I SA/Wa 101/08

Referendarz Sądowy Dariusz Pirogowicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] października 2007 r., nr [...] w przedmiocie odmowy częściowego umorzenia kredytu studenckiego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. M. N. pismem z dnia 30 stycznia 2008 r. uzupełnionym wnioskiem z dnia 13 lutego 2008 r. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze swojej skargi na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy częściowego umorzenia kredytu studenckiego. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, iż szczegółowe dane na temat jej sytuacji majątkowej i rodzinnej zostały podane w pismach sporządzonych dla potrzeb niniejszej sprawy, wymienionych także w piśmie z dnia 30 stycznia 2008 r. W piśmie tym skarżąca przywołała m.in. składane w toku postępowania administracyjnego pisma: z dnia 27 listopada 2006 r., z dnia 1 marca 2007 r., z dnia 17 września 2007 r. i z dnia 12 grudnia 2007 r., w których wskazywała na problemy zdrowotne członków jej rodziny oraz na uszkodzenie w 2007 r. na skutek huraganu dachu jej rodzinnego domu i związaną z tym faktem kosztowną naprawą. Skarżąca podniosła ponadto, że nie uzyskuje żadnych dochodów i nie posiada żadnego majątku lub oszczędności, a dochód na jedną osobę w rodzinie wynosi niespełna sześćset złotych. Uiszczoną w sprawie kwotę wpisu w wysokości 200 złotych wnioskodawczyni pożyczyła i wnosi o jej zwrot w przypadku przyznania prawa pomocy. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, trzyletnim synem, matką, babcią i dziadkiem. Posiada dom o pow. [...] m2, mieszkanie o pow. [...] m2 oraz nieruchomość rolną o pow. [...] ha. Źródłem utrzymania jej sześcioosobowej rodziny są dochody z pracy męża w kwocie [...] złotych, dochody z pracy matki w kwocie [...] złotych, emerytura babci w kwocie [...] złotych i emerytura dziadka w kwocie [...] złotych. Tym samym łączny dochód rodziny wynosi wg oświadczenia [...] złotych. Z dokumentów załączonych do skargi oraz znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy wynika, że babcia i dziadek wnioskodawczyni są osobami przewlekle chorymi wymagającymi stałej opieki i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych. Skarżąca podała ponadto, że posiada zadłużenie u osób trzecich. Celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawczyni, pismem z dnia 15 lutego 2008 r. referendarz sądowy wezwała w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) M. N. do złożenia, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy następujących dokumentów: - dokumentów potwierdzających uzyskiwany przez osoby pozostające z wnioskodawczynią we wspólnym gospodarstwie domowym dochód, tj. odcinki emerytury, zaświadczenia z zakładów pracy o uzyskiwanym w ostatnich trzech miesiącach poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy wynagrodzeniu netto, - aktualnego zaświadczenia z Urzędu Pracy potwierdzającego fakt pozostawania skarżącej bez pracy, - wykazu i wyciągów z posiadanych przez wnioskodawczynię i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące poprzedzające datę złożenia wniosku, - zaświadczenia z właściwego Urzędu Gminy o wielkości posiadanego gospodarstwa rolnego oraz o uzyskiwanych z tego gospodarstwa dochodach, - oświadczenia lub dokumentów wskazujących wysokość miesięcznie ponoszonych w gospodarstwie domowym wnioskodawczyni wydatków. Jednocześnie w związku zawartą we wniosku informacją o posiadanym zadłużeniu u osób trzecich wezwano skarżącą do uściślenia tej informacji przez podanie kwot zadłużenia oraz sposobu spłaty długu. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca nadesłała w dniu 22 lutego 2008 r. następujące dokumenty: -zaświadczenie o wynagrodzeniu matki za miesiąc styczeń 2008 r. wskazujące wynagrodzenie brutto [...] złotych (netto [...] złotych), -zaświadczenie z Rejonowego Urzędu Pracy w N. z dnia 21 lutego 2008 r., z którego wynikało, że wnioskodawczyni zarejestrowana była jako osoba bezrobotna w okresie od 14 października 2005 r. do 3 listopada 2005 r. -zaświadczenie wystawione w dniu 22 lutego 2008 r. przez Burmistrza N. wskazujące, ze matka wnioskodawczyni figuruje w ewidencji podatników podatku rolnego z gruntów o powierzchni ogólnej [...] ha fizycznych, co stanowi [...] ha przeliczeniowych, -kopię wystawionego w dniu 31 stycznia 2008 r. przez PKO BP SA planu spłaty zaciągniętego kredytu studenckiego, -odcinki emerytur babci i dziadka za grudzień 2007 r. Mając powyższe na uwadze stwierdzono co następuje. W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 powołanej ustawy warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wykazanie przez tą osobę, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyznanie zaś takiej osobie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje - gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy). W myśl art. 255 ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Z przywołanych przepisów wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. To wnioskodawczyni jako osoba zainteresowana winna wykazać zasadność złożonego wniosku oraz spełnienie ustawowych przesłanek. W badanej sprawie M. N. nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, jak również nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść ich w pełnej wysokości bez ryzyka wystąpienia uszczerbku swojego utrzymania. Z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że jej sześcioosobowa rodzina uzyskuje stałe i regularne dochody w łącznej deklarowanej kwocie [...] złotych (ok. 927 złotych na osobę). Posiada także niewielkie gospodarstwo rolne, które stanowić może dodatkowe źródło dochodu rodziny. Wezwana zaś w trybie art. 255 powołanej ustawy do przedstawienia dodatkowych dokumentów i oświadczeń pozwalających w pełni ocenić jej sytuację ekonomiczną i możliwość partycypowania w kosztach procesu, przedstawiła jedynie część żądanych dokumentów, nie wyjaśniając w żaden sposób z jakich powodów nie nadesłała pozostałej dokumentacji. Wskazać przy tym należy, że skarżąca nie nadesłała tak istotnych dla oceny jej sytuacji ekonomicznej dokumentów jak: wyciągi z posiadanych rachunków bankowych, zaświadczenie o zarobkach męża czy też oświadczenie bądź dokumenty o wydatkach ponoszonych w jej gospodarstwie domowym. Ponadto przedłożone przez nią zaświadczenie z Rejonowego Urzędu Pracy wskazuje jedynie na fakt, iż przez połowę miesiąca w roku 2005 r. była ona zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Nie wynika z tego zaświadczenia by taki status skarżąca posiadała w dacie złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca nie przedstawiła również żadnych wyjaśnień odnoszących się do wskazanego we wniosku faktu posiadania zadłużenia u osób trzecich. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że nie wykazała ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, jak również nie wykazała, że poniesienie tych kosztów w pełnej wysokości może spowodować uszczerbek w jej niezbędnych kosztach utrzymania oraz kosztach utrzymania rodziny. Oznacza to, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógł być uwzględniony. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy przewidziana ww. przepisami stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych swoich kosztów utrzymania. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Przy czym to skarżący musi wykazać brak możliwości zabezpieczenia środków niezbędnych do prowadzenia procesu. W niniejszej sprawie, jak już wyżej wskazano, skarżąca tego nie uczyniła. W tej sytuacji na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.