I SA/Wa 1011/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie WSA Emilia Lewandowska (spr.) WSA Dariusz Chaciński Protokolant referent Marcin Sieradzki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2018 r. sprawy ze skarg J. M., D. M., S. M. i M. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość [...] oddala skargi. Wojewoda [...], decyzją z [...] czerwca 2017 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Prezydenta miasta W. z [...] kwietnia 2017 r. nr [...] orzekając o odmowie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...]ozn. hip. [...] o pow. [...] m2 w [...]. Z ustaleń organu wynika, że nieruchomość objęta decyzją znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. nr 50 poz. 279). Obecnie grunt przedmiotowej nieruchomości stanowi własność [...] i w obrębie [...] stanowi działki ewidencyjne nr [...], [...] i [...]. Z zaświadczenia Sądu Grodzkiego w [...] Oddział Ksiąg Wieczystych z [...] sierpnia 1949 r. nr [...] tytuł własności do nieruchomości uregulowany był jawnym wpisem na imię J. T., na mocy wniosku z [...].10.1938 r. Prezydent miasta W., decyzją z [...].10.2003 r. orzekł o odmowie następcom prawnym J. T. przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego przy ul. [...]. Decyzja została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] września 2004 r. Następców prawnych byłego właściciela nieruchomości J. T., który zmarł [...] grudnia 1949 r., ustalono w oparciu o postanowienie o nabyciu praw do spadku, akty poświadczenia dziedziczenia oraz akty notarialne darowizn. Wniosek o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość złożył jeden z następców prawnych dawnego właściciela – J. M. w dniu 18 grudnia 2014 r. Organ stwierdził, że zgodnie z treścią art. 215 ustawy o gospodarce gruntami, w przypadku nieruchomości zabudowanej, możliwe jest ustalenie odszkodowania m.in. za budynek spełniający kryteria domu jednorodzinnego, który przeszedł na własność Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. Zgodnie ze znajdującą się w aktach własnościowych kartą rejestracji nieruchomości, sporządzoną [...].10.1948 r. grunt przedmiotowej działki zabudowany był murowanym frontowym domem mieszkaniowym o czterech kondygnacjach, użytkowanym w dniu dokonywania spisu w całości . Budynek posiadał około 40 lokali. Zdaniem organu, budynek ten jest budynkiem wielorodzinnym a nie jednorodzinnym. Wobec tego nie zostały spełnione przesłanki z art. 215 u.g.n. gdyż dom przy ul. [...] nie może być uznany za dom jednorodzinny, a prawo jego własności przeszło na Skarb Państwa przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Zatem nie ma, w ocenie organu, podstaw prawnych do przyznania odszkodowania. Organ uznał także, że działka położona przy ul. [...], w wypadku gdyby była na dzień wejścia w życie dekretu, tj. 26 listopada 1945 r., działką niezabudowaną, mogła być przeznaczona pod zabudowę jednorodzinną. Jednakże faktyczną możliwość władania nieruchomością następcy prawni utracili przed 5 kwietnia 1958 r. gdyż budynek został przejęty w posiadania Prezydium Rady Narodowej w mieście W. w dniu 12 lipca 1951 r. co wynika z protokołu objęcia w posiadanie z tej daty. Skargi na decyzję Wojewody [...] wnieśli J. M. oraz D. M., S. M. i M. D. J. M. zarzucił, ze zaskarżona decyzja jest wadliwa, "oszukańcza, jako bubel prawny wykrętna", wydana "w zmowie przestępczej wielu osób", z rażącym naruszeniem prawa i Konstytucji, prawa o własności i księdze wieczystej oraz wyroków Trybunału Konstytucyjnego. D. i S. M. oraz M. D. zarzucili, że Wojewoda [...]powołał się na przepisy dekretu wybiórczo, pomijając istotę sprawy, decyzja napisana jest w sposób tendencyjny, chaotyczny, posiada braki formalne, piszący nie zachował logiki. Skarżący stwierdzili, że zapoznając się z uzasadnieniem skarżonej decyzji odnieśli wrażenie, że piszący "utożsamia się z dawnym ustrojem totalitarnym i w żaden sposób nie zamierza się naprawić wyrządzonej krzywdy za nic mając święte prawo własności". W odpowiedzi na skargi Wojewoda [...] wniósł o ich oddalenie. Sąd połączył skargi w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia (art. 111 § 1 p.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skargi są nieuzasadnione. Przedmiotem niniejszej sprawy było żądanie ustalenia odszkodowania za zabudowaną nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] o powierzchni [...]m2, zgłoszonej w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.). Przepis ten stanowi, że przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Z regulacji tej wynika, że możliwości skorzystania z uprawnienia do odszkodowania, o którym mowa w art. 215 ust. 2, w odniesieniu do domu jednorodzinnego istnieje wówczas, gdy zostaną spełnione łącznie następujące warunki: grunt i dom podlegały przepisom dekretu warszawskiego, dom przeszedł na własność Skarbu Państwa po 5 kwietnia 1958 r. oraz był to dom jednorodzinny. Odszkodowanie przysługuje tylko za dom gdyż grunt pod nim przeszedł na własność Państwa bez odszkodowania. Natomiast ustalenie odszkodowania za działkę w trybie powołanego art. 215 ust. 2 u.g.n. dotyczy tylko działki niezabudowanej w dacie wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, tj. 26 listopada 1945 r. natomiast przedmiotowa nieruchomość na tę datę była zabudowana, tak więc regulacja powołanego przepisu, w części jakiej dotyczy odszkodowania za działkę, w ogóle nie ma zastosowania do przedmiotowej nieruchomości. Z tego względu rozważania organu dotyczące działki jako bezprzedmiotowe nie podlegają ocenie Sądu w niniejszej sprawie. Przechodząc zaś do rozważań co do odszkodowania za budynek posadowiony na działce przy ul [...], to budynek ten jak i grunt pod nim podlegały przepisom powołanego dekretu warszawskiego. Ze znajdującego się w aktach własnościowych (k.16) opisu tego budynku sporządzonego na podstawie rejestracji nieruchomości przez Resort Techniczno-Budowlany Urzędu Miejskiego w mieście W. w dniu [...].10.1948 r. wynika, że budynek jest murowany, 4-kondygnacyjny, podpiwniczony, nieuszkodzony. W dacie wejścia w życie dekretu warszawskiego nie było legalnej definicji domu jednorodzinnego. Natomiast orzecznictwo sądowoadministracyjne ukształtowało pogląd, że pod pojęciem "domu jednorodzinnego" na gruncie przepisów dekretu warszawskiego należy rozumieć budynek zaspokajający potrzeby mieszkaniowe jednej rodziny, bez ograniczeń powierzchni, czy liczby pomieszczeń, które to kryteria wprowadzono w późniejszych regulacjach prawnych. W świetle takiego pojęcia domu jednorodzinnego prawidłowo organ ustalił, że przedmiotowy budynek posadowiony na działce przy ul. [...] nie był budynkiem jednorodzinnym. Nie zaspokajał on bowiem potrzeb mieszkaniowych jednej rodziny. Był to budynek czynszowy, którego przeznaczeniem było dostarczanie dochodu z wynajmu pomieszczeń przez właściciela. Sam właściciel, J. T., we wniosku z [...] sierpnia 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do działki gruntu przy ul. [...] wskazuje, ze znajduje się na niej dom czynszowy (k. 4 akt własnościowych). Również Skarżący nie kwestionują tego faktu. Skarżący J. M., w trakcie postępowania sądowego, złożył do akt kserokopię księgi meldunkowej, jak sam określił domu czynszowego, z którego wynika, że lokatorzy byli tam meldowani w latach 1939-1946 (k. 555-556 t. III). Wobec tego, że budynek na działce przy ul. [...] nie jest domem jednorodzinnym nie jest spełniony warunek określony w art. 215 ust. 2 u.g.n. a zatem brak jest podstaw do przyznania odszkodowania. Wymienione w tym przepisie warunki muszą być spełnione łącznie. Wobec tego, że omówiony wyżej warunek nie został spełniony zbędne są rozważania kiedy budynek przeszedł na własność Skarbu Państwa. Odnośnie powołania się Skarżącego na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 czerwca 2011 r. sygn. SK 41/09 (Dz. U nr 130, poz. 762) należy stwierdzić, że Trybunał w wyroku tym orzekł, że art. 215 ust. 2 u.g.n., w zakresie w jakim pomija stosowanie przepisów tej ustawy dotyczących odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości do nieruchomości, które przeszły na własność gminy miasta W. lub Państwa na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r., innych niż domy jednorodzinne i działek, które przed dniem wejścia w życie powołanego dekretu mogły być przeznaczone pod budownictwo jednorodzinne, jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w zw. z art. 32 ust. 1 oraz w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP z uwagi na jego niezupełność z punktu widzenia wymogów konstytucyjnych. Oznacza to, że Trybunał orzekł o niezgodności z Konstytucją tego, że w przepisie zostało coś przez ustawodawcę pominięte, a zgodnie z Konstytucją powinno być unormowane. Skutkiem takiego orzeczenia nie jest utrata mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu. Wyrok Trybunału wskazał na potrzebę utworzenia regulacji prawnych niezbędnych dla realizacji norm konstytucyjnych. Wyrok ten jest skierowany do ustawodawcy, gdyż następstwem wyroku jest konieczność stosownej aktywności ustawodawcy, polegającej na wprowadzeniu do porządku prawnego przepisu, który usunąłby niekonstytucyjne pominięcie w art. 215 ust. 2 u.g.n. Takie skutki swojego wyroku wskazał Trybunał w tezie 8 uzasadnienia tego wyroku. Należy stwierdzić, że mimo upływu kilku lat od ogłoszenia omawianego wyroku Trybunału ustawodawca nie wykonał tego wyroku i zarówno w dacie wydania zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, jak i w dacie wyrokowania przez Sąd treść art. 215 ust. 2 u.g.n. pozostała niezmieniona. Organ administracji publicznej stosuje prawo w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji. Dla byłych właścicieli, którzy nie są wymienieni w art. 215 u.g.n. nie przewidziano możliwości ubiegania się o odszkodowanie. Wobec tego Sąd uznał, że na tle normy aktualnie ukształtowanej w omawianym przepisie, odszkodowanie za budynek posadowiony na gruncie położonym w [...] przy ul. [...] nie mogło zostać przyznane. Zaskarżona decyzja odpowiada więc prawu a w tej sytuacji Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.