I SA/Wa 1014/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech (spr.), Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz, WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska, , Protokolant Monika Chorzewska – Korczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2005 r. sprawy ze skargi J.B. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości przejętej na rzecz Skarbu Państwa oddala skargę. I SA/Wa 1014/04 UZASADNIENIE Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [...] maja 2004 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2004 r., nr [...] zwracające J.B. wniosek o zwrot nieruchomości o pow. [...] ha, położonej L. przy ul. [...]. W uzasadnieniu postanowienia Minister Infrastruktury przedstawił następujący stan sprawy: w dniu 28 września 2003 r. J.B. wystąpiła do Starosty [...] z wnioskiem o zwrot nieruchomości położonej w L. przy ul. [...]. Starosta [...] pismem z dnia 14 października 2003 r. wyjaśnił, iż z uwagi na to, że przejęcie przedmiotowej nieruchomości nie nastąpiło w trybie administracyjnym, nie może się więc toczyć postępowanie o jej zwrot w tym trybie. J.B. wniosła skargę na to pismo. Następnie na podstawie art. 231 kpa pismem z dnia 30 grudnia 2003 r., nr [...] Starosta [...] przekazał wyżej wymienioną skargę Wojewodzie [...]. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2004 r., nr [...] Wojewoda [...] zwrócił J.B. w trybie art. 66 § 3 kpa wniosek o zwrot nieruchomości o pow. [...] ha, położonej przy ul. [...] w L. i jednocześnie poinformował, iż właściwym w przedmiotowej sprawie jest sąd powszechny. W ustawowym terminie J.B. złożyła zażalenie, w którym podniosła, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przyczyny zwrócenia wniosku. Minister Infrastruktury stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość oznaczona obecnie w ewidencji gruntów Miasta L. jako działka nr [...] z mapy [...], obręb [...] o pow. [...] ha, stanowiąca własność A.S. przeszła na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust 1 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87) jako nieruchomość [...]. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w L. koło D. wystąpiło z wnioskiem z dnia 9 maja 1959 r. do Sądu Powiatowego w D. o ujawnienie własności Skarbu Państwa do omawianej nieruchomości zapisanej w byłej księdze wieczystej poniemieckiej tom [...] wykaz [...]. W związku z zaginięciem tej księgi Sąd Powiatowy w D. postanowieniem z dnia [...] maja 1959 r. L.dz. [...] urządził dla tej nieruchomości zbiór dokumentów nr [...] i jako właściciela wpisano Skarb Państwa na podstawie zaświadczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Finansowy w D. z dnia [...] maja 1959 r., nr [...]. Zaświadczenie powyższe nie stanowiło decyzji w rozumieniu art. 75 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. RP, Nr 36, poz. 341). Stosownie bowiem do § 2 ust 1 powołanego wyżej dekretu, majątki, których dotyczy regulacja zawarta w tym dekrecie przechodziły na własność Skarbu Państwa z mocy samego prawa, a zgodnie z ust 6 § 2 ujawnienie w księgach wieczystych przejścia na własność Państwa tych majątków następowało na wniosek właściwego organu. Przepisy powołanego wyżej dekretu nie dawały więc żadnych podstaw do wydawania w tych kwestiach decyzji administracyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lipca 2001 r., sygn. akt IV SA 944/99, niepubl.). Stwierdzenie zawarte w art. 104 § 1 kpa, iż załatwienie sprawy następuje przez wydanie decyzji, odnosi się tylko do sytuacji, gdy z mocy przepisów prawa materialnego załatwienie sprawy powinno nastąpić w tej formie prawnej. W związku z powyższym brak jest podstaw prawnych do dochodzenia roszczeń w trybie administracyjnym, bowiem kwestionowanie, dokonanego przez sąd wpisu Skarbu Państwa w miejsce dotychczasowego właściciela, może nastąpić wyłącznie w postępowaniu przed sądem powszechnym. Na postanowienie Ministra Infrastruktury złożyła skargę J.B. i podniosła, że przedmiotowa nieruchomość została przejęta przez Skarb Państwa niezgodnie z obowiązującym prawem, na podstawie dokumentów podających dane niezgodnie z rzeczywistością. Ponadto została zabrana obywatelowi polskiemu, do którego nie miały zastosowania przepisy dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich. Minister Infrastruktury zupełnie pominął te sprawy. Dowodem na to, że przejęcie nieruchomości nastąpiło z naruszeniem prawa jest: - akt zgonu A.S., - zaświadczenie Rady Narodowej w D. podające nieprawdziwe dane, - pismo [...] Prezydium Rady Narodowej w D. podające fałszywe informacje i inne dokumenty to potwierdzające, które są w aktach sprawy. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Zgodnie z art. 66 § 3 kpa, jeżeli podanie wniesiono do organu administracji publicznej, a właściwym w sprawie jest sąd powszechny, to organ winien zwrócić podanie wnoszącemu z odpowiednim pouczeniem. Podstawa prawną przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położonej w L. przy ul. [...] o powierzchni [...] ha były przepisy dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87 ze zm.). W myśl przepisów tego dekretu wszelki majątek (ruchomy i nieruchomy) osób, które w związku z wojną rozpoczętą 1 września 1939 r. utraciły jego posiadanie, a następnie go nie odzyskały, jest majątkiem opuszczonym w rozumieniu tego dekretu. Uważa się również za opuszczony majątek (ruchomy i nieruchomy), będący w posiadaniu osób trzecich na podstawie umowy, zawartej z właścicielem, jego prawnymi następcami, osobami prawa ich reprezentującymi lub działającymi w interesie tych osób, jeśli umowa ta miała na celu uchronienie tego majątku od utraty w związku z wojną lub okupacja (art. 1 § 1 i 2). Osobom, które w związku z wojną rozpoczętą 1 września 1939 r. utraciły posiadanie majątku, należy na ich wniosek przywrócić posiadanie tego majątku, chyba że podlega przejęciu na rzecz Państwa według przepisów ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. R. P. Nr 3, poz. 17). Wnioski o przywrócenie posiadania w trybie przewidzianym w dekrecie można składać do 31 grudnia 1948 r. (art. 15 i 22 § 1). Za zgodą okręgowego urzędu likwidacyjnego, na wniosek osoby uprawnionej (art. 15) właściwa władza zarządzająca majątkiem, może przywrócić jej posiadanie majątku (art. 19). Do rozpoznawania wniosku o przywrócenie posiadania, jeżeli ono nie nastąpiło w trybie art. 19, właściwy jest sąd grodzki miejsca, w którym znajduje się opuszczony majątek. Postępowanie toczy się według przepisów kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli przepisy tego dekretu nie stanowią inaczej. W sytuacji, gdy przywrócenie posiadanie nie nastąpiło, tytuł własności nieruchomości nabywał Skarb Państwa przez przedawnienie (zasiedzenie), zwane w teorii prawa przemilczeniem, co do nieruchomości z upływem 10 lat, a co do ruchomości z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym wojna została zakończona. Oznacza to, iż do rozpoznania wniosków o przywrócenie posiadania majątków opuszczonych właściwy jest sąd powszechny, a nie organ administracji publicznej. W tej sytuacji organ rozstrzygający niniejszą sprawę prawidłowo zastosował przepis art. 66 § 3 kpa. Z tych względów sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.