I SA/Wa 1017/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) Sędziowie: WSA Iwona Kosińska WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi J. C. na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę. Postanowieniem z [...] marca 2019 r., nr [...], Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, po rozpatrzeniu zażalenia J.C., utrzymała w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] października 2018 r., nr [...], o odmowie wznowienia postępowania. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej złożyła J.C. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym; Decyzją z [...] sierpnia 2015 r., nr [...], Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Gminę Miejską [...], z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności mienia Skarbu Państwa, obejmującego nieruchomość położoną we [...] przy ulicy [...], oznaczoną w operacie ewidencji gruntów i budynków w obrębie [...],[...] jako działka nr [...],[...], o powierzchni [...] ha. Wnioskiem z [...] kwietnia 2018 r. J.C. wystąpiła do Wojewody [...] o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją z uwagi na to, że nie brała udziału w postępowaniu jako strona. Postanowieniem z [...] października 2018 r. Wojewoda [...] odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z [...] sierpnia 2015 r. z powodu uchybienia terminu do wniesienia podania o wznowienie. Zażalenie na ww. postanowienie Wojewody [...] złożyła J.C. Postanowieniem z [...] marca 2019 r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa utrzymała w mocy ww. postanowienie Wojewody [...] z [...] października 2018 r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Komisja przywołała treść przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i wskazała, że po otrzymaniu wniosku o wznowienie postępowania obowiązkiem organu jest ocena czy wniosek ten został wniesiony w ustawowym terminie. Po analizie akt sprawy Komisja podzieliła stanowisko Wojewody [...], że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do odmowy wznowienia postępowania, gdyż wnioskodawczyni złożyła podanie o wznowienie z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 148 kpa. Komisja wskazała, że z akt sprawy wynika, że pismem z [...] lutego 2018 r. wnioskodawczyni wystąpiła o podanie treści decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2015 r. Kopia tej decyzji została jej doręczona 16 marca 2018 r. przy piśmie Dyrektora Wydziału Nieruchomości, Rolnictwa i Środowiska [...] Urzędu [...] we [...] z [...] lutego 2018 r. Potwierdza to zwrotne potwierdzenie odbioru znajdujące się w aktach sprawy podpisane przez J.C. Komisja następnie podniosła, że we wniosku o wznowienie z [...] kwietnia 2018 r. wnioskodawczyni stwierdziła, że pismo z [...] lutego 2018 r. (przy którym organ przesłał kopię decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2015 r.) otrzymała 3 kwietnia 2018 r. Z kolei w piśmie z [...] lipca 2018 r. wnioskodawczyni wskazała, że o treści decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2015 r. dowiedziała się w pierwszych dniach kwietnia 2018 r. W ocenie organu, twierdzenia wnioskodawczyni nie zostały jednak ani udokumentowane ani uprawdopodobnione. Przeczy im jednoznaczna treść zwrotnego potwierdzenia odbioru. Na dokumencie tym widnieje nie tylko wpisana odręcznie przez wnioskodawczynię data oraz jej podpis poświadczający odbiór pisma, ale również adnotacja doręczyciela i datownik placówki oddawczej. W każdym z przypadków uwidoczniono datę 16 marca 2018 r. Komisja dodała, że z wniosku J.C. z [...] lutego 2018 r. wynika, że już w tej dacie wiedziała o istnieniu decyzji oraz jej skutkach. W ocenie Komisji, nawet licząc miesięczny termin na złożenie wniosku o wznowienie od daty doręczenia pisma Wojewody przekazującego wnioskodawczyni kserokopię decyzji z [...] sierpnia 2015 r., z całą pewnością nie został on zachowany, bowiem wniosek o wznowienie z [...] kwietnia 2018 r. został złożony bezpośrednio (osobiście) w siedzibie organu w dniu [...] kwietnia 2018 r. Komisja przywołała orzecznictwo sądów administracyjnych, że powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji nie jest pojęciem tożsamym z zawiadomieniem o pełnej treści decyzji, co mogłoby nastąpić dopiero po doręczeniu decyzji. Biorąc pod uwagę treść art. 148 § 2 kpa, zgodnie z którym bieg terminu do wniesienia podania o wznowienie liczyć trzeba nie od daty doręczenia decyzji, lecz od dnia, w którym strona dowiedziała się o danej decyzji (tj. powzięła wiadomość o istnieniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu) Komisja podzieliła ocenę Wojewody, że wniosek o wznowienie został złożony z uchybieniem terminu określonego w art. 148 kpa. Komisja dodała, że przedmiotowe postanowienie nie uniemożliwia J.C. weryfikacji decyzji z [...] sierpnia 2015 r. w trybie art. 156 kpa przez właściwy organ, tj. Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Ponadto, na marginesie wskazała, że zgodnie z art. 19 ustawy z 10 maja 1990 r. roszczenia cywilnoprawne związane z nabyciem mienia komunalnego mogą być dochodzone przed sądem powszechnym. Organy orzekające w sprawach komunalizacji nie są powołane do rozstrzygania sporów wynikających na tle stosunków cywilnoprawnych pomiędzy osobami fizycznymi, a Skarbem Państwa bądź gminą. Do rozpoznawania takich spraw, na mocy art. 2 § 1 i 3 k.p.c., powołane są sądy powszechne. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej wniosła J.C. zarzucając temu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci naruszenia art. 138 § 1 oraz art. 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej na podstawie decyzji nieważnej. Powołując się na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że powodem wydania postanowienia o odmowie wznowienia było przekroczenie terminu o około 11 dni. Skarżąca wskazała, że jest to możliwe, bo ma bardzo poważne problemy zdrowotne opisane jasno w zażaleniu. Dowiedzenie tych problemów ze względu na konieczność złożenia zażalenia w krótkim terminie 7 dni nie było wówczas możliwe, dlatego zaświadczenie lekarskie dostarcza w chwili obecnej. W ocenie skarżącej, z uwagi na wskazane okoliczności doszło do rażącego naruszenia art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 kpa. Końcowo skarżąca wskazała, że podstawowym problemem jest nieważność decyzji z [...] sierpnia 2015 r. W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, którym organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] października 2018 r. o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z [...] sierpnia 2015 r. stwierdzającą nabycie przez Gminę Miejską [...] z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa. Prawidłowo wskazały organy, że postępowanie zainicjowanie wniesieniem podania o wznowienie jest dwuetapowe. Pierwszy etap tzw. wstępny (wyjaśniający) rozpoczyna wniosek strony, zgłoszony właściwemu organowi, o wznowienie postępowania i kończy się albo wydaniem postanowienia o wznowieniu (art. 149 § 1 kpa) albo podjęciem postanowienia o odmowie wznowienia (art. 149 § 3 kpa). Drugi etap, tzw. właściwy, po wydaniu postanowienia o wznowieniu, polega na przeprowadzeniu postępowania dowodowego i ma na celu zbadanie zaistnienia przesłanek wznowienia, a kończy się wydaniem decyzji z art. 151 § 1 kpa albo decyzji z art. 151 § 1 pkt 2 kpa, względnie też decyzji wydawanej na podstawie art. 151 § 2 kpa. Wyjaśnić również trzeba, że w pierwszym etapie, tzw. wstępnym, badaniu podlega wyłącznie to czy z żądaniem wznowienia postępowania występuje strona, czy zachowała ona ustawowy termin na wniesienie tego żądania oraz czy powołuje się na ustawowe przesłanki wznowienia (art. 145 § 1 kpa). Termin na wniesienie podania o wznowienie został uregulowany w art. 148 kpa. W myśl powołanego przepisu, podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (§ 1). Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa biegnie zaś od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2). W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, który sąd w składzie orzekającym podziela, że zachowanie terminu na wniesienie podania o wznowienie musi być przez stronę udowodnione, zaś organ administracji swobodnie ocenia dowody w tej mierze (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 maja 2000 r., I SA/Wr 1038/97, LEX nr 43046). Strona musi więc udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu miesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 lutego 2012 r., VII SA/Wa 1954/11, LEX nr 1139818). W niniejszej sprawie organy uznały, że podanie skarżącej o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z [...] sierpnia 2015 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu wskazanego w art. 148 kpa. Po analizie akt sprawy Sąd powyższą ocenę organów podziela. Akta sprawy potwierdzają bowiem, że o treści decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2015 r. skarżąca dowiedziała się najpóźniej w dniu 16 marca 2018 r., kiedy doręczono jej pismo Urzędu Wojewódzkiego z [...] lutego 2018 r. wraz z kopią tej decyzji (por. treść zwrotnego potwierdzenia odbioru). Nie może zatem budzić wątpliwości, że wniesienie przez skarżącą wniosku o wznowienie postępowania w dniu 30 kwietnia 2018 r. (data wpływu tego wniosku do organu) nastąpiło z uchybieniem jednomiesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 2 kpa. Stwierdzenie zaś niezachowania tego terminu spowodowało po stronie organu obowiązek wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 kpa. Prawidłowości rozstrzygnięcia o odmowie wznowienia postępowania nie mogły podważyć powoływane przez skarżącą zarówno w zażaleniu jak i w skardze problemy zdrowotne. Skarżąca nie złożyła bowiem przewidzianego w art. 58 kpa wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia podania o wznowienie. W tej sytuacji organy nie miały możliwości odniesienia się do argumentacji skarżącej dotyczącej jej poważnej niedyspozycji zdrowotnej oraz przyjmowania przez nią silnych leków. Nie można również podzielić zarzutu niewszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2015 r.. Wyjaśnić trzeba, że zgodnie z art. 61 § 1 kpa istnieją dwa sposoby wszczęcia ogólnego postępowania administracyjnego: na żądanie strony lub z urzędu. W wyroku z 26 lutego 2009 r., sygn. akt: I OSK 554/08, LEX nr 518252, Naczelny Sąd Administracyjny uznał mieszanie tych dwóch trybów za niedopuszczalne, tj. traktowanie postępowania wszczętego na wniosek tak jak postępowania wszczętego z urzędu. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowią, że postępowanie administracyjne wszczyna się z urzędu przez podjęcie pierwszej czynności w sprawie przez organ administracji publicznej (na ogół będzie to zawiadomienie o wszczęciu postępowania – por. art. 61 § 4 kpa), który według swojej oceny jest właściwy do jej załatwienia w drodze decyzji administracyjnej. Zatem, tak jak od woli podmiotu, który ma interes prawny we wszczęciu postępowania, zależy czy złoży on takie żądanie, tak od oceny właściwego organu zależy, czy postępowanie zostanie wszczęte z urzędu. W orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie przyjmuje się, że "brak jest (...) środków procesowych pozwalających stronie na zmuszenie organu administracji do podjęcia takich działań" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 kwietnia 1998 r., III SA 408/97, LEX nr 35555). Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) orzekł jak w sentencji.