I SA/Wa 1006/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie Sędzia WSA Monika Nowicka (spr.) Sędzia WSA Joanna Skiba Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2009 r. sprawy ze skargi Federacji Związków Zawodowych [...] w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz Federacji Związków Zawodowych [...] w W. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Wa 1006/09 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...]– wydanym na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 i 31 § 2 k.p.a. - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...]– wydane na podstawie art. 28 k.p.a. - którym omówiono Federacji Związków Zawodowych [...] z siedzibą w W. - udziału w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym. Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych: Postanowieniem z dnia [..] stycznia 2009 r. – wydanym na podstawie art. 28 k.p.a. - Prezydent W. orzekł o odmowie dopuszczenia Federacji Związków Zawodowych [...] z siedzibą w W. w charakterze strony w postępowaniu dotyczącym wniosku, złożonego w trybie art. 7 dekretu z 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50 poz. 279), o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] nr hip. [...]. W uzasadnieniu swego orzeczenia organ stwierdził, że Sąd Rejonowy dla W. postanowieniem z [...] października 2007r. (sygn. akt I [...]) oddalił wniosek Federacji o stwierdzenie zasiedzenia przedmiotowego gruntu a postanowieniem Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] lipca 2008 r. ( sygn. akt [...]) apelacja od w/w orzeczenia została oddalona. Ponadto nadmieniono, iż choć Federacja [...] użytkuje przedmiotowy grunt to jednak nie posiada doń tytułu prawnego. Zaakcentowano przy tym, że stronami postępowania, toczącego się w trybie przepisów dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, są poprzedni właściciele nieruchomości, ich spadkobiercy lub następcy prawni, aktualni właściciele bądź użytkownicy wieczyści gruntu a Federacja nie należy do żadnej kategorii wymienionych podmiotów. W zażaleniu od powyższego postanowienia Federacja [...] wskazywała na naruszenie prawa materialnego tj. art. 3 ust. l ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece w związku z art. 7 ust. l dekretu warszawskiego z powodu nieuwzględnienia domniemania prawa użytkowania nieruchomości przy ul. [...] w W. przez Federację wynikającego z aktualnego wpisu do księgi wieczystej [...] i w konsekwencji nieprzyznania odwołującej się statusu strony w przedmiotowym postępowaniu. Rozpatrując sprawę w trybie instancji odwoławczej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozważając, czy było w ogóle możliwe wydanie przez organ I instancji postanowienia w opisanym wyżej przedmiocie podniosło, że Federacja Związków Zawodowych [...] jest organizacją zawodową, zatem także organizacją społeczną - w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 5 k.p.a. Z tego powodu Kolegium uznało, że organ I instancji, powołując w podstawie prawnej swego rozstrzygnięcia art. 28 k.p.a., popełnił błąd, gdyż winien wskazać na art. 31 § 2 k.p.a. Przywołując w tym miejscu orzecznictwo sądowoadministracyjne Kolegium podniosło, iż art. 28 k.p.a. nie może stanowić podstawy do orzekania o dopuszczeniu danego podmiotu do udziału w postępowaniu w charakterze strony. Ponadto, organ odwoławczy stwierdził, że odwołująca się nie może skutecznie powoływać się na treść działu księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości w sytuacji, gdy jest ona oczywiście niezgodna z rzeczywistym stanem prawnym. Nieuaktualniony wpis w księdze wieczystej nie może bowiem świadczyć o posiadaniu przez Federację [...] jakiegokolwiek tytułu prawnego do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...] w związku z tym - także statusu strony w postępowaniu w sprawie rozpatrzenia wniosku dekretowego. Wyjaśniono, że z obrotu prawnego została wyeliminowana ostateczna decyzja Urzędu Dzielnicowego [...] nr [...] z dnia [...] listopada 1988 r. przyznająca Federacji prawo użytkowania tego gruntu a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaaprobował decyzję Kolegium oddalając, wniesioną w tej materii, skargę. Także postępowanie przed sądem powszechnym w sprawie zasiedzenia spornego gruntu zakończyło się oddaleniem wniosku Federacji. W związku z powyższym organ odwoławczy stanął na stanowisku, iż pogląd wyrażony w uzasadnieniu decyzji Prezydenta W., że Federacji [...] nie służy w tej sprawie legitymacja strony postępowania, był trafny. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą wniosła Federacja Związków Zawodowych [...]. Skarżąca, wnosząc o uchylenie postanowień wydanych przez organy obu instancji, zarzucała organom naruszenie prawa materialnego w postaci art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece w związku z art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, polegające na obaleniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. domniemania prawidłowości wpisu w księdze wieczystej [...] a ponadto naruszenie prawa procesowego w postaci art. 31 § 2, 29 w związku z art. 30 § 3 i art. 101 § 1 k.p.a. W szczególności akcentowano, że pominięcie w rozstrzyganiu przez organ odwoławczy art. 28 k.p.a. było wadliwe, gdyż Federacja posiada w niniejszej sprawie własny interes prawny. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami zawartymi w skardze i wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy. W związku z powyższym, rozpatrując w tym kontekście przedmiotowa skargę, Sąd uznał, że była ona zasadna. Zaskarżona bowiem decyzja naruszała przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Abstrahując w tym momencie od oceny, czy rozstrzyganie odrębnym postanowieniem o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu w charakterze strony jest w ogóle – w świetle obowiązującej procedury administracyjnej - dopuszczalne, trzeba zauważyć, że tego rodzaju rozstrzygnięcie zostało jednak przez Prezydenta W. wydane i nastąpiło to na wniosek Federacji, w którym wnosiła ona o dopuszczenie jej - w charakterze strony - do toczącego się postępowania dekretowego. Zdaniem bowiem wnioskującej, posiadała ona w tym postępowaniu własny interes prawny. Nadmienić wypada, że z komparycji postanowienia z dnia [...] stycznia 2009 r. wynika, iż wydano je na podstawie art. 28 k.p.a. a w uzasadnieniu orzeczenia, Prezydent W. rozważał kwestie związane z interesem prawnym skarżącej – jako osoby prawnej - w niniejszym postępowaniu dekretowym. W konkluzji tego orzeczenia ustalono, że Federacja takiego interesu prawnego w tym postępowaniu nie posiada. Jak wynika natomiast z treści postanowienia wydanego przez Kolegium, zostało ono oparte na art. 31 § 2 k.p.a., gdyż organ odwoławczy doszedł do wniosku, że nie było dopuszczalne wydawanie postanowienia na zasadzie art. 28 k.p.a. Zwrócić jednak w tym miejscy należy uwagę na okoliczność, iż przy orzekaniu na podstawie art. 31 § 2 k.p.a. organ ocenia żądanie organizacji społecznej o dopuszczenie jej do udziału w sprawie, dotyczącej innej osoby i dopuszcza taką organizację do udziału w danym postępowaniu, ale jedynie na prawach strony ( a nie jako stronę), bowiem postępowanie to nie dotyczy interesu prawnego ( własnego ) tej organizacji. Ponadto, aby organizacja taka mogła być dopuszczona do udziału w postępowaniu w trybie art. 31 § 2 k.p.a.,, musi to być uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i musi przemawiać za tym interes społeczny ( art. 31 § 1 k.p.a.). Zatem rozstrzygnięcie oparte na tej podstawie prawnej, którą przyjęło Kolegium dotyczy zupełnie innego zagadnienia niż to, które było przedmiotem rozstrzygnięcia organu I instancji. Zaistniała zaś sytuacja narusza zasadę dwuinstancyjności - art. 15 k.p.a. i art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. bo organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, wydane w innym przedmiocie. Poza tym, jak wynika z treści zaskarżonego postanowienia, choć Kolegium orzekało na podstawie art. 31 § 2 k.p.a., to w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia nadal odnosiło się jedynie do kwestii interesu prawnego Federacji w przedmiotowym postępowaniu dotyczącym gruntu warszawskiego. Tymczasem, jak wyżej wspomniano, w przypadku wydawania postanowienia na zasadzie art. 31 § 2 k.p.a., ocenie organu winno podlegać, czy z uwagi na cele statutowe organizacji społecznej, która ubiega się o dopuszczenie jej do udziału w konkretnym postępowaniu administracyjnym, dotyczącym interesu prawnego innej osoby, jest celowym dopuszczenie takiej organizacji do udziału w tym postępowaniu na prawach strony i czy przemawia za tym interes społeczny. Takich ustaleń organ nie poczynił a zatem treść sentencji zaskarżonego postanowienia nie odpowiadała treści jego uzasadnienia, co z kolei naruszało art. 107 § 3 k.p.a. W świetle stwierdzonych uchybień proceduralnych, ustosunkowywanie się do argumentów merytorycznych podniesionych w skardze było zbędne a co najmniej przedwczesne. Przy ponownym zatem rozpatrzeniu sprawy, mając na uwadze powyższe rozważania, organ odwoławczy bowiem winien rozpoznać ponownie zażalenie i ocenić zasadność wniosku Federacji o dopuszczenie do udziału w przedmiotowym postępowaniu w charakterze strony poprzez skontrolowanie prawidłowości, w tym procesowej, postanowienia Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2009 r. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd – z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach oparto na przepisie art. 200 cytowanej ustawy procesowej.