I SA/Wa 1009/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2008 r. sprawy ze skargi K. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...] odmawiającą przyznania K. F. pomocy finansowej z przeznaczeniem na zakup leków, zwrotu poniesionych kosztów za turnus rehabilitacyjny, pomocy w formie usług opiekuńczych i bonów do baru bez ponoszenia odpłatności oraz przyznania pożyczki na uregulowanie bieżących potrzeb i na zwrot prywatnie zaciągniętych pożyczek. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: W dniu [...] października 2007 r. przeprowadzono rodzinny wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania K F., podczas którego zgłosiła ona prośbę o przyznanie pomocy finansowej z przeznaczeniem na zakup leków, zwrot poniesionych kosztów za turnus rehabilitacyjny oraz pomocy w formie usług opiekuńczych bez ponoszenia odpłatności. Zaś w dniu [...] grudnia 2007 r. K. F. złożyła wniosek o udzielenie pożyczki oraz przyznanie pomocy w formie bonów obiadowych do baru. Podczas postępowania organ ustalił, że K. F. otrzymuje rentę inwalidzką w wysokości [...] zł. i utraciła prawo do otrzymywania dodatku mieszkaniowego ze względu na nadmetraż. Wnioskodawczyni oświadczyła, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, natomiast z dostarczonego w dniu 5 grudnia 2007 r. zaświadczenia o wysokości czynszu wynikało, że opłaty naliczane są na dwie osoby. Podczas wywiadu K. F. wypełniła oświadczenie o uzyskaniu w okresie od czerwca 2007 r. do [...] października 2007 r. jednorazowego dochodu w wysokości [...] tys. zł uzyskanego ze sprzedaży własnego mieszkania o powierzchni [...] m² za kwotę [...] tys. zł oraz sprzedaży mieszkania, które otrzymała wraz z siostrą w spadku po matce (otrzymała kwotę stanowiącą połowę wartości mieszkania tj. [...] tys. zł). Następnie K. F. kupiła mieszkanie o powierzchni [...] m² za kwotę [...] tys. zł. Pozostała jej więc kwota w wysokości [...] tys. zł, z czego kwotę [...] zł wpłaciła do Urzędu Skarbowego. Zaś z oświadczenia złożonego w dniu 30 sierpnia 2007 r. wynikało, że kwotę [...] tys. zł wnioskodawczyni przekazała na konto bankowe siostry K. F. tytułem zwrotu pieniędzy za wykup na własność mieszkania K. F. oraz mieszkania matki. K. F. przeprowadziła remont w zakupionym mieszkaniu na kwotę [...] zł. - na dowód czego przedstawiła kosztorys nie zawierający nazwiska wykonawcy oraz adresu lokalu, w którym został przeprowadzony remont, nie przedstawiła też żadnych faktur. Stwierdziła, że środki na remont otrzymała w formie pożyczki od przyjaciół. Decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...] Prezydent W. odmówił przyznania K. F. pomocy finansowej z przeznaczeniem na zakup leków, zwrotu poniesionych kosztów za turnus rehabilitacyjny, pomocy w formie usług opiekuńczych i bonów do baru bez ponoszenia odpłatności oraz przyznania pożyczki na uregulowanie bieżących potrzeb i na zwrot prywatnie zaciągniętych pożyczek. .Prezydent podniósł, że zgodnie z art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej w przypadku uzyskania - w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej - dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Organ wyliczył, że w przypadku K. F., do rozliczenia na 12 miesięcy należy wziąć kwotę, jaką uzyskała ze spadku po matce tj. [...] tys. zł. A zatem w okresie od sierpnia 2007 r. do lipca 2008 r. dochodem jest renta w wys. [...] zł i ½ otrzymanego spadku – [...] zł, a więc łącznie miesięcznie kwota [...] zł. Prezydent uznał też, że pozostałe oświadczenia wnioskodawczyni są mało wiarygodne. Nie przedstawiła ona żadnej umowy zobowiązującej ją do spłaty na rzecz siostry kwoty [...] zł., również z przedstawionych faktur nie wynika, kto poniósł koszty wykupu lokali. Także kosztorys powykonawczy dotyczący remontu lokalu nie jest wiarygodnym dokumentem, gdyż nie zawiera nazwiska wykonawcy oraz adresu lokalu, w którym został przeprowadzony remont, zaś wnioskodawczyni nie przedstawiła żadnych faktur za wykonane prace i zakupione materiały. Nie przedłożyła też żadnych umów, ani innych dowodów, odnośnie zaciągniętych przez nią pożyczek na remont lokalu. Ponadto uzyskane środki ze spadku powinna była przeznaczyć na zabezpieczenie swojej sytuacji finansowej i potrzeb, które zgłasza do ośrodka pomocy społecznej. W tej sytuacji organ odmówił przyznania świadczenia. Stwierdził też, że nie udziela pożyczek na uregulowanie bieżących potrzeb i zwrot zaciągniętych pożyczek. Natomiast pomoc w formie usług opiekuńczych oraz bonów obiadowych do baru wnioskodawczyni może otrzymać ponosząc 100 % odpłatności. Odwołanie od decyzji Prezydenta wniosła K. F. W uzasadnieniu wskazała, że zakup nowego mieszkania spowodowany był koniecznością zapewnienia lepszych warunków mieszkaniowych ze względu na schorzenie kręgosłupa, a poprzednie mieszkanie nie spełniało przewidzianych norm. Ponadto wskazała, że zgłosiła fakt zamieszkiwania z przyjacielem ze względu na konieczność opieki i wymóg rzetelnego rozliczenia się z czynszu ze Wspólnotą Mieszkaniową. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2007 r. Kolegium stwierdziło, że organ I instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Podniósł, że przyznanie zasiłku celowego z pomocy społecznej nie jest prawnym obowiązkiem organów administracji i nie rodzi dla strony roszczenia o przyznanie świadczenia, a dla ośrodka obowiązku jego przyznania. W ocenie Kolegium uzyskanie przez stronę w poprzednim roku dochodu z tytułu sprzedaży mieszkania ze spadku ([...] zł.) słusznie zostało uznane przez organ pierwszej instancji, jako istotna okoliczność wpływająca bezpośrednio na prawo do korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej. Kolegium uznało, że nie znajduje uzasadnienia zakup prawie dwukrotnie większego mieszkania niż poprzednie, gdyż strona nie musi zabezpieczać potrzeb mieszkaniowych innych osób niż ona sama. Ponadto zwiększone - z tytułu niepełnosprawności - potrzeby mieszkaniowe wnioskodawczyni, mogły być zaspokojone przez nabycie mieszkania nie aż tak znacznie większego niż poprzednie ([...] m² - [...] m²). Podniosło też, że nie kwestionuje prawa strony do wyboru, na co przeznacza swoje środki finansowe, ale Kolegium ma świadomość wydatkowania środków publicznych - w ramach których zobowiązane jest zaspokoić najbardziej pilne i konieczne potrzeby osób mieszkających w obszarze jego działania. Zdaniem Kolegium pozostałe wydatki strony także budzą wątpliwości, co do ich zasadności – dotyczy to w szczególności kosztów remontu i jego zakresu (wykonanie gładzi szpachlowej i sztukaterii). Ośrodki pomocy społecznej mają obowiązek zaspakajać najbardziej pilnie i konieczne potrzeby osób będących w trudnej sytuacji materialnej – ale ich możliwości determinowane są posiadanymi środkami pieniężnymi. Wobec czego muszą dokonać wyboru osób najbardziej potrzebujących – do których prawidłowo nie została zaliczona wnioskodawczyni. W dniu 7 lipca 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga K. F. na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Skarżąca podniosła, że decyzja o zakupie nowego mieszkania podyktowana była postępującym kalectwem kręgosłupa, a nie jego chorobą. Ponadto, mieszkanie to ma odpowiednie warunki: szerokie wejście z lekkimi drzwiami, dużą jadalną kuchnię oraz dużą łazienkę. Podniosła też, że odmowa przyznania bonów obiadowych jest bezzasadna nie tylko odnośnie wysokości jej dochodów, ale przede wszystkim jej kalectwa uniemożliwiającego nie tylko zakupy, ale również przygotowanie posiłków – jak to określiła "stanie przy garach". W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2008 r. utrzymująca w mocy decyzję wydaną przez Prezydenta W. w dniu [...] grudnia 2008 r. - odmawiającą przyznania K. F. pomocy finansowej z przeznaczeniem na zakup leków, zwrotu poniesionych kosztów na turnus rehabilitacyjny, pomocy w formie usług opiekuńczych i bonów do baru bez ponoszenia odpłatności oraz przyznania pożyczki na uregulowanie bieżących potrzeb i na zwrot prywatnie zaciągniętych pożyczek. Zgodnie z art. 2 ust. 1, art. 3 i art. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 115, poz. 728) - zwanej dalej "ustawą" - pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Treść tych przepisów wskazuje na to, że wydana na ich podstawie decyzja ma charakter uznaniowy. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych sprowadza się do oceny, czy organ wydając decyzję o określonej treści, nie przekroczył granic swobodnej oceny, a więc czy decyzja nie jest obarczona cechą dowolności i czy prawidłowo został w niej uzasadniony wybór danego rozstrzygnięcia sprawy. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca - są zgodne z prawem i nie przekraczają granic uznania administracyjnego. Organ dopełnił wszelkich wymogów proceduralnych niezbędnych do rozpoznania wniosku. K. F. podczas wywiadu środowiskowego ujawniła, że w okresie od czerwca 2007 r. do października 2007 r. uzyskała jednorazowy dochód w wysokości [...] tys. zł – ze sprzedaży własnego mieszkania oraz połowę kwoty ze sprzedaży mieszkania, które odziedziczyła z siostrą w spadku po matce. Następnie kupiła mieszkanie prawie dwa razy większe o wartości [...] tys. zł. Uzasadniając swoją decyzję skarżąca podnosiła, że sprzedane mieszkanie nie było przystosowane do jej specjalnych potrzeb spowodowanych postępującym kalectwem z powodu choroby kręgosłupa. Skarżąca nie wykazała jednakże. w jaki sposób większe i o podwójnej wartości mieszkanie lepiej zaspokoi jej potrzeby lokalowe. Wskazała wprawdzie, że charakteryzuje się ono szerokim wejściem z lekkimi drzwiami, dużą jadalną kuchnią oraz dużą łazienką, ale zdaniem Sądu, również mieszkanie o mniejszej powierzchni mogłoby zapewnić skarżącej odpowiednie warunki. W związku z przeznaczeniem tak wysokiej kwoty na zakup mieszkania oraz przekazaniem siostrze K. F. kwoty [...] tys. zł tytułem zwrotu kosztów za wykup na własność obu mieszkan, K. F. nie była w stanie zabezpieczyć swojej sytuacji finansowej i potrzeb, które zgłosiła do ośrodka pomocy społecznej. Jednakże, skoro skarżąca otrzymała tak znaczne środki finansowe, powinna rozdysponować je racjonalnie i zabezpieczyć swój przyszły byt. Organy administracyjne nie mogą kwestionować prawa do wyboru strony, na co przeznacza własne środki finansowe, jednakże muszą mieć świadomości, że dysponują środkami publicznymi. Zgodnie ze wskazanymi powyżej artykułami pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, organ zobowiązany jest zaspokoić najbardziej pilne i konieczne potrzeby osób mieszkających w obszarze jego działania. Tymczasem K. F. uzyskała samodzielnie środki na ten cel, a mimo tego nie zabezpieczyła środków na swoje niezbędne potrzeby. Organy obu instancji orzekające w niniejszej sprawie uznały - a Sąd w całości podzielił ich stanowisko - że K. F. nie udokumentowała w sposób właściwy istotnych dla sprawy faktów dotyczących jej aktualnej sytuacji życiowej. Potwierdzenia w odpowiedniej dokumentacji nie znalazł fakt wykupu przez siostrę skarżącej K. F. obydwu mieszkań. Akta nie zawierają żadnego dokumentu potwierdzającego, że to właśnie ona wykupiła mieszkania oraz dokumentu potwierdzającego kwotę wykupu. Ponadto skarżąca przeprowadziła remont w nowo zakupionym mieszkaniu na kwotę [...] zł. Wydatek ten również nie został odpowiednio udokumentowany. Przedstawiono jedynie kosztorys, który nie zawiera nazwiska wykonawcy, ani adresu lokalu, w którym remont został przeprowadzony. Skarżąca stwierdziła, że środki na remont otrzymała w formie pożyczki od przyjaciół, co również nie znalazło potwierdzenia w odpowiedniej dokumentacji. K. F. nie wykazała ponadto, że tak kosztowny remont był konieczny do normalnej egzystencji w zakupionym mieszkaniu. Poza tym skarżąca oświadczyła, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, natomiast z zaświadczenia o wysokości czynszu wynikało, że opłaty naliczane są na dwie osoby. W odwołaniu wyjaśniała, że zgłosiła fakt zamieszkania z przyjacielem ze względu na konieczność opieki i wymóg rzetelnego rozliczenia się z czynszu z Zarządem Wspólnoty Mieszkaniowej. Reasumując należy stwierdzić, że w oświadczeniach skarżącej występuje wiele rozbieżności, nie udokumentowała ona w należyty sposób poniesionych wydatków i nie wykazała, że były one niezbędne dla zaspokojenia jej podstawowych potrzeb życiowych. Zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 28 sierpnia 2007 r., sygn. akt. I OSK 1802/06 : "Na organach prowadzących postępowanie spoczywają dwa obowiązki - określenie z urzędu, jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego oraz przeprowadzenie niezbędnych dowodów (z urzędu lub wskazanych przez stronę). Takie obowiązki organu nie przeczą tezie, że w postępowaniu administracyjnym ciężar przeprowadzenia dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi dla siebie skutki prawne. Kiedy ciężar dowodu spoczywa na stronie postępowania, obowiązek organu administracji ogranicza się do wezwania jej, aby w stosownym terminie przedstawiła dowody na okoliczność, od której zależy korzystne dla niej rozstrzygnięcie sprawy. Niedopełnienie tego obowiązku przez stronę uzasadnia wyciągnięcie w stosunku do niej negatywnych skutków określonych w art. 11 ust. 2 i art. 12 ustawy. Ponadto, jeżeli okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy nie były znane organowi - nie z powodu jego zaniedbań, lecz z powodu zatajenia ich przez stronę, takie postępowanie strony wyłącza możliwość skutecznego podnoszenia przez nią zarzutu, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem". Sąd uznał, że decyzje obu instancji są zgodne z prawem. Stwierdzić też należy, że organy orzekające w sprawie wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), orzekł jak w sentencji wyroku.