I SA/Wa 1004/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie asesor WSA Mirosław Gdesz asesor WSA Marta Laskowska (spr.) Protokolant Maciej Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2006 r. sprawy ze skargi G. C. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przydziału kwatery 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. z dnia [...] stycznia 2005 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. decyzją z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania G. C. na podstawie art.138 § 1 kpa utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM "[...]" w W. nr [...] r. z dnia [...] stycznia 2005 r. umarzającą postępowanie w sprawie uprawnień G. C. do osobnej kwatery stałej po mężu E. C.. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przedstawił następujący stan sprawy. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w L. w decyzji nr [...] z dnia [...] października nie potwierdził nabycia przez G. C. uprawnień do osobnej kwatery stałej. G. C. zaskarżyła w/w decyzję. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w W., po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. rozstrzygnięcie podjęte przez organ I instancji. Na tą decyzję odwołująca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie. Sąd wyrokiem z dnia 30 września 2004 r. uchylił decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego WAM w L. i Dyrektora Oddziału Rejonowego WAM w W. z powodu uchybień proceduralnych. W dniu [...] stycznia 2005 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM "[...]" w W. decyzją nr [...] r. umorzył postępowanie w sprawie uprawnień G. C. po zmarłym mężu E. C.. Podstawę wydania decyzji organu I instancji stanowił przepis art.105 kpa w związku z art.19 ust.1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych ustaw (Dz.U.116,poz.1203 ze zm.). G. C. złożyła odwołanie od tej decyzji i wniosła o jej zmianę poprzez wydanie decyzji o wypłaceniu ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację za kwatery stałej. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, że obecnie brak jest przepisu umożliwiającego wydanie decyzji o nabyciu bądź utracie uprawnień do kwatery. Brak tego przepisu wynika z faktu, że na podstawie w/w zmiany ustawodawca uchylił przepis o tym rozstrzygający, a obecnie obowiązujący przepis art.19 ust.1 cyt. ustawy zobowiązuje organy Agencji, do spraw wszczętych a nie zakończonych decyzjami ostatecznymi, czyli również rozpatrywanej, do stosowania przepisów w brzmieniu nadanym tą nowelą z dnia 16 kwietnia 2004 r. W tym stanie prawnym - zdaniem organu - organ I instancji mógł jedynie zakończyć postępowanie poprzez jego umorzenie. Nadto wskazano, że organy Agencji nie rozstrzygają o wypłacie ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnacje z kwatery stałej w formie decyzji, lecz po ustaleniu przesłanek warunkujących wypłatę zawierają w tym zakresie umowę, zaś wszelkie spory wynikające na tym tle podlegają kognicji sądów powszechnych. Nadto Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. zauważył, że organ I instancji przed wydaniem decyzji nie wezwał strony w celu poinformowania jej o zmianie regulacji prawnej w rozstrzyganym zakresie, a winien takie działania podjąć. Niemniej - zdaniem organu - uchybienie to pozostaje bez wpływu na treść orzeczenia. Na decyzję organu II instancji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła G. C. i wniosła o "zmianę zaskarżonej decyzji i nakazanie wypłacenia ekwiwalentu za rezygnację z kwatery". W uzasadnieniu skargi opisała okoliczności rezygnacji męża z mieszkania w zamian za ekwiwalent oraz obecną swoją i córki sytuację życiową po śmierci męża. W odpowiedzi na skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. wniósł o oddalenie skargi oraz podtrzymał swoją argumentację zawartą w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Rozpatrując wniesioną skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uprawniony do kontroli legalności zaskarżonych decyzji na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. z dnia [...] marca 2005 r. oraz utrzymana w mocy decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM "[...]" w W. z dnia [...] stycznia 2005 r. naruszają przepisy prawa materialnego i procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie koniecznym jest ustalenie prawidłowej wykładni przepisu art.19 ust.1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. roku - o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczpospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. 116, poz.1203 ). Zgodnie z treścią art.19 ust.1 w/w ustawy do spraw wszczętych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, lecz niezakończonych ostatecznymi decyzjami lub umowami, stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą z wyjątkiem postępowania egzekucyjnego i z zastrzeżeniem ust.2-5. Ustawą, o której mowa w art.1 to ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczpospolitej Polskiej (Dz.U. z 2002. Nr 42, poz.368 ze zm). Sprawa niniejsza została wszczęta na gruncie obowiązywania poprzedniej ustawy, jednakże organy I i II instancji, poza wskazaniem tej okoliczności, enigmatycznie odniosły się do skutków jakie zmiana ustawy wywołała dla rozpatrzenia niniejszej sprawy . Podkreślić należy także, że organ I instancji wskazał, że realizacja uprawnień członków rodziny zmarłego E. C. powinna nastąpić w trybie przepisu art.23 ust.3 pkt.1 lub pkt.2, jednakże nie wskazał sposobu realizacji tego uprawnienia w kontekście rozpatrywanego - po raz wtóry - wniosku. Podnieść należy, że organ II instancji nie odniósł się do możliwości realizacji wniosku G. C. w kontekście przepisu art.23 ust. 3 w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2004 r., a odnoszącym się do sytuacji, w której znajduje się skarżąca po śmierci męża, żołnierza służby stałej, który - jak w niniejszej sprawie - do dnia śmierci nie otrzymał decyzji o prawie zamieszkiwania. Ma to również znaczenie w kontekście przyczyn, dla których Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie sygn.akt I S.A./Wa 149/03 wyrokiem z dnia 30 września 2004 r. uchylił decyzję Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. z dnia [...] grudnia 2002 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w L. z dnia [...] października 2002 r. Sąd stwierdził, że w/w decyzje wydane zostały z naruszeniem zasady udziału strony w postępowaniu administracyjnym, wyrażonej w art. 10 § 1 kpa. W uzasadnieniu wyroku podkreślono, że skarżąca nie była informowana o wszczęciu postępowania, nie została zawiadomiona o przysługującym jej prawie zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów. Mimo powodów, z jakich zostały uchylone poprzednie decyzje, organy rozpatrując od początku sprawę uprawnień G. C. po zmarłym mężu E. C. dopuściły się po raz wtóry naruszenia przepisów postępowania administracyjnego dotyczących udziału strony w postępowaniu. W związku z powyższym badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, że zarówno decyzja zaskarżona jak i decyzja ją poprzedzająca naruszają również w istotny sposób przepisy procedury administracyjnej. Wśród zasad ogólnych postępowania administracyjnego, jedną z podstawowych jest zasada czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym. Przepis art.10 § 1 k.p.a. nakłada na organ administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz obowiązek umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, a także zgłoszonych żądań. Poza sporem winno pozostawać, że prawo czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym obejmuje prawo strony do podejmowania wszelkich czynności procesowych mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy administracyjnej. Obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym obejmuje wszystkie fazy postępowania, a więc fazę wszczęcia postępowania, fazę postępowania wyjaśniającego, fazę między zakończeniem postępowania wyjaśniającego a wydaniem decyzji oraz fazę wydawania decyzji. Wprawdzie organ II instancji zauważa to naruszenie przepisów postępowania w uzasadnieniu swojej decyzji, to jednak niesłusznie uznaje, że pozostaje to bez wpływu na treść orzeczenia. Odnieść należy się również do treści przepisu art.81 kpa, który wymaga aby organ administracji przynajmniej powiadomił stronę o zgromadzonym materiale dowodowym oraz o tym, w jakim czasie i miejscu strona może się z zebranymi dowodami zapoznać, jak też wypowiedzieć się co do przeprowadzonych dowodów. Rozpatrując po raz kolejny niniejszą sprawę organ zapewni stronie możliwość czynnego udziału w postępowaniu, w kontekście możliwości realizacji uprawnień członków rodziny zmarłego E. C. wynikającej z przepisu art.23 ust.3 w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2004 r. oraz szczegółowo odniesie się do zmiany regulacji prawnej, a w szczególności przepisu art.19 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczpospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. 116, poz.1203 ). Na marginesie sprawy należy zwrócić uwagę, że akta postępowania administracyjnego zostały przesłane Sądowi w stanie nieopisanego bałaganu - dokumenty nie ułożone chronologicznie, niezszyte i nieponumerowane, co nie daje pewności, czy są kompletne. Część dokumentów została przesłana Sądowi w postaci nieuwierzytelnionych kserokopii. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji. W kwestii wykonalności decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 powołanej ustawy.