I SA/Wa 1028/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędzia WSA Gabriela Nowak Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi K. K., G. B., H. K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] Minister Infrastruktury uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] i orzekł o przyznaniu odszkodowania na rzecz K. K., H. K. i G. B. w łącznej wysokości [...] zł, w tym na rzecz K. K. w wysokości [...] zł, H. K. w wysokości [...] zł i G. B. w wysokości [...] zł za przejęcie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa [...] udziałów we własności nieruchomości położonej w gminie B., obręb [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, przeznaczonej pod budowę [...] [...], na odcinku [...] i zobowiązał do wypłaty tak ustalonego odszkodowania Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad w terminie 14 dni od dnia, kiedy decyzja stanie się ostateczna. W uzasadnieniu decyzji Minister podał, że opisana wyżej nieruchomość zapisana w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w B. jako własność I. Z., decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2008 r. nr [...] utrzymaną w mocy decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...], została przeznaczona pod budowę [...] [...], na odcinku [...], km [...]. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] czerwca 2008 r. sygn. akt [...] spadek po I. Z. na podstawie ustawy nabyli: wdowiec S. Z. w [...] części, syn S. Z. i córki K. K., H. K., G. B. – wszyscy po [...] części. Jednakże wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne z mocy ustawy nabyli: wdowiec S. Z., syn S. Z. i córka H. K. Z postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] sierpnia 2008 r. sygn. akt [...] wynika, że spadek po S. Z. nabyli: córki K. K., H. K., G. B. oraz syn S. Z. – wszyscy po [...] części. Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. Wojewoda [...] orzekł o ustaleniu na rzecz K. K. w wysokości [...] zł, H. K. w wysokości [...] zł i G. B. w wysokości [...] zł odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem pod budowę [...] [...], na odcinku [...] prawa własności nieruchomości położonej w gminie B., obręb [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha oraz zobowiązał Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty tak ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym w/w decyzja stanie się ostateczna. Odwołanie od powyższej decyzji wniosły K. K., H. K., i G. B. podnosząc, iż nie zgadzają się z podziałem kwoty odszkodowania i wniosły o dokonanie równego podziału odszkodowania. Rozpatrując odwołanie, Minister Infrastruktury podniósł, iż zgodnie z art. 12 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.) nieruchomości wydzielone liniami rozgraniczającymi teren, o których mowa w ust. 2 (linie podziału nieruchomości), stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna, za odszkodowanie ustalonym przez Wojewodę w odrębnej decyzji, o której mowa w art. 18. Pismem z dnia [...] września 2009 r. zostało wszczęte postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania, a ponieważ S. Z. go nie odebrał, sprawa ustalenia odszkodowania za przypadający mu udział we własności przedmiotowych działek została wyodrębniona do oddzielnego postępowania. Zgodnie z art. 18 ust. 1 w/w ustawy wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość ustala się według jej stanu na dzień wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi i według jej wartości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Stosownie zaś do treści art. 18 ust. 2 tej ustawy wartość nieruchomości określają rzeczoznawcy majątkowi. Organ odwoławczy wskazał, iż niniejszej sprawie podstawą dla ustalenia odszkodowania stanowi operat szacunkowy sporządzony w dniu [...] sierpnia 2009 r. przez rzeczoznawcę majątkowego M. G., w którym wartość gruntu została określona podejściem porównawczym przy zastosowaniu metody korygowania ceny średniej. Przy tej metodzie do porównań przyjmuje się z rynku właściwego ze względu na położenie wycenianej nieruchomości co najmniej kilkanaście nieruchomości podobnych, które były przedmiotem obrotu rynkowego i dla których znane są ceny transakcyjne, warunki zawarcia transakcji oraz cechy tych nieruchomości. Wartość nieruchomości będącej przedmiotem wyceny określa się w drodze korekty średniej ceny nieruchomości podobnych współczynnikami korygującymi, uwzględniającymi różnicę w poszczególnych cechach tych nieruchomości – zgodnie z § 4 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.). Minister zaznaczył, że jeżeli na danym rynku lokalnym nie istnieje rynek transakcji nieruchomościami przeznaczonymi pod drogi, o podobnych cechach do nieruchomości wycenianej, rzeczoznawca majątkowy może zgodnie z § 26 ust. 1 w/w rozporządzenia przy określaniu wartości nieruchomości, które ze względu na ich szczególne cechy i rodzaj nie są przedmiotem obrotu na lokalnym rynku nieruchomości, przyjmować ceny transakcyjne uzyskiwane za nieruchomości podobne na regionalnym albo krajowym rynku nieruchomości. W związku z powyższym rzeczoznawca majątkowy dokonał analizy [...] transakcji sprzedaży nieruchomości gruntowych niezabudowanych, położonych na rynku regionalnym obejmujących tereny powiatów: [...], [...], [...], [...] oraz [....], nabywane pod drogi publiczne w okresie od dnia 7 września 2007 r. do dnia 20 lutego 2009 r. Określona przez biegłego wartość 1 m2 wycenianego gruntu została określona na kwotę [...] zł. Wartość działki nr [...] została ustalona na kwotę [...] zł, a działki nr [...] na kwotę [...] zł. Minister stwierdził, iż analiza operatu szacunkowego nie wykazała żadnych nieprawidłowości w jego sporządzeniu. Organ II instancji podał, iż w postępowaniu ustalono, że przedmiotowe działki wchodziły w skład gospodarstwa rolnego. W związku z powyższym Wojewoda [...] dokonał podziału kwoty odszkodowania pomiędzy spadkobierców I. Z. i S. Z. zgodnie z w/w postanowieniami Sądu Rejonowego w B. o stwierdzeniu praw do spadku. Minister stwierdził, iż organ I instancji poprawnie dokonał podziału kwoty odszkodowania będąc związany postanowieniami Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] czerwca 2008 r. i z dnia [...] sierpnia 2008 r. Organ odwoławczy uznał jednak, że skoro sprawa ustalenia odszkodowania za udział S. Z. wynoszący [...] części we własności przedmiotowych działek została wyodrębniona do oddzielnego postępowania, to przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie nie mogło być ustalenie odszkodowania za całą nieruchomość, a jedynie za udziały w tej nieruchomości przypadające K. K. ([...] części), H. K. ([...] części) i G. B. ([...] części). Wobec powyższego organ odwoławczy zobowiązany był do zmiany rozstrzygnięcia organu I instancji. Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły K. K., H. K. i G. B. podnosząc, iż domagają się równego podziału ustalonego odszkodowania na wszystkich spadkobierców I. i S. Z., gdyż taka była wola ich rodziców. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sady administracyjne sprawują kontrolę organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że Sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów należy uznać, że skarga nie jest zasadna. Odszkodowanie w niniejszej sprawie ustalone zostało w oparciu o przepis art. 18 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. Nr 193, poz. 1194 ze zm.), który stanowi, iż wysokość odszkodowania za przejętą pod drogę nieruchomość ustala się według jej stanu na dzień wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz jej wartość z dnia, w którym następuje ustalenie wartości odszkodowania przy czym wartość nieruchomości określają rzeczoznawcy majątkowi. W rozpoznawanej sprawie wysokość odszkodowania ustalona została w oparciu o operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego z dnia [...] sierpnia 2009 r., który ustalił wartość rynkową przejętych z mocy prawa przez Skarb Państwa przedmiotowych działek na kwotę [...] zł. Operat powyższy nie był kwestionowany przez strony, ani podczas przeprowadzonej rozprawy administracyjnej, ani w toku dalszego postępowania. Należy zaznaczyć, iż w ocenie Sądu został on sporządzony prawidłowo, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Minister Infrastruktury w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dokonał jego oceny w sposób rzetelny i wnikliwy. Istota niniejszej sprawy sprowadza się do ustalenia, czy organy orzekające w przedmiotowym postępowaniu prawidłowo dokonały podziału ustalonej wysokości odszkodowania pomiędzy osoby do niego uprawnione. Należy zauważyć, iż przedmiotowe działki nr [...] i nr [...] stanowiły własność I. Z. na podstawie aktu własności ziemi z dnia [...] kwietnia 1978 r. i wchodziły w skład gospodarstwa rolnego. I. Z. zmarła w dniu [...] grudnia 1988 r. i spadek po niej na podstawie ustawy zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] czerwca 2008 r. sygn. akt [...] nabyli wdowiec S. Z. w [...] części oraz syn S. Z., oraz córki: G. K., H. K. i G. B. – po [...] części, z tym, że wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne z mocy ustawy dziedziczą wdowiec S. Z., syn S. Z. oraz córka H. K. – wszyscy po [...] części. S. Z. (mąż I. Z.) zmarł w dniu [...] sierpnia 2003 r. i spadek po nim na podstawie ustawy, zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] sierpnia 2008 r. sygn. akt [...] nabyli: córki K. K., H. K., G. B. oraz syn S. po [...] części, w tym także wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne. W świetle powyższych postanowień Sądu należy stwierdzić, iż organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo ustaliły nierówne udziały spadkobierców I. i S. Z. w dziedziczonym przez nich gospodarstwie rolnym, w skład którego wchodziły działki nr [...] i nr [...]. Należy podkreślić, iż działki te stanowiły własność I. Z., a spadek po niej w zakresie dziedziczenia gospodarstwa rolnego nabyli tylko mąż S. Z., syn S. Z. i córka H. K. po [...] części każde z nich. Córki K. K. i G. B. powyższego spadku w części dotyczącej gospodarstwa rolnego, nie nabyły i dlatego ich udziały wynoszą po [...] części, przy uwzględnieniu faktu, iż spadek po S. Z. nabyły wszystkie jego dzieci po [...] części każde z nich, również w zakresie dotyczącym dziedziczenia gospodarstwa rolnego. Należy wyjaśnić, iż jeżeli chodzi o spadki otwarte od dnia [...] lutego 2001 r. Sąd spadku stwierdza, nabycie spadku w skład którego wchodzi gospodarstwo rolne na zasadach ogólnych i dlatego postanowienie Sądu z dnia [...] sierpnia 2008 r. dotyczące spadkobrania po S. Z., który zmarł w 2003 r. uprawniało do dziedziczenia gospodarstwa rolnego wszystkich jego dzieci w częściach równych. W świetle powyższego należy stwierdzić, że organy prawidłowo dokonały ustalenia udziałów we współwłasności spadkobierców poprzednich właścicieli przedmiotowych działek. Zarówno bowiem organy administracji publicznej jak i sąd administracyjny związane są w tym zakresie postanowieniami Sądu spadku. Konsekwencją zaś posiadania przez skarżące różnych udziałów we współwłasności przedmiotowych działek jest ustalenie zgodnie z nimi wysokości odszkodowania. Inny podział wysokości odszkodowania, zgodnie z życzeniem skarżących stanowiłby naruszenie prawa. Wola nieżyjących rodziców skarżących w tym zakresie nie ma żadnego znaczenia w sensie prawnym, gdyż nie wyrazili jej w postaci testamentu w formie sporządzonej zgodnie z przepisami prawa. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym i orzekł jak w sentencji.