I SA/Wa 102/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: Sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.) Sędzia WSA Przemysław Żmich Protokolant referent stażysta Beata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi D. P. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania oddala skargę. Postanowieniem z [...] sierpnia 2015 r. Wojewoda [...] (Wojewoda) zawiesił postępowanie z wniosku D. P. z dnia [...] grudnia 2008 . o przyznanie rekompensaty uzupełniającej z tytułu pozostawienia przez A. P. folwarku [...] w majątku [...] gmina [...] powiat [...], województwo [...]. Uzasadniając tak podjęte rozstrzygnięcie Wojewoda wskazał, że postanowieniem z dnia [...] października 2009 r. wznowił z urzędu postępowanie zakończone swoją decyzją z dnia z dnia [...] czerwca 2006 r. w sprawie o ustalenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez A. J., w miejscowości H. Następnie decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. stwierdził, że decyzja z dnia [...] czerwca 2006 r. wydana została z naruszeniem prawa jednak nie uchylił jej z uwagi na upływ 5 lat od dnia jej doręczenia. Skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji. Wojewoda wyjaśnił, że we wznowionym postępowaniu wątpliwości budził zakres i rodzaju składników majątkowych pozostawionych na Kresach przez poprzedniczą prawną Skarżącego oraz ocena istotności zgromadzonych materiałów dowodowych. Wniosek z dnia [...] grudnia 2008 r. dotyczy uzupełnienia rekompensaty przyznanej decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. a nadto jego przedmiotem są grunty mające wchodzić w skład tej samej nieruchomości, której dotyczyła decyzja z [...] czerwca 2006 r. W tej sytuacji, w ocenie organu pierwszej instancji, orzeczenie jakie zapadnie przed Ministrem Skarbu Państwa w sprawie wznowionego postępowania zakończonego decyzją Wojewody z dnia [...] czerwca 2006 r. będzie miało wpływ na rozstrzygnięcie wniosku Skarżącego z dnia 30 grudnia 208 r., co uzasadnia zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Po rozpoznaniu zażalenia, Minister Skarbu Państwa (Minister) postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. uchylił zaskarżone postanowienie i umorzył postępowanie w I instancji w zakresie zawieszenia postępowania z urzędu. W uzasadnieniu wskazał, że decyzja Wojewody z dnia [...] czerwca 2006 r. była ostateczna a zatem mogła być zmieniona wyłącznie w drodze jednego z trybów nadzwyczajnych. Prowadzenie postępowania i wydanie rozstrzygnięcia w sprawie zakończonej decyzją ostateczną jest niedopuszczalne, w związku z powyższym Wojewoda winien rozważyć, czy dopuszczalne jest prowadzenie postępowania w przedmiotowej sprawie. Odnosząc się do samej kwestii zawieszenia postępowania organ wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] października 2015 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2015 r., tym samym odpadła przyczyna, na którą powołał się organ zawieszając postpowanie administracyjne postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. Następnie Minister wskazał, że w jego ocenie nie zaistniała przesłanka uzasadniająca zawieszenie postępowania z urzędu na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., bowiem organ pierwszej instancji mógł we własnym zakresie ocenić, czy z uwagi na wznowienie z urzędu postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. postępowanie jest bezprzedmiotowe czy też nie. Uwzględniając jednak fakt, że stan sprawy oceniany na dzień wydania postanowienia, uchylić należało w ocenie Ministra postanowienie Wojewody z dnia [...] sierpnia 2015 r. i umorzyć postępowanie w I instancji w całości w zakresie postępowania odrębnego jakim jest zawieszenie postępowania głównego z urzędu. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia organ powołał art. 97 § 1 pkt 4 w związku z art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 144 i 101 § 3 k.p.a. Skarżący wniósł na powyższe postanowienie skargę do tutejszego zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, mianowicie art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a w związku z art. 144 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i umorzenie postępowania w zakresie zawieszenia postępowania z urzędu. W związku z powyższym Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji- W uzasadnieniu wyjaśnił, że organ nie uwzględnił konieczności odpowiedniego stosowania art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. do zażalenia i wyjaśnił, że przyjęte przez Ministra zastosowanie powołanego przepisu stoi w sprzeczności z regulacją zawartą w art. 105 § 1 k.p.a. Podkreślił, że niejasny pozostaje zakres umorzenia postępowania w pierwszej instancji, bowiem postanowienie o zawieszeniu postępowania nie było poprzedzone żadnym postępowaniem odrębnym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Skarga jest niezasadna, zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego wyeliminowanie z obrotu. Zarzuty skargi zmierzają w ocenie sądu do wykazania, że w razie wydania z urzędu postanowienia o zawieszeniu postępowania brak jest podstaw do jego uchylenia przez organ drugiej instancji i umorzenia postępowania w tym zakresie. W ocenie sądu powyższy pogląd Skarżącego jest nieprawidłowy. Zgodnie z treścią art. 144 k.p.a. do zażaleń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań, w tym art. 138 k.p.a. regulujący rodzaje rozstrzygnięć jakie może wydać organ odwoławczy. Zgodnie z treścią art. 138 § 1 pkt 1-3 organ odwoławczy wydaje decyzję (odpowiednio postanowienie), którym: 1. utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję (postanowienie) albo 2. uchyla zaskarżoną decyzję (postanowienie) w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję (postanowienie) - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo 3. umarza postępowanie odwoławcze (zażaleniowe). Należy zauważyć, iż przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. zawiera dwie normy przewidujące wydanie dwóch rodzajów rozstrzygnięć : a. rozstrzygniecie o charakterze merytoryczno-reformacyjnym – organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzje (postanowienie) w całości lub w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy oraz b. rozstrzygniecie o charakterze typowo kasacyjnym – organ uchyla zaskarżoną decyzję (postanowienie) i umarza postępowanie I instancji w części lub całości. Istota tego drugiego rozstrzygnięcia polega na tym, iż organ odwoławczy uchyla decyzję (odpowiednio postanowienie) i nie rozstrzyga sprawy pod względem merytorycznym. Sytuacja taka zachodzi gdy postępowanie prowadzone przez organ pierwszej instancji było bezprzedmiotowe. Przykładowo będzie chodziło o sytuacje, gdy decyzja (postanowienie) organu pierwszej instancji było wydane bez podstawy prawnej, gdy skierowano ją do osoby nie będącej stroną w sprawie lub wydano ją z naruszeniem przepisów o właściwości (por. B. Adamiak w "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" 11. Wydanie, Warszawa 2011, str. 516-517). W przypadku postępowania wpadkowego jakim jest postępowanie w sprawie zawieszenia postępowania przyczyną wydania postanowienie kasacyjnego typowego może być na przykład wydanie postanowienia o podjęciu przez organ I instancji zawieszonego postępowania przed rozpoznaniem zażalenia na zawieszenie postępowania. W ocenie sądu, bezprzedmiotowość postępowania w zakresie zawieszenia postępowania zaistnieje również w sytuacji, w której po wydaniu postanowienia o zawieszeniu postępowania a przed rozpoznaniem zażalenia na to postanowienie odpadnie przyczyna uzasadniająca zawieszenie postępowania, np. rozstrzygnięte zostanie zagadnienie wstępne. Sąd rozpoznający sprawę wskazuje w tym miejscu, że na tę właśnie okoliczność, to jest na odpadnięcie podstawy uzasadniającej zawieszenie postępowania powołał się organ drugiej instancji podkreślając, że przed datą rozpoznania zażalenia na postanowienie o zawieszeniu postępowania, rozpoznane zostało odwołanie od decyzji Wojewody z dnia [...] lipca 2015 r. W tym miejscu zwrócić należy uwagę, że w Minister w zaskarżonym postanowieniu wskazał również, że brak było podstaw do zawieszenia postępowania, bowiem organ pierwszej instancji mógł sam ocenić, czy dopuszczalne jest prowadzenie postępowania na skutek wniosku Skarżącego z dnia [...] grudnia 2008 r. Innymi słowy mówiąc, z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika jasno, czy w ocenie Ministra postępowanie w sprawie zawieszenia stało się bezprzedmiotowe z uwagi na rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego czy też w ogóle bak było podstaw do jego zawieszenia. Okoliczność powyższa mogłaby ewentualnie być uznana za naruszenie przepisów postępowania to jest art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. Jednak w ocenie sądu naruszenie to uznać należy za nie mające wpływu na wynik sprawy Uchylenie postanowienia o zawieszeniu postępowania i umorzenie postępowania przed organem pierwszej instancji w tym zakresie oznacza, że obecnie organ pierwszej instancji zobligowany jest do rozpoznania wniosku Skarżącego z dnia [...] grudnia 2008 r. Z uwagi na powyższe w ocenie sądu rozpoznającego sprawę niezasadny jest zarzut Skarżącego, że niejasny pozostaje zakres umorzenia postępowania w pierwszej instancji. Uchylenie postanowienia o zawieszeniu postępowania i umorzenie postępowania przed organem pierwszej instancji w tym zakresie oznacza, że organ pierwszej instancji zobowiązany będzie do oceny i rozpoznania wniosku Skarżącego z dnia [...] grudnia 2008 r. Z uwagi na powyższe, uznając skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.