I SA/Wa 1008/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: Sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.) Sędzia WSA Dorota Apostolidis Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2012 r. sprawy ze skargi G. L. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z rejestru zabytków oddala skargę. I. Stan sprawy 1. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku G. L. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] odmawiającą skreślenia z rejestru zabytków działek oznaczonych nr ew. [...], położonych w miejscowości K. przy ul. [...], stanowiących części układu ruralistycznego wsi K., wpisanego do rejestru zabytków wraz z otoczeniem pod nr [...] decyzją [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] czerwca 2005 r. utrzymaną w mocy decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] - utrzymał w mocy własną decyzję. 2. W uzasadnieniu decyzji Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego podał, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. wpisał do rejestru zabytków układ ruralistyczny wsi K. wraz z otoczeniem; decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Ministra Kultury z dnia [...] listopada 2005 r., a Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 czerwca 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 334/06 oddalił skargi Gminy K. oraz właścicieli nieruchomości położonych na terenie wpisanym do rejestru zabytków na tę decyzję. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 stycznia 2009 r. II OSK 1635/07 oddalił skargi kasacyjne od tego wyroku. W dniu 1 czerwca 2009 r. do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego wpłynął wniosek G. L. o skreślenie z rejestru zabytków działek nr [...]. 3. W uzasadnieniu decyzji Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego stwierdził, że wieś K. oraz obszar terenów otaczających, związanych przestrzennie i krajobrazowo, stanowi spójny i jednorodny krajobraz kulturowy i układ ruralistyczny o charakterze rolniczym i osadniczym, w którym zapisane są i utrwalone typowe dla kultury osiedlonych na bagiennym polderze menonitów fryzyjskich formy zagospodarowania terenu. Istniejący stan zachowania wsi odpowiada stanowi historycznemu, zaś zmiany, wprowadzone w latach 1957 i 1966 nie wpłynęły na zatracenie wartości historycznych tego terenu. Zdaniem organu, ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że działki o numerach [...], których skreślenia z rejestru zabytków domagał się G. L., jako pojedyncze elementy przestrzenne zespołu ruralistycznego, w swoim układzie i formach współczesnego zagospodarowania, składają się w całości na zespół ogólnych wartości, będących podstawą wpisu wsi K. do rejestru zabytków. Działki te, pomimo występującego zagospodarowania o charakterze rekreacyjnym, wywołującego pewną dysharmonię krajobrazu historycznego układu ruralistycznego, stanowią integralną i istotną część zabytkowego układu ruralistycznego wsi K. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wyjaśnił, że w zaskarżonej decyzji błędnie wskazano odległość przedmiotowych działek od drogi publicznej, jednakże, zdaniem organu, nie ma to znaczenia dla oceny podjętego rozstrzygnięcia, gdyż stan faktyczny został prawidłowo opisany w ww. opinii Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków. Zdaniem organu, nie zachodzą ustawowe przesłanki do skreślenia ww. działek z rejestru zabytków, gdyż obiekty te nie uległy zniszczeniu w stopniu powodującym utratę ich wartości, jak również nie zostały one zakwestionowane w nowych ustaleniach naukowych. 4. Zdaniem Sądu, stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia nie budzi wątpliwości. II. Zarzuty podniesione w skardze i stanowiska pozostałych stron 1. Skargę na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył G. L. i domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji. Skarżący zarzucił, że teren w pobliżu jego działki zabytkiem nigdy nie był, a charakter rolniczy stracił już z chwilą podziału geodezyjnego od 1989 r., gdy powstało ok. 3 tysiące działek o powierzchni od 500 do 1000 m²; teren został zalesiony krzewami, zostały wytyczone utwardzone drogi wewnętrzne, wybudowano ogrodzenia, domy letniskowe, i teren ten utracił rolniczy charakter. 2. W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. III. Podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 2. Zaskarżoną decyzją Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2011 r. odmawiającą skreślenia z rejestru zabytków działek oznaczonych nr ew. [...], położonych w miejscowości K., stanowiących części układu ruralistycznego wsi K., wpisanego do rejestru zabytków wraz z otoczeniem pod nr [...] decyzją [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] czerwca 2005 r., utrzymaną w mocy decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] listopada 2005 r. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona jak również poprzedzająca decyzja nie naruszają przepisów prawa. Sąd podziela stanowisko organu przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. 3. 1 Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 z późn. zm.), zabytek wpisany do rejestru, który uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych, zostaje skreślony z rejestru. Oznacza to, że nie każde zniszczenie zabytku prowadzi do jego skreślenia z rejestru zabytków, lecz jedynie takie zniszczenie, które spowodowało utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej, albo jego wartości będące podstawą wpisu do rejestru zabytków nie zostały potwierdzone w nowych ustaleniach naukowych. A skoro z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wynika, że ochronie i opiece podlegają, bez względu na stan zachowania zabytki będące dziełami architektury i budownictwa, to uznać należy, że skreślenie z rejestru zabytków powinno następować jedynie wyjątkowo. Aby możliwe było skreślenie zabytku z listy zabytków w oparciu o art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, konieczne jest istnienie bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy częściowym lub całkowitym zniszczeniem obiektu wpisanego do rejestru, a utratą przez ten obiekt wartości historycznej, artystycznej lub naukowej. Należy więc uznać, że możliwe jest skreślenie zabytku z rejestru, jeśli dany obiekt utracił całkowicie te walory, które były podstawą jego wpisu do rejestru zabytków. Zgodnie z art. 3 pkt 12 ustawy o ochronie zabytków, historyczny układ urbanistyczny lub ruralistyczny jest to przestrzenne założenie miejskie lub wiejskie, zawierające zespoły budowlane, pojedyncze budynki i formy zaprojektowanej zieleni, rozmieszczone w układzie historycznych podziałów własnościowych i funkcjonalnych, w tym ulic lub sieci dróg. Słusznie stwierdził Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, że przedmiotem ochrony w przypadku układu ruralistycznego jest pewna kompozycja, zamknięta w określonych granicach, składająca się z różnorodnych, w tym współczesnych elementów, posiadająca wartości historyczne, naukowe lub artystyczne. 3.2 Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte wnioskiem G. L. o skreślenie z rejestru zabytków działek nr [...] położonych w K., z uwagi na to, że działki te nie mają wartości zabytkowej. Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. układ ruralistyczny wsi K., wraz z otoczeniem, został wpisany do rejestru zabytków. Działki, których skreślenia z rejestru zabytków domagał się skarżący, położone są w środkowej części wsi K., znajdują się w zespole wydzielonych i zagospodarowanych na cele rekreacyjne działek powstałych w wyniku podziału działki historycznej o nr ewid. [...]. Wieś K. oraz obszar terenów otaczających, związanych przestrzennie i krajobrazowo, stanowi spójny i jednorodny krajobraz kulturowy i układ ruralistyczny o charakterze rolniczym i osadniczym, w którym, jak stwierdził organ, zapisane są i utrwalone formy zagospodarowania terenu typowe dla kultury osiedlonych na bagiennym polderze mennonitów fryzyjskich. Stan zachowania wsi K. odpowiada stanowi historycznemu, a zmiany wprowadzone w latach 1957 i 1966 nie wpłynęły na utratę wartości historycznych tego terenu. Działki skarżącego, znajdujące się na terenie wpisanego do rejestru zabytków układu ruralistycznego wsi K. - pomimo występującego zagospodarowania o charakterze rekreacyjnym - stanowią integralną i istotną część tego zabytkowego układu ruralistycznego. Sąd podziela stanowisko Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że nie zachodzą ustawowe przesłanki do skreślenia tych działek z rejestru zabytków, ponieważ obiekty te nie uległy zniszczeniu w stopniu powodującym utratę ich wartości, jak również wartość ich nie została zakwestionowana w nowych ustaleniach naukowych. Podkreślić należy, że od chwili wpisania przedmiotowych działek stanowiących część układu ruralistycznego wsi K. wpisanego do rejestru zabytków wraz z otoczeniem decyzją P. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] czerwca 2005 r. - nie zaistniały żadne okoliczności, które wskazywałyby na utratę wartości uzasadniających dokonanie tego wpisu. 4. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd stwierdzia, że w istocie zarzuty te dotyczą decyzji o wpisaniu do rejestru zabytków, której legalność była już badana zarówno przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, jak również przez Naczelny Sąd Administracyjny, i nie wskazują żadnych nowych okoliczności, które spowodowałyby konieczność uwzględnienia skargi - z uwagi na utratę wartości stanowiących podstawę wpisu do rejestru zabytków. 5. Wskazać należy, że zgodnie z art. 7 kpa oraz art. 77 § 1 kpa organy administracji publicznej są zobowiązane do podejmowania wszelkich niezbędnych kroków w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. W szczególności, organ administracji publicznej prowadzący postępowanie administracyjne jest zobowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a swoje stanowisko winien uzasadnić w sposób przewidziany w przepisach kpa. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego dwukrotnie rozpoznając sprawę nie naruszył obowiązujących przepisów, w szczególności zasad ogólnych postępowania administracyjnego, prawidłowo ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a podjęte rozstrzygnięcie uzasadnił zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa. Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. IV. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.