określony w ust. 2;
4) na poczet ceny nabycia własności, o której mowa w pkt 3, zalicza się zwaloryzowane opłaty poniesione z tytułu zarządu budynków, innych urządzeń i lokali; przy nabyciu użytkowania wieczystego nie pobiera się pierwszej opłaty."
Decyzja uwłaszczeniowa wydawana w trybie art. 200 ust. 1 u.g.n. jak i w trybie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ma charakter deklaratoryjny, jeśli chodzi o samo nabycie prawa (bez określenia warunków, na jakich zostało ono nabyte). Jak wyjaśniono to już w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 marca 1996 r., OPK 2/96, "Nabycie określonego uprawnienia z mocy samego prawa oznacza, że nabycie uprawnienia jest przewidzianym w ustawie skutkiem, który następuje z dniem wejścia w życie przepisu prawnego, jeżeli są spełnione wymienione w tym przepisie warunki nabycia uprawnienia. Skutek w postaci nabycia uprawnienia w takim wypadku następuje bez względu na późniejsze zdarzenia prawne. Tej reguły nie podważa to, że stosownie do art. 2 ust. 3 powołanej ustawy nabycie prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków i innych urządzeń stwierdza się w drodze decyzji administracyjnej, która jest niezbędna jedynie dla potwierdzenia prawa nabytego już z mocy ustawy. Decyzja taka w swej istocie ma na celu potwierdzenie, iż określona osoba prawna nabyła określone prawo z dniem 5 grudnia 1990 r. na skutek wejścia w życie przepisu prawnego, a więc odnosi się do ówczesnego stanu prawnego nieruchomości i nie rozstrzyga o stanie prawnym nieruchomości powstałym na skutek zdarzeń późniejszych, które mogły nastąpić po wejściu w życie ustawy" (ONSA 1997/1/5; LEX nr 27846). Także w późniejszym wyroku z 8 lipca 2011 r., I OSK 1286/10, NSA potwierdził, że "data 5 grudnia 1990 r. ma decydujące znaczenie dla przypisania określonemu podmiotowi interesu prawnego oraz spełnienia warunków wskazanych w art. 200 ust. 1 u.g.n." (LEX nr 1082622).
Tymczasem tej "decydującej" okoliczności faktycznej, a w konsekwencji i prawnej – mianowicie tego, czy w dniu 5 grudnia 1990 r. na działkach nr [...] istniała już droga publiczna i czy w związku z tym art. 2 u.g.n. w zw. z art. 2a ustawy o drogach publicznych stały na przeszkodzie uwłaszczenia, mimo spełnienia przez poprzednika prawnego skarżącej przesłanki posiadania prawa zarządu do nieruchomości (art. 200 ust. 1 u.g.n.) – organy nie wyjaśniły, czym naruszyły art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Organy ustaliły bowiem, że działka nr [...] "położona jest w korytarzu ul. [...]" i "na działce tej w chwili obecnej zlokalizowana jest jezdnia północna ul. [...] wybudowana pod koniec roku 2006 r. wraz z zatoką autobusową, oświetleniem, chodnikiem oraz ścieżką rowerową." Natomiast działka nr [...] położona jest w liniach rozgraniczających ul. [...] i objęta została decyzją Prezydenta W. z [...] listopada 2006 r. o lokalizacji inwestycji celu publicznego polegającej na budowie ul. [...] wraz z infrastrukturą techniczną w rejonie od ul. [...] (str. 5 decyzji Prezydenta W. z [...] marca 2012 r. i kopia decyzji z [...] listopada 2006 r. w aktach sprawy). Wcześniej, na stronie 4 decyzji organ wskazał, że z pisma Zarządu Dróg Miejskich z 14 lipca 2011 r. wynika, iż działki nr [...] wchodziły w skład działek nr [...], które zgodnie ze skorowidzem działek zlokalizowanych pod drogami ZDM z lat 90-tych (ewidencja powstała w 1993 r.) zajęte były pod ulicę [...]. Na te ustalenia powołało się również SKO w zaskarżonej decyzji.
Pomijając rozbieżności wynikające z tych ustaleń, co do daty zajęcia działek pod drogi publiczne (lata dziewięćdziesiąte, czy rok 2006), to nie wynika z nich, czy działki nr [...] zajęte były pod drogi publiczne już w dniu 5 grudnia 1990 r., a to jest data decydująca w kontekście tezy, jaką zaprezentowały organy obydwu instancji. Sąd Najwyższy w postanowieniu z 10 kwietnia 2013 r., IV CSK 514/12, wyraził pogląd, że "Wyłączenie z obrotu cywilnoprawnego dróg publicznych przewidziane w art. 2a u.d.p. dotyczy nieruchomości, które po zrealizowaniu procesu inwestycyjnego są budowlą przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie drogowym (art. 4 pkt 2 u.d.p.), albo w rozsądnym okresie (np. ze względu na plany inwestycyjne) taką budowlą się stanie" (OSNC 2013/12/143). To ostatnie stwierdzenie – "ze względu na plany inwestycyjne" – wymaga uściślenia w odniesieniu do nieruchomości innych niż publiczne. Mianowicie chodzi o wydanie ostatecznej decyzji o z.r.i.d., która skutkuje przejściem z mocy prawa na podmiot publiczny własności nieruchomości w liniach podziału określonych w decyzji (art. 12 ust. 4 w zw. z art. 12 ust. 2 i art. 11f ust. 1 pkt 6 specustawy drogowej z 2003 r.), co powoduje również wyłączenie z powszechnego obrotu tych nieruchomości, które uzyskują w ten sposób status nieruchomości publicznych nabytych w celu realizacji inwestycji drogowej o parametrach szczegółowo określonych w decyzji o z.r.i.d. (szerzej zob. D. Chaciński i G. Rząsa, glosa do powołanego postanowienia SN z 10 kwietnia 2013 r., OSP 2015/6/59). W niniejszej sprawie ta ostatnia okoliczność nie ma jednak znaczenia (inwestycja z 2006 r. nie była bowiem realizowana w trybie specustawy drogowej), poza ewentualną możliwością ubiegania się przez skarżącą o odszkodowanie za wywłaszczenie prawa użytkowania wieczystego, jeśli doszłoby do uwłaszczenia na dzień 5 grudnia 1990 r.
W kontekście tezy zawartej w powołanym postanowieniu SN z 10 kwietnia 2013 r., IV CSK 514/12, którą sąd w obecnym składzie co do zasady podziela, organy powinny zatem ustalić, czy na dzień 5 grudnia 1990 r. na działkach nr [...] (lub na odpowiadającym im częściom działek nr [...]) została zrealizowana inwestycja zlokalizowana w pasie drogowym, stanowiąca budowlę przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego. Tylko wówczas bowiem będzie można mówić o res extra comercium w odniesieniu do przedmiotu wniosku o uwłaszczenie (art. 2a ustawy o drogach publicznych w zw. z art. 2 u.g.n.). W przeciwnym razie organ powinien zastosować przesłanki uwłaszczenia wynikające z art. 200 ust. 1 u.g.n.
Koniecznych do rozstrzygnięcia sprawy ustaleń organ jednak nie poczynił wychodząc z błędnego założenia, że zrealizowanie inwestycji drogowej w chwili wydawania decyzji w przedmiocie uwłaszczenia (jak to ujęto w decyzji, w chwili obecnej działki przeznaczone są pod drogę publiczną) stanowi przeszkodę do zastosowania art. 200 ust. 1 u.g.n., czym naruszył również ten ostatni przepis poprzez jego błędną wykładnię, nie uwzględniającą deklaratywnego charakteru decyzji o uwłaszczeniu.
Mając to na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. sąd orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło