I SA/Wa 1008/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu w trybie uroszczonym w dniu 21 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]na rzecz skarżącego M. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] uchyliło decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] października 2013 r. nr [...]o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w [...] przy ul. [...] oz. Nr hip. [...] stanowiącego obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Przedmiotowa nieruchomość (obecnie ul. [...] oraz ul.[...]) znajdowała się na obszarze działania przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50 poz. 279 ze zm.) i z dniem jego wejścia w życie, tj. dniem 21 listopada 1945 r., na podstawie art. 1 ww. dekretu przeszła na własność gminy m.st. Warszawy. Następnie zgodnie z art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14. poz. 130) stała się własnością Skarbu Państwa. Objęcie przedmiotowego gruntu we władanie przez gminę m.st. Warszawy nastąpiło na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy (Dz.U. Nr 6, poz. 43). Zgodnie z § 3 tego rozporządzenia, grunty uważano za objęte w posiadanie z dniem wydania numeru organu urzędowego Zarządu Miejskiego, w którym zamieszczono obwieszczenie. W odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości stosowny numer (20) Dziennika Urzędowego został wydany w dniu 16 sierpnia 1948 r. Dawni współwłaściciele hipoteczni Z. i S. K. w dniu 12 stycznia 1949 r. złożyli wniosek w trybie art. 7 ust. 1 ww. dekretu o ustanowienie prawa własności czasowej - obecnie użytkowania wieczystego - przedmiotowej nieruchomości. Prezydium Rady Narodowej w [...] orzeczeniem z dnia [...] maja 1950 r. nr Ldz.[...] odmówiło Z. i S. K. przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości położonej przy ul.[...]. Następnie Prezydium Rady Narodowej w Warszawie orzeczeniem z dnia [...] czerwca 1952 r. nr [...] odmówiło Z. i S. K. przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości położonej przy ul.[...]. Podstawę materialnoprawną ww. orzeczeń stanowił art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...], działając na zasadzie art. 158 § 2 w zw. z art. 156 § 2 k.p.a., stwierdziło wydanie ww. orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w Warszawie z dnia [...] maja 1950 r. z naruszeniem prawa w części dotyczącej sprzedanych lokali nr [...] w budynku położonym w [...] przy ul.[...], lokali nr [...] w budynku położonym w Warszawie ul. [...] i lokali nr [...] w budynku położonym w Warszawie przy ul. [...] z uwagi na nieodwracalność skutków prawnych, a w pozostałej części, na zasadzie art. 156 § 1 k.p.a. stwierdziło nieważność tego orzeczenia jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa. Równocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...], działając na zasadzie art. 158 § 2 w zw. z art. 156 § 2 k.p.a., stwierdziło wydanie ww. orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w Warszawie z dnia [...] czerwca 1952 r. z naruszeniem prawa w części dotyczącej sprzedanych lokali nr [...] w budynku położonym w Warszawie przy ul. [...], lokali nr [...] w budynku położonym w [...] ul. [...] i lokali nr [...] w budynku położonym w [...] przy ul. [...] z uwagi na nieodwracalność skutków prawnych, a w pozostałej części, na zasadzie art. 156 § 1 k.p.a. stwierdziło nieważność tego orzeczenia jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa. Następnie Prezydent [...] decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...] odmówił M. K. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego [...] przy ul. [...] oznaczonego Nr hip. [...] stanowiącego obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] oraz część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu[...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że następcą prawnym dawnych właścicieli przedmiotowej nieruchomości jest M. K., a grunt pochodzący z przedmiotowej nieruchomości nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Stwierdził, że zgodnie ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego [...] spadkobierca dawnych współwłaścicieli mógłby korzystać z gruntu w sposób zgodny z jego aktualnym przeznaczeniem, jednakże w przedmiotowej sprawie zachodzą inne okoliczności uniemożliwiające ustanowienie prawa użytkowania wieczystego (wskazał uchwałę Rady [...] nr [...] z dnia [...] października 2006 r.). Podniósł, że w granicach przedmiotowej nieruchomości znajdują się budynki mieszkalne, w których wyodrębniona została własność lokali wraz z udziałem w prawie użytkowania wieczystego gruntu. Zatem w ocenie organu nie dysponował on prawem rozporządzania cudzą własnością i nie mógł ustanowić na spornym gruncie praw dla spadkobierców dawnych właścicieli nieruchomości hipotecznej. Wskazał również, że nie było możliwe dokonanie zgodnego z przepisami prawa geodezyjnego, w tym przepisów wykonawczych i Kodeksu cywilnego, podziału geodezyjnego polegającego na wydzieleniu z przedmiotowej nieruchomości gruntu, gdyż nie był możliwy podział budynków, które częściowo posadowione są na spornym gruncie. Organ stwierdził także, że nie było możliwe oddanie tej części gruntu, skoro lokale w budynku są własnością osób trzecich a sam budynek jest ich współwłasnością w zakresie części wspólnych. Niezgadzając się z powyższą decyzją M. K. złożył odwołanie, w którym wskazał, że powinna ona zostać uchylona gdyż pozostawiono bez rozpoznania część żądania zgłoszonego we wniosku z dnia 12 stycznia 1949 r. oraz nie wyjaśniono co było powodem odmowy ustanowienia prawa użytkowania lub współużytkowania wieczystego na niezabudowanej części przedmiotowej nieruchomości. Po rozpoznaniu powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. uchyliło decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] października 2013 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie przeprowadzone przez organ I instancji naruszyło w sposób istotny przepisy procesowe co uniemożliwiło Kolegium merytoryczne rozpatrzenie wniosku złożonego w trybie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Jednocześnie organ wskazał, że wniosek złożony w trybie tego dekretu odnoszący się do przedmiotowej nieruchomości został rozpatrzony orzeczeniami Prezydium Rady Narodowej w Warszawie z dnia [...] maja 1950 r. oraz z dnia [...] czerwca 1952 r. Kolegium podniosło, że Prezydentowi umknęło, iż ww. orzeczenia zostały wyeliminowane z obrotu prawnego jedynie w części decyzjami Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] i nr [...]. W zakresie odnoszącym się do sprzedanych lokali nr [...] w budynku położonym w [...] przy ul.[...], lokali nr [...] w budynku położonym w Warszawie ul. [...] i lokali nr [...] w budynku położonym w [...] przy ul.[...], na podstawie ww. decyzji SKO, stwierdzono, że powołane orzeczenia Prezydium zostały wydane z naruszeniem prawa. Zdaniem organu odwoławczego oznacza to, że w tej części w obrocie prawnym nadal funkcjonuje ostateczne rozstrzygnięcie sprawy, objętej wnioskiem dawnych współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości z dnia 12 stycznia 1949 r. Kolegium podkreśliło, że skoro w obrocie prawnym nadal funkcjonują ww. orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w Warszawie odmawiające przyznania prawa własności czasowej - obecnie prawa użytkowania wieczystego - w części odnoszącej się do sprzedanych lokali [...] w budynku położonym w [...] przy ul. [...], lokali nr [...] w budynku położonym w [...] ul. [...] i lokali nr [...] w budynku położonym w [...] przy ul. [...], to Prezydent [...], zobligowany był odmówić wszczęcia postępowania w tym zakresie. Reasumując organ stwierdził, że Prezydent ustaliwszy, która część wniosku została już rozpatrzona ww. orzeczeniami Prezydium Rady Narodowej w [...] odmówi wszczęcia postępowania na podstawie art. 61 a k.p.a. Natomiast w pozostałym zakresie po przeprowadzeniu przepisanego prawem postępowania wyda stosowne orzeczenie, w którym rozstrzygnie w przedmiocie wniosku z dnia 12 stycznia 1949 r. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. wniósł M. K., w części w której Kolegium zleca organowi I instancji umorzenie postępowania w części dot. udziałów w prawie użytkowania wieczystego, które to udziały związane są z lokalami wyodrębnionymi w budynkach posadowionych na działce, której część jest przedmiotem roszczenia z art. 7 dekretu. Jednocześnie wniósł o zmianę oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odnoszącym się do jej zaskarżonej części. Zarządzeniem z dnia 7 września 2015 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 22 października 2015 r. Dnia 22 września 2015 r. do Sądu wróciła awizowana przesyłka adresowana do G. K. z adnotacją: “Adresat nie żyje" (k-37 akt sądowych). Zarządzeniem z dnia 30 września 2015 r., ponowionym zarządzeniem z dnia 3 listopada 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwrócił się do Urzędu Stanu Cywilnego [...] o nadesłanie odpisu skróconego aktu zgonu uczestnika postępowania G.i K. Z nadesłanego do akt sprawy aktu zgonu Nr [...] wystawionego przez Urząd Stanu Cywilnego [...] wynika, że G. K. zmarła w dniu 31 sierpnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 119 pkt 1 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) powoływana dalej jako: "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli decyzja dotknięta jest wadą nieważności, o której mowa w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania. W niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych względów niż w niej podniesione. Przepis art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) powołana dalej: “k.p.a.", ustanawia ogólną zasadę udziału strony w postępowaniu. Należy stwierdzić, że stroną postępowania administracyjnego jest stosownie do art. 28 k.p.a. każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z rozdzielnika zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. wynika, że decyzja ta została doręczona m.in. G. K.. W tym miejscu wskazać należy, że ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu skróconego aktu zgonu nr [...] wynika, że G. K. zmarła w dniu [...] sierpnia 2014 r., a więc przed wydaniem w niniejszej sprawie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzji z dnia [...] kwietnia 2015 r. Oznacza to, że postępowanie prowadzone przez organ II instancji oraz wydana w wyniku rozpatrzenia odwołania decyzja skierowana została do osoby zmarłej, a więc osoby, która nie mogła mieć statusu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Tego rodzaju doręczenie decyzji - to jest skierowanie ich do osoby zmarłej - stanowi rażące naruszenie przepisu art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., dające podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wobec stwierdzenia, że zachodzą przyczyny określone w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 listopada 2001 r., sygn. akt I SA 2462/99 (LEX nr 82653): "Wskazana wada postępowania jest istotna, prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a., jest to bowiem uchybienie w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa ze śmiercią. Oznacza to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. Gdyby zaś doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych (zob. Małgorzata Stahl - glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 1983 r., II SA 261/83 - OSPIKA 1984, z. 5, poz. 108). Z powyższego względu należało uznać, że decyzje organów orzekających w sprawie naruszyły przepis postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy". Reasumując, powyższa okoliczność oznacza, że postępowanie administracyjne zakończone decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. prowadzone było z udziałem G. K., zatem osoby nieżyjącej z pominięciem jej spadkobierców. W takim stanie faktycznym i prawnym sprawy Sąd był zobligowany do stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2015r. Z uwagi na to, że zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą nieważności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odstąpił od jej dalszej kontroli pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów procesowego i prawa materialnego. Z tej przyczyny również zarzuty skargi nie mogły stać się przedmiotem szczegółowej analizy pod kątem naruszenia prawa innego niż powodującego nieważność decyzji. Taka kontrola może nastąpić dopiero po ustaleniu stanu faktycznego z udziałem prawidłowo ustalonych stron postępowania, mających możliwość uczestniczenia w każdym jego stadium. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy orzekające w sprawie winny uwzględnić podniesione wyżej okoliczności i w pełni stosując się do przepisów (zasad) warunkujących prawidłowość postępowania administracyjnego, wydać rozstrzygnięcie z udziałem spadkobierców zmarłej uczestniczki postępowania. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 119 pkt 1 i art. 120 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji. O kosztach postanowiono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.