I SA/Wa 1020/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie: WSA Magdalena Durzyńska WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 1 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania oddala skargę. Wojewoda [...] postanowieniem z [...] marca 2019 r. nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia A.S., utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta [...] z [...] listopada 2018 r. nr [...] o zawieszeniu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za grunty pochodzące z księgi hipotecznej pn. "[...]" położone w rejonie ul. [...] w [...], mające być zajęte pod drogę publiczną. Postanowienie Wojewody [...] wydane zostało w następującym stanie sprawy. Wnioskiem z [...] listopada 2005 r. A.S. wystąpiła do Prezydenta [...] o wypłatę odszkodowania za położone w [...] grunty zajęte przez Skarb Państwa przed 1980 r. pod ulicę i lotniska, które to grunty stanowiły część nieruchomości należącej do jej poprzedników prawnych (H. i J. małż. Z.), pochodzącej z dawnej księgi hipotecznej "[...]", nie objęte wywłaszczeniem dokonanym na podstawie decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] maja 1980 r. nr [...] i [...]. W doprecyzowaniu powyższego wniosku, w piśmie z 18 lipca 2006 r., wskazała, że dotyczy on ustalenia i wypłaty odszkodowania w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133 poz. 872 ze zm.) za część nieruchomości położonej przy ul. [...] zajętej pod drogę publiczną. W toku zainicjowanego tym wnioskiem postępowania stwierdzono, że nie została wydana przez Wojewodę [...] na podstawie art. 73 ust. 3 powołanej ustawy decyzja stwierdzająca, że nieruchomości objęte żądaniem, jako zajęte drogą publiczną przeszły z mocy prawa dniem 1 stycznia 1999 r. na własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. W tym stanie rzeczy Prezydent [...] , działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., postanowieniem z [...] listopada 2018 r., utrzymanym w mocy postanowieniem Wojewody [...] z [...] marca 2019 r., zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania do czasu wydania przez Wojewodę [...] wskazanej wyżej ostatecznej decyzji. W motywach postanowień organy wywodziły, że dopiero wydanie przez Wojewodę [...] ostatecznej decyzji stwierdzającej przejęcie dniem 1 stycznia 1999 r. na własność Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego zajętego pod drogę publiczną gruntu, umożliwia rozpoznanie wniosku o ustalenie za ten grunt odszkodowania. Podjęcie jej stanowi zatem w stosunku do sprawy odszkodowawczej zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Określa ona bowiem jednoznacznie powierzchnię gruntu i jego położenie, a więc elementy niezbędne przy ustalaniu odszkodowania. Wojewoda zauważał jednocześnie, że wniosek o wydania decyzji potwierdzającej nabycie własności nieruchomości z mocy prawa przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego na podstawie art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. może pochodzić od każdego podmiotu, który w wystarczającym stopniu udokumentuje swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu nabycia z mocy prawa gruntu zajętego drogą publiczną – również jego właściciela. Na postanowienie Wojewody [...] A. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podnosząc, że wniosek z 2005 r. dotyczył gruntu o pow. 0,6247 ha zaginionego w latach 60. ub. wieku – być może włączonego w ulicę [...]. Teren pod tą ulicą nie został uregulowany i stąd złożony został wniosek podpisany przez wszystkich spadkobierców. Urzędy Prezydenta Miasta czy Wojewody posiadają zaś różne narzędzia do wyjaśnienia takich spraw. Krańcowo zauważała, że w sytuacji gdy organ nie jest właściwy rozpatrzeć daną sprawę to niezwłocznie przekazuje ją organowi właściwemu, a nie trzyma nic nie działając od 2005 do 2015 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty wskazane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a tym samym skarga nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu. Przedmiotem zaskarżenie jest postanowienie Wojewody [...] utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta [...] o zawieszeniu z urzędu postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącej z 24 listopada 2005 r. o ustalenie i wypłatę odszkodowania, za nieruchomości położone w rejonie ul. [...] w [...], które miały by być zajęte pod drogę publiczną – w tym wypadku ww. ulicę. Podstawą prawną postanowienia stanowił art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Pod terminem "zagadnienia wstępnego", o którym mowa w cytowanym przepisie co do zasady rozumieć należy sytuację, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, tj. sytuacją, w której bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. Taka właśnie sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Zainicjowane przez skarżącą postępowanie odszkodowawcze, zgodnie z jej wolą wyrażoną wprost w piśmie z 18 lipca 2006 r. (precyzującym wniosek z 2005 r.) prowadzone jest w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Przepis ów stanowi natomiast, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem (ust.1). Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, wypłaca gmina - w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 r. drogami gminnymi, Skarb Państwa - w odniesieniu do pozostałych dróg.(ust. 2) Podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości, o których mowa w ust. 1, jest ostateczna decyzja wojewody.(ust. 3) Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. (ust.4). Wydawana na podstawie ust. 3 art. 73 ustawy decyzja wojewody wprawdzie ma charakter deklaratoryjny, gdyż nie tworzy nowego stanu prawnego, a potwierdza jedynie stan prawny istniejący w dniu 31 grudnia 1998 r., to jednak bez wątpienie warunkuje możliwość prowadzenia postępowania o ustalenie odszkodowania przewidzianego w ust. 1 i 2 tego artykułu. To w tym postępowaniu bowiem wojewoda obowiązany jest zbadać stan faktyczny i prawny istniejący na gruncie w dniu 31 grudnia 1998 r., a następnie wykazać, iż w odniesieniu do niego zostały spełnione (bądź nie) przesłanki wskazane w ust. 1 art. 73. Tylko zatem w nim, a nie w postępowaniu o ustalenie i wypłatę odszkodowania, nastąpi ostateczne rozstrzygniecie, czy w ogóle na mocy ww. przepisu do wywłaszczenia ex lege doszło, określenia powierzchni wywłaszczonego gruntu zajętego pod drogę i jego położenia, a więc tych elementów stanu faktyczno-prawnego, które są konieczne do ustalenia odszkodowania. Dopóki zatem nie zostanie wydana w tym względzie ostateczna decyzja wojewody, dopóty istnieje przeszkoda w postaci zagadnienia wstępnego, uniemożliwiającą kontynuowanie i zakończenie przez Prezydenta [...] postępowania w przedmiocie odszkodowania zainicjowanego wnioskiem skarżącej, złożonym w terminie przewidzianym art. 73 ust. 4 powołanej ustawy. W okolicznościach niniejszej sprawy niesporne pozostaje, że taka decyzja nie została dotychczas wydana, co skądinąd potwierdza także skarżąca. To zaś obligowało organ prowadzący postępowanie odszkodowawcze do jego zawieszenia na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Podejmując zatem tej treści postanowienie Prezydent [...] nie naruszył prawa. W konsekwencji czego nie naruszył go również utrzymujący w mocy postanowienie organu pierwszej instancji Wojewoda [...]. Odnosząc się zaś do zarzutu nieprzekazania sprawy stwierdzenia przejścia własności nieruchomości zajętej drogą przez Prezydenta[...] organowi właściwemu, zauważyć wypada, że żądanie ujęte w piśmie skarżącej inicjującym postępowanie nie dotyczyło kwestii regulacji stanu prawnego gruntu zajętego pod drogę odziedziczonego m.in. przez nią po J.i H. małż. Z., ale ustalenia zań odszkodowania. Nie zachodziła zatem sytuacja, o której stanowi art. 65 § 1 k.p.a. (wniesienie podania do organu niewłaściwego w sprawie). Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 powołanej ustawy.