I SA/Wa 1025/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) Sędzia WSA Magdalena Durzyńska po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. H. i K. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania oddala skargę. WSA/wyr. 1 – sentencja wyroku Zaskarżonym postanowieniem z [...] maja 2017 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu wniosku M. H. i K. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem tego organu z [...] stycznia 2017 r., nr [...], którym odmówiono podjęcia zawieszonego postępowania, utrzymało w mocy postanowienie z [...] stycznia 2017 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że 13 lipca 2010 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wpłynął wniosek M. H. i K. M., będących następcami prawnymi dawnych właścicieli nieruchomości położonej przy ul. [...], ozn. hip. [...] o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] września 1959 r., nr [...] odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu tej nieruchomości o pow. [...] m ². Postanowieniem z [...] grudnia 2015 r., nr [...] Kolegium zawiesiło z urzędu, na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 kpa, postępowanie wszczęte tym wnioskiem Zawieszenie postępowania nastąpiło z powodu konieczności ustalenia spadkobierców zmarłych stron postępowania – M. K. i M. S. W uzasadnieniu wyjaśniono, że do rozstrzygnięcia sprawy konieczny jest udział wszystkich stron postępowania. Nie wiadomo kto, zgodnie z art. 922 § 1 kc, wszedł w uprawnienia zmarłych osób. Zawieszenie postępowania było więc konieczne. Wnioskiem z 7 października 2016 r. M. H. i K. M. zwrócili się o podjęcie zawieszonego postępowania. Postanowieniem z [...] stycznia 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odmówiło podjęcia zawieszonego postępowania ze względu na nieustąpienie przyczyn uzasadniających jego zawieszenie. Kolegium podało, że nie zostały dostarczane dokumenty wskazujące następców prawnych osób wymienionych w uzasadnieniu postanowienia o zawieszeniu postępowania. M. H. i K. M. złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z [...] stycznia 2017 r. Postanowieniu temu zarzucono błędne ustalenia faktyczne w kwestii konieczności udziału w postępowaniu spadkobierców zmarłych osób, a także całkowicie bierną postawę co do ustalenia we własnym zakresie, czy toczy się postępowanie spadkowe, a jeśli tak to przed jakim sądem i pod jaką sygnaturą. Wniesiono o podjęcie zawieszonego postępowania, gdyż krąg jego uczestników jest znany i brak jest przeszkód do jego prowadzenia. Wniesiono też o wystąpienie do Urzędu [...] o wydanie poświadczonych kopii aktów zgonu w/w i udostępnienie informacji o danych adresowych pozostałych stron postępowania ze zbiorów meldunkowych, PESEL i ewidencji wydanych dowodów osobistych; zweryfikowanie w ogólnodostępnym publicznym rejestrze aktów poświadczenia dziedziczenia informacji na temat następców prawnych zmarłych małżonków S. oraz wystąpienie do sądu rejonowego właściwego dla miejsca zgonu tych osób o udzielenie informacji, czy toczy się postępowanie spadkowe, na jakim jest etapie oraz o przesłanie odpisu postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku ze stwierdzeniem prawomocności. Zdaniem wnioskodawców podmiotem posiadającym interes prawny do bycia stroną postępowania jest tylko Skarb Państwa, gdyż mieszkańcom nieruchomości nie przysługują żadne prawa rzeczowe ani do tej nieruchomości ani do lokali. Rozpoznając sprawę Kolegium wskazało, że chybione jest stanowisko wnioskodawców, iż nie ma przeszkód do podjęcia zawieszonego postępowania nadzorczego. Organ nadzoru wyjaśnił, że nie ma on zdolności sądowej i nie może wystąpić do sądu powszechnego z wnioskiem o wydanie postanowienia spadkowego. W związku z tym nie podejmuje też czynności w przedmiocie ustalania następstwa prawnego po zmarłych osobach, które były stronami postępowania. Kolegium powołując orzecznictwo sądowe wskazało, że następstwo praw dziedzicznych, które wchodzą w skład spadku po osobie zmarłej powinno być wykazane według przepisów prawa cywilnego. Ustalenie kręgu spadkobierców nie należy do właściwości organów administracji publicznej lecz do sądów powszechnych (art. 28 kpa w związku z art. 1025 § 2 kc). Spadkobierca nabywa spadek ipso iure z chwilą jego otwarcia (art. 925 kc), jednak na wniosek osoby mającej w tym interes prawny sąd stwierdza nabycie spadku. Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku może złożyć osoba mająca interes prawny w uzyskaniu takiego stwierdzenia, chodzi tu więc o osobę mającą interes prawny w powstaniu tych skutków prawnych, które łączą się ze stwierdzeniem nabycia spadku. W ocenie Kolegium bezspornym jest, że w niniejszej sprawie osobami mającymi interes prawny w uzyskaniu stwierdzenia nabycia spadku po M. K. i M. S. oprócz najbliższej rodziny są wnioskodawcy, a zatem nie ma przeszkód, aby to właśnie oni zwrócili się ze stosownym w tym przedmiocie wnioskiem do sądu powszechnego. Organ nadzoru wyjaśnił, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, a także orzecznictwo sądów administracyjnych prezentują jednolity pogląd o konieczności zapewnienia w postępowaniu czynnego udziału wszystkim jego stronom, którymi w szczególności są dawni właściciele nieruchomości lub ich następcy prawni oraz właściciele znajdujących się w budynku położonym na przedmiotowym gruncie lokali lub ich następcy prawni. Na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] maja 2017 r. skargę złożyli M. H. oraz K. M. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie: - art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 144 kpa, poprzez ich bezzasadne zastosowanie skutkujące utrzymaniem w mocy postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] stycznia 2017 r. o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania; - art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa, poprzez niewyjaśnienie, na jakiej podstawie prawnej M. K. oraz M. S. są stronami postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu byłym właścicielom nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] nr hip [...]; - art. 6 kpa w zw. z art. 8 kpa, poprzez prowadzenie postępowania w przedmiotowej sprawie w sposób naruszający zasadę praworządności i zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, z uwagi na zaniechanie ustalenia, czy M. K. oraz M. S. przysługuje przymiot strony postępowania i ewentualnie jaka jest podstawa prawna oraz faktyczna posiadaniu przez nich statusu strony niniejszego postępowaniu, przy jednoczesnym arbitralnym przyjęciu, iż posiadają oni taki status, - art. 28 kpa, poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że M. K. oraz M. S. są stronami postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego w sytuacji, gdy powyższe nie wynika z materiału dowodowego sprawy, przede wszystkim z uwagi na fakt, iż osoby te nie są wpisane w księdze wieczystej [...], jako właściciele nieruchomości, czy właściciele lokali wyodrębnionych w budynku na nieruchomości przy ul. [...] w [...], a zatem co najwyżej osoby te mogły by być jedynie najemcami wyodrębnionych lokali, którym nie przysługuje przymiot strony postępowania. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia z [...] stycznia 2017 r. i o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuty rozwinęli w uzasadnieniu skargi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 3 ppsa sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest m. in. postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. Niniejsza skarga dotyczy tego rodzaju postanowienia, wobec czego Sąd rozpoznał ją w wyżej wskazanym trybie. Skarga nie jest zasadna. Postanowieniem z [...] grudnia 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zawiesiło z urzędu, na podstawie art. 97 § 1 pkt. 1 kpa, postępowanie w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] września 1959 r., nr [...] o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...], o powierzchni [...] m ², przy ul. [...], nr hip. [...]. Przyczyną zawieszenia postępowania była śmierć stron: M. K. i M. S. Jak wynika z wypisu z rejestru gruntów z [...] kwietnia 2011 r. małżonkowie S. wykazani są jako właściciele lokalu nr [...] i współużytkownicy wieczyści nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], objętej księgą wieczystą kw [...]. Z księgi tej wynika, że lokal nr [...] wyodrębniony został do księgi wieczystej [...]. Natomiast w tej ostatniej księdze małżonkowie S. wpisani są jako właściciele lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...], posadowionym na nieruchomości, której dotyczy postępowanie nadzorcze. Załączone do akt sprawy mapy ewidencyjne wskazują, że dawna nieruchomość hip. [...] obejmuje obecnie działki ewidencyjne nr [...],[...],[...],[...],[...]. Na części działek, w tym na działce nr [...], posadowiony jest budynek mieszkalny. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że stronami postępowań w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczeń dekretowych są nie tylko następcy prawni byłego właściciela, ale także każdy podmiot, któremu obecnie przysługują prawa rzeczowe do tej nieruchomości, a więc również właściciele lokali. Wynika to z faktu, że właściciele lokali są jednocześnie właścicielami części wspólnych budynku i urządzeń i współużytkownikami wieczystymi gruntu (por. wyroki NSA: z 1 XII 2015 r., sygn. akt I OSK 626/14, z 4 III 2015 r., sygn. akt I OSK 2055/13, wyroki WSA w Warszawie: z 22 X 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 851/08, z 16 VII 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 121/10). Obowiązkiem organu administracji jest zapewnienie udziału w postępowaniu wszystkim podmiotom, które mają interes prawny, w rozumieniu art. 28 kpa w zw. z art. 7 dekretu warszawskiego. Ustalenie komu służy przymiot strony postępowania następuje w pierwszej fazie postępowania, po uzyskaniu akt własnościowych nieruchomości i informacji o sposobie jej zagospodarowania. Wobec czego zarzuty skargi o naruszeniu przepisów art. 6, 7, 8, 77, 28 i 138 § 1 pkt 1 kpa są nietrafne. Bezzasadny jest też zarzut, że zmarłe strony były najemcami lokalu mieszkalnego. Zgodnie z art. 97 § 2 kpa organ podejmie postępowanie, gdy ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie. Skoro na datę wydania zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu I instancji nie wskazano następców prawnych zmarłych stron postępowania, a wobec tego nie ustąpiły przyczyny skutkujące zawieszeniem postępowania, to słusznie organ odmówił jego podjęcia. Podnieść należy, że zarzuty skargi de facto skierowane są przeciwko postanowieniu o zwieszeniu postępowania. Zarzuty dotyczące rzekomego zaniechania ustalenia przez Kolegium z czego wynikał interes prawny małżonków S. do udziału w postępowaniu, kwestionowanie, przymiotu strony, mogłyby być podnoszone w zażaleniu na postanowienie o zwieszeniu postępowania. Zaskarżone postanowienie dotyczy jednakże odmowy podjęcia zawieszonego postępowania. Wobec czego zarówno organ jak i Sąd badają, czy ustąpiły przyczyny będące podstawą jego zawieszenia. Wskazać należy, że w dacie wydania zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu I instancji, z akt sprawy nie wynikało, aby ustaleni zostali następcy prawni zmarłych stron. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd z mocy art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.