I SA/Wa 1020/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Boniecka–Płaczkowska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. S. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania oddala skargę. WSA/wyr. 1 – sentencja wyroku Zaskarżonym postanowieniem z [...] kwietnia 2017 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, działając na podstawie art. 134 kpa, po rozpatrzeniu odwołania K. S od decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2017 r., nr [...] potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, stwierdził niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu Minister wskazał, że decyzją z [...] stycznia 2017 r. Wojewoda [...] potwierdził G. S., W. W., J.W., J. W. oraz E. W. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S. i J. R. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości B., powiat [...], województwo w. Odwołania od decyzji Wojewody wniosły: G. S., działając przez pełnomocnika I. S. oraz K. S. K. S. nie była stroną postępowania. Do odwołań załączone zostały kopie wniosku K. S. z [...] lutego 2017 r. do Sądu Rejonowego w P. o zmianę postanowienia wydanego przez ten Sąd [...] sierpnia 1992 r., sygn. akt [...], stwierdzającego, że spadek po zmarłym [...] lipca 1992 r. J. R. nabyła w całości żona E. R. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji rozpoznał odwołanie G. S. i odwołanie K. S. odrębnie. Minister wyjaśnił, że prawo do rekompensaty na podstawie ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 2042 ze zm). przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, opuścił byłe terytorium RP z przyczyn, o których mowa w art. 1 ustawy oraz posiada obywatelstwo polskie. Niespełnienie choćby jednej z wymienionych w powyższym przepisie przesłanek, powoduje utratę uprawnień do rekompensaty. Spadkobierca właściciela może to prawo zrealizować, jeżeli jest obywatelem polskim, a właściciel nieruchomości spełniał opisane wyżej wymogi. Stosownie do art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy, w przypadku śmierci właścicieli nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, należy dołączyć postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo o dziale spadku. Z przepisu tego wynika więc, że tylko spadkobierca legitymujący się tymi dokumentami jest uprawniony do złożenia wniosku w przedmiocie rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej i może być stroną takiego postępowania (art. 5 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy; por. wyrok WSA w Warszawie z 8 maja 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1639/06). Minister podkreślił, że organ administracji publicznej nie jest uprawniony do ustalenia kręgu spadkobierców, bowiem należy to do właściwości sądów powszechnych. Następstwo prawne praw dziedzicznych, które wchodzą w skład spadku po osobie zmarłej, powinno być wykazane według przepisów prawa cywilnego - art. 28 kpa w zw. z art. 1025 § 2 k.c). Stosownie do art. 1025 § 2 k.c. domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, jest spadkobiercą. Jest to domniemanie ustawowe, skuteczne wobec wszystkich, w tym organów administracji publicznej (por. wyrok NSA z 16 stycznia 2002 r., sygn. akt ISA 1421/00). W ocenie Ministra K. S. pomimo złożenia do Sądu Rejonowego w P. wniosku o zmianę postanowienia wydanego przez ten Sąd [...] sierpnia 1992 r., sygn. akt [...] nie jest stroną przedmiotowego postępowania. Do czasu wydania prawomocnego postanowienia Sądu o zmianie postanowienia jedynym spadkobiercą J. R. pozostaje E. R., której następców prawnych nie ustalono w toku prowadzonego przez Wojewodę [...] postępowania. Z przyczyn wyżej wskazanych organ odwoławczy uznał, że K. S. nie ma legitymacji do złożenia odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2017 r. Minister podniósł, że niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak i podmiotowym. Dokonując oceny przesłanki podmiotowej badaniu podlega złożenie odwołania przez legitymowany podmiot - stronę postępowania. Ustalenie przez organ, że odwołanie zostało wniesione przez osobę, która nie ma do tego legitymacji, gdyż nie jest stroną prowadzonego postępowania, nakłada na organ odwoławczy obowiązek stwierdzenia, w formie postanowienia, jego niedopuszczalności, nie zezwalając na przystąpienie do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji. Wobec tego, że K. S. nie wykazała następstwa prawnego po zmarłym J. R., Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził niedopuszczalność odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2017 r. Na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych Administracji z [...] kwietnia 2017 r. skargę złożyła K. S. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi podniosła, że na dzień składania odwołania posiadała interes prawny w jego złożeniu, co zostało szczegółowo wskazane w treści odwołania. Zarzuciła, że postanowienie Sądu Rejonowego w P. w sprawie o sygn. akt [...] wydane zostało niezgodne z prawem, bezpodstawnie pozbawiając skarżącą prawa do spadku po J. R. Skarżąca podniosła, że z jej wniosku toczy się postępowanie przed Sądem Rejonowym w P. o zmianę postanowienia z [...] sierpnia 1992r., w którym jako jedyną spadkobierczynię wskazano E. R. Oznacza to, zdaniem skarżącej, że posiada ona interes prawny w postępowaniu administracyjnym. Skarżąca podniosła, że o odrzuceniu spadku przez córki J. R. i o konsekwencjach z tym związanych, dowiedziała się w związku ze sprawą przyznania odszkodowania za mienie zabużańskie G. S. - matce. Jednocześnie powzięła wiadomość, że powinna być następcą prawnym po swoim dziadku, wspólnie z innymi wnukami, tj. R. S., B. W. i W. W., ale nie została o tym powiadomiona przez Sąd w P. Odpowiadając na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie i - podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Podnieść należy, że postępowanie odwoławcze jest regulowanym przez prawo procesowe ciągiem czynności podejmowanych przez organ odwoławczy. Ciąg czynności procesowych tego postępowania można podzielić na trzy podstawowe stadia: postępowanie wstępne, postępowanie rozpoznawcze i stadium podjęcia decyzji. W postępowaniu wstępnym organ odwoławczy podejmuje czynności mające na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu (art. 134 kpa). Wynik tych czynności przesądza o bycie prawnym pozostałych stadiów postępowania odwoławczego, gdyż ustalenie, że odwołanie jest niedopuszczalne powoduje, iż czynności pozostałych stadiów nie mogą być przez organ odwoławczy podjęte. Niedopuszczalność odwołania może nastąpić z przyczyn podmiotowych i przedmiotowych. Do przyczyn podmiotowych należy złożenie odwołania, m.in. przez podmiot nie mający legitymacji, w rozumieniu art. 28 kpa. Interes prawny, będący konieczną przesłanką do uznania danego podmiotu za stronę postępowania - musi istnieć obiektywnie i mieć odzwierciedlenie w przepisach prawa materialnego. Dany podmiot musi mieć aktualny interes prawny do udziału w postępowaniu. Przedmiotowe postępowanie toczyło się na podstawie ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 2 ustawy prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie warunki wskazane w tym przepisie. Natomiast stosownie do art. 3 ust 2 ustawy w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymogi określone w art. 2 pkt 2 ustawy. Z kolei zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy w przypadku śmierci właścicieli do wniosku należy dołączyć postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo o dziale spadku. Z wyżej wskazanych przepisów wynika, że gdy właściciele pozostawionych nieruchomości nie żyją, to spadkobierca legitymujący się prawomocnym postanowieniem sądu o stwierdzeniu nabycia spadku (obecnie także aktem poświadczenia dziedziczenia) lub o dziale spadku, jest uprawniony do złożenia wniosku w przedmiocie rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej i może być stroną takiego postępowania. Skarżąca, która nie brała udziału w postępowaniu przed organem I instancji, składając odwołanie nie przedstawiła dokumentu, z którego wynikałoby jej następstwo prawne po zmarłym właścicielu nieruchomości. Załączony do odwołania wniosek o zmianę postanowienia spadkowego po byłym właścicielu pozostawionego mienia nie kreuje przymiotu strony, gdyż jak wyżej wskazano, przepis ustawy stanowi jakimi dokumentami należy wykazać spadkobranie. Trafnie wskazał Minister, że następstwo prawne praw dziedzicznych, które wchodzą w skład spadku po osobie zmarłej, powinno być wykazane według przepisów prawa cywilnego - art. 28 kpa w zw. z art. 1025 § 2 kc. Stosownie do treści art. 1025 § 2 k.c. domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia jest spadkobiercą. Jest to domniemanie ustawowe, skuteczne wobec wszystkich, w tym organów administracji publicznej. Dopóki nie zostanie obalone organ administracji i inne podmioty są nim związane. Pomimo złożenia przez K. S. wniosku o zmianę postanowienia stwierdzającego prawa do spadku po J. R., nie jest ona stroną przedmiotowego postępowania, bowiem złożony wniosek sam w sobie nie przyznanie jej statusu strony w rozumieniu art. 28 kpa w zw. z art. art. 3 ust 2 i art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy. Do czasu wydania prawomocnego postanowienia o zmianie postanowienia Sądu Rejonowy w P. z [...] sierpnia 1992 r., sygn. akt [...], jedynym spadkobiercą J. R. pozostaje E. R. Wobec powyższego prawidłowo Minister uznał, że K. S. nie ma legitymacji do złożenia odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2017 r. Ustalenie przez organ, że odwołanie zostało wniesione przez osobę, która nie ma do tego legitymacji, gdyż nie jest stroną prowadzonego postępowania, nakłada na organ odwoławczy obowiązek stwierdzenia jego niedopuszczalności. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, z mocy art. 151 ppsa. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym uzasadnione było treścią art. z art. 119 pkt 3 ppsa.