I SA/Wa 1024/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt WSA Dariusz Pirogowicz WSA Anna Wesołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Miasta [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz Miasta [...] kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (Minister) decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...], wydaną po rozpoznaniu wniosku A.R., M.N. i B.N., stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1995 r. stwierdzającej nabycie przez Miasto [...] z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej obręb J., ark [...], jako działka nr [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nieruchomości nr [...] Po rozpatrzeniu wniosku Miasta [...] (Skarżący) o ponowne rozpoznanie sprawy, Minister decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...], utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] czerwca 2010 r. Na skutek skargi wniesionej przez Skarżącego tutejszy sąd wyrokiem z dnia 14 września 2011 r., sygn. akt. I SA/Wa 135/11 uchylił decyzję Ministra z dnia [...] grudnia 2010 r. Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] maja 2016 r., Minister ponownie utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] czerwca 2010 r. Skarżący wniósł na powyższą decyzję skargę do tutejszego sądu zarzucając jej naruszenie następujących przepisów: - art. 7, i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez błędną ocenę zebranego materiału dowodowego i w konsekwencji stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1994r., - art. 156 § 2 k.p.a., poprzez jego nie zastosowanie, - art. 138 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. polegające na skierowaniu skarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej do osoby nieżyjącej tj. wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa Z uwagi na powyższe Skarżący wniósł o : 1) stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji z dnia [...] czerwca 2010r., ewentualnie w przypadku nie uwzględnienia ww. wniosku: 2) o uchylenie zaskarżonej decyzji nr [...] z dnia [...] maja 2016., oraz decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2010r., jako niezgodnych z prawem, Do skargi dołączona została fotokopia postanowienia Sądu Rejonowego [...] [...] w [...], Wydział [...] z którego wynika, że spadek po zmarłym w dniu [...] października 2009 r., J.M. (jednym z adresatów decyzji obu instancji), nabyli żona K.M., córka H.T. oraz syn M.M., każde w [...] części. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Pismem z dnia [...] października 2016 r. pełnomocnik uczestników B.N. i M.N. poinformował, że będzie ich reprezentował w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjaśnił, że reprezentować będzie także M.R., jedyną spadkobierczynię zmarłego w dniu [...] października 2011 r. A.R.. Do pisma dołączony został akt poświadczenia dziedziczenia po A.R., z którego wynika, że zmarł on w dniu [...] października 2011 r. W dniu [...] listopada 2016 r. do sądu wpłynął akt zgonu z którego wynika, że J.M. zmarł w dniu [...] października 2009 r. Postanowieniem z dnia 9 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje : Skarga jest uzasadniona, zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu poprzez stwierdzenie nieważności, z uwagi na skierowanie jej do osób zmarłych, co sąd uznaje za rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zaistnienie powyższej okoliczności uprawniało sąd do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym stosownie do treści art. 119 pkt 1 p.p.s.a. Zaskarżona decyzja skierowane została do A.R., jako do jednej z osób, które wystąpiły z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1994 r. oraz do J.M., to jest osoby, której przysługiwało prawo użytkowania wieczystego spornej nieruchomości. A.R. zmarł w dniu [...] października 2011 r., a więc przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Przed wydaniem zaskarżonej decyzji zmarł również J.M.. Kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera normy prawnej, która wprost reguluje kwestię skutków prawnych skierowania decyzji organu do osoby zmarłej. Jednakże zarówno doktryna jak i wypracowane już orzecznictwo sądowe wskazuje, że prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie w takiej sytuacji decyzji stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 kpa (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 11 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 1959/06, z dnia 24 listopada 2010 r. I OSK 147/10, z dnia 9 grudnia 2011 r. I OSK 1401/11, z dnia 22 stycznia 2014 r. I OSK 708/12, z dnia 6 października 2015 r. I OSK 1342/15). Jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Wynika to przede wszystkim z faktu, że aby można było mówić o postępowaniu administracyjnym, musi istnieć organ administracyjny mający zdolność prawną do jego prowadzenia oraz strona, o prawach której organ orzeka w danym postępowaniu. Zgodnie natomiast z art. 28 k.p.a., status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Ponadto jak wynika z treści art. 30 § 1 kpa, zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Stosownie zaś z art. 8 Kodeksu cywilnego (Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm.), każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. Zdolność ta kończy się z chwilą śmierci. Podkreślić należy w tym miejscu, że skierowanie decyzji do osoby zmarłej nie może być potraktowane jako okoliczność uzasadniająca ewentualnie wznowienie postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela i przyjmuje za własny pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 9 grudnia 2011 r. I OSK 1401/11, w którym wskazano, że możliwość skorzystania przez następców prawnych, którzy z racji tego następstwa stali się dysponentami praw materialnych i powinni od początku brać udział w postępowaniu jako strony nie usuwa wadliwości w postaci rażącego naruszenia prawa związanego ze skierowaniem decyzji do osoby nieżyjącej. Podstawa wznowienia określona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. polega na niebraniu przez stronę, bez własnej winy udziału w postępowaniu, a nie na skierowaniu decyzji do osoby nieżyjącej. W związku z powyższym nie ulega wątpliwości Sądu, że ani A.R. ani J.M. nie mogli być podmiotami praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego, a skoro tak to w stosunku do niech nie można było prowadzić postępowania, ani skierować podjętego rozstrzygnięcia. Powyższe uzasadniało stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Skarżący występował w skardze o stwierdzenie nieważności zarówno zaskarżonej decyzji jak i decyzji z dnia [...] czerwca 2010 r. (wskazanie w skardze jako daty decyzji [...] czerwca 2010 r. sąd uznaje za oczywistą omyłkę pisarską) z uwagi na fakt, że w dniu [...] października 2009 r., a więc jeszcze przed wydaniem decyzji z dnia [...] czerwca 2010 r. zmarł J.M., co oznacza że decyzje organów obu instancji skierowane zostały do osób zmarłych. Sąd wskazuje w tym miejscu, że w realiach tej konkretnej sprawy nie było możliwe stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 2010 r. Tutejszy sąd prawomocnym wyrokiem z dnia 14 września 2011 r. uchylił jedynie decyzję Ministra z dnia z dnia [...] grudnia 2010 r., pozostawiając w obrocie decyzję tegoż organu z dnia [...] czerwca 2010 r. Wobec powyższego, tutejszy sąd będąc związany z mocy art. 153 p.p.s.a. oceną prawną wyrażoną w wyroku z dnia 14 września 2011 r. nie miał możliwości wyeliminowania z obrotu decyzji z dnia [...] czerwca 2010 r. wobec stwierdzenia wystąpienia rażącego naruszenia prawa, Sąd nie oceniał merytorycznie zasadności skargi. Skoro w przedmiotowej sprawie doszło do wydania decyzji w stosunku do osób zmarłych, konieczne było stwierdzeniem jej nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. i 205 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 210 § 2 p.p.s.a zasądzając na rzecz Skarżącego zwrot wpisu sądowego w kwocie 200 złotych.