I SA/Wa 1029/05
WyrokWSA w Warszawie2005-10-14
Skład orzekający: Cezary Pryca, Joanna Banasiewicz, Maria Tarnowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji z 1959 r. utrzymującej w mocy orzeczenie z 1956 r. odmawiające przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości, może zostać uznana za zgodną z prawem, jeśli organ nadzorczy nie ustalił przeznaczenia gruntu w obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego w dacie wydania tych decyzji?Ratio decidendi
Decyzje odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji z lat 1956 i 1959, które odmawiały przyznania prawa własności czasowej do gruntu, naruszają prawo materialne i procesowe, jeśli organ nadzorczy nie ustalił przeznaczenia gruntu w obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego w dacie wydania tych decyzji. Brak takiego ustalenia, a także błędne zastosowanie przepisów ustawy z 1958 r. do oceny decyzji wydanych na podstawie dekretu z 1945 r., stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi B. P. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymującą w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z 1959 r. i orzeczenia z 1956 r., które odmawiały byłym właścicielom prawa własności czasowej do nieruchomości. Skarżąca zarzucała organom brak ustaleń dotyczących planu zagospodarowania przestrzennego i błędne zastosowanie przepisów prawa. Po wcześniejszych postępowaniach i wyroku NSA uchylającym wyrok WSA, sprawa trafiła ponownie do WSA.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2001 r.; stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżącej kwotę 300 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz (spr.) Asesor WSA Maria Tarnowska Protokolant Magdalena Zając po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2005r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr [...] w przedmiocie postępowania nadzorczego dotyczącego nieruchomości [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2001 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżącej kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r. Nr [...], działając w trybie art. 127 § 3 kpa, po rozpoznaniu wniosku B. P. o ponowne rozpoznanie sprawy utrzymał w mocy decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2001 r. Nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] grudnia 1959 r. Nr [...] utrzymującej w mocy orzeczenie PRN w W. z dnia [...] maja 1956 r. Nr [...] odmawiające byłym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do zabudowanej nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] (nr hip. [...]).
W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na następujące okoliczności faktyczne i prawne.
Orzeczeniem administracyjnym [...] z dnia [...] maja 1956 r. Prezydium Rady Narodowej w W. odmówiło byłym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], wskazując w uzasadnieniu, iż zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego teren przedmiotowej nieruchomości przeznaczony został pod budownictwo mieszkaniowe w zarządzie państwowym. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy decyzją Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] grudnia 1959r. nr [...], które w uzasadnieniu wskazało, że w dacie wydania decyzji ostatecznej przedmiotowy grunt został przeznaczony w planie zagospodarowania pod inwestycje realizowane przez Państwo (budowa szkoły), czego potwierdzeniem była decyzja o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] maja 1959 r. pod budowę szkoły – obejmującą teren przedmiotowej nieruchomości.
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] czerwca 2001 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] grudnia 1959r. nr [...] utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] maja 1956 r., nr [...] o odmowie przyznania byłym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...].
W dacie postępowania prowadzonego przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w obrębie [...] i stanowiła fragmenty działek ewidencyjnych nr [...] (KW nr [...]),[...] (KW nr [...]), będących własnością Gminy W., na których znajdują się przedszkole (działka nr [...]), szkoła podstawowa (działka nr [...]) i droga pod ul. [...] (działka nr [...]).
W złożonym do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy B. P. wskazała, że jedynym powodem odmowy przyznania prawa własności czasowej było stwierdzenie, iż grunt nieruchomości przy ul. [...] przeznaczony jest "pod budownictwo mieszkaniowe w zarządzie państwowym" oraz, że "przedmiotowy grunt przeznaczony został w planie zagospodarowania pod inwestycję realizowaną przez Państwo (budowa szkoły)". Zarówno argumentacja Prezydium, jak i Ministerstwa nie są podparte żadnym konkretnym planem (do czego zobowiązywał art. 7 ust. 2 dekretu) i naruszają ten artykuł dekretu, który za jedyny powód odmowy przewidywał brak możliwości korzystania z gruntu przez dotychczasowych właścicieli, jeżeli korzystanie to nie da się pogodzić z przeznaczeniem gruntów według planu zabudowania. Planu zaś nie było. Ponadto budowa szkoły nie mieści się w szczegółowym sprecyzowaniu celów użyteczności publicznej z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a lokalizacja szczegółowa (a nie plan zagospodarowania przestrzennego, wymagany art. 7, ust. 2 dekretu z dnia 26.10.1945 r.), na którą powołano się w decyzji, nie spełniała przesłanek z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w decyzji z dnia [...] czerwca 2001 r. i stwierdził, że przedmiotem oceny była decyzja ostateczna z dnia [...] grudnia 1959 r. wydana przez organ odwoławczy. Decyzja ta uwzględnia stan faktyczny i prawny istniejący w dacie jej wydania. W dniu [...] grudnia 1959 r. obowiązywał już art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, który stanowił, iż poprzedniemu właścicielowi może być odmówione prawo własności czasowej do gruntu niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r., także ze względu na cele określone w art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Z kolei art. 3 dopuszczał możliwość wywłaszczenia nieruchomości, jeżeli była niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych, a na terenie miasta, gdy była niezbędna dla planowanej realizacji na ich terenie budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego lub przeznaczona dla organizacji kółek rolniczych, o ile było to uzasadnione interesem publicznym lub państwowym.
Fakt powołania się w decyzji z dnia [...] maja 1956 r. organu I instancji, odmawiającej przyznania prawa do gruntu, na przeznaczenie nieruchomości w ówcześnie obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego pod budownictwo mieszkaniowe w zarządzie państwowym, nie daje podstaw do kwestionowania faktu, że w dacie wydania decyzji organu odwoławczego, tj. w dniu [...] grudnia 1959r. przedmiotowa nieruchomość była objęta planowaną budową szkoły, która bezspornie stanowi część infrastruktury osiedla mieszkaniowego i spełniała przesłanki art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Budowa szkoły stanowiła cel użyteczności publicznej, a ponadto decyzje lokalizacyjne opierają się na założeniach obowiązujących planów zagospodarowania przestrzennego. Mimo braku możliwości odnalezienia Planu Generalnego na lata 1955-1965, mając a uwadze powołanie się na decyzję lokalizacyjną pod budowę szkoły, która wbrew zarzutom strony mogła stanowić negatywną przesłankę wynikającą również z art. 7 ust. 2 dekretu dnia 26 października 1945 r., Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast uznał, że nie zaistniały przesłanki z art. 156 § 1 Kpa.
Skargę na powyższą decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła B. P.. Zarzucając rażące naruszenie przez organ przepisu art. 7, art. 77, art. 107 § 3, 156 § 1 kpa oraz art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy domagała się stwierdzenia nieważności zarówno zaskarżonej decyzji, jak też decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2001 r.
W uzasadnieniu skargi strona przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie podkreślając, że organ nadzoru nie wykazał, że korzystanie z nieruchomości przez dotychczasowego właściciela nie dało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu w planie gospodarowania przestrzennego, co rażąco narusza przepis art. 7 dekretu z dnia 26 października 1956 r. oraz, że organ nadzoru powinien ustalić, czy w dacie orzekania o odmowie przyznania prawa własności czasowej istniał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Skarżąca podniosła, iż przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości powołane w zaskarżonej decyzji z dnia [...] czerwca 2001 r. nie stanowiły podstawy prawnej decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] grudnia 1959 r. co rażąco narusza art.156 § 1 kpa. Ponadto organ nadzoru miał obowiązek działania na podstawie przepisów prawa, podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 czerwca 2003 r., sygn. akt I SA 2746/01 oddalił skargę B. P. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2001 r., nr [...]. W uzasadnieniu wyroku sąd wskazał, że materialnoprawną podstawą dla badanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] grudnia 1959 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] maja 1956 r., był art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. nr 50, poz. 279). Zgodnie z tym przepisem organ powinien przyznać dotychczasowym właścicielom prawo wieczystej dzierżawy, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania. Aby dokonać powyższego ustalenia, organ winien odnieść swoje rozważania do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, obowiązującego w dacie podejmowania decyzji w tym przedmiocie.
Sąd przyjął, że Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w prowadzonym postępowaniu usiłował uzyskać plan zagospodarowana przestrzennego obowiązujący w dacie wydania decyzji zarówno przez Ministerstwo Gospodarki Komunalnej jak i Prezydium Rady Narodowej W.. Nie uzyskawszy uwierzytelnionej wersji Planu Generalnego na lata 1955-1956 zatwierdzonego przez Prezydium Rządu w dniu 2 lipca 1956 r., kwestie związane z ustaleniem jaki plan zagospodarowania przestrzennego obowiązywał w danym okresie, oparto o dostępne dowody pośrednie. Takim dowodem jest pismo z dnia 18 listopada 1959 r. adresowane do Ministerstwa Gospodarki Komunalnej, z którego treści wynika, że przedmiotowa nieruchomość była objęta decyzją o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] maja 1959 r. nr [...] pod budowę szkoły. Ten stan potwierdza także sama decyzja Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej W. z dnia [...] maja 1959 r. zatwierdzająca lokalizację szczegółową szkoły. Oznacza to, że w planach inwestycyjnych Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych obok budowy innych obiektów, była ujęta również inwestycja w postaci wniesienia szkoły. Jak wynika z akt sprawy realizacja inwestycji została przeprowadzona i aktualnie na przedmiotowym gruncie znajduje się szkoła podstawowa, przedszkole i część gruntu pod ulica [...].
Sąd wskazał, że nie można postawić organom administracji zarzutu rażącego naruszenia przepisu art. 7 dekretu warszawskiego, twierdząc iż inwestycja w postaci wzniesienia szkoły da się pogodzić z możliwością korzystania z gruntu przez dotychczasowych właścicieli. Wprawdzie w dacie podejmowania decyzji przez organ II instancji obowiązywała już ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. nr 17, poz. 70), która z mocy przepisu art. 51 (a nie jak podał organ nadzorczy art. 54 ust. 1) dopuszczała możliwość stosowania zarówno unormowań zawartych w art. 7 ust. 2 powołanego dekretu z dnia 26 października 1945 r., jak też przesłanek określonych w art. 3 tej ustawy. Wskazany art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. mówił m. in. o celu użyteczności publicznej, co powoduje, że właściwy organ podejmując rozstrzygnięcie w sprawie obowiązany był ustalić czy została spełniona wyżej powołana przesłanka celu użyteczności publicznej. W ocenie sądu nie budziło żadnej wątpliwości, iż określenie celu w postaci budowy szkoły, spełnia ten wymóg zarówno co do przepisu art. 3 powołanej ustawy z dnia 12 marca 1958 r. jak i art. 7 dekretu warszawskiego (budowa szkoły nie da się bowiem pogodzić z możliwością korzystania z gruntu przez dotychczasowych właścicieli, czy ich następców prawnych. W konsekwencji Naczelny Sad Administracyjny w Warszawie uznał, że zarówno decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2001 r., nr [...], jak i utrzymana nią w mocy decyzja tegoż organu z dnia [...] czerwca 2001 r. są zgodne z prawem.
Od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2003 r., sygn. akt I SA 2746/01 B. P. wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną, a Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie po jej rozpoznaniu, wyrokiem z dnia 4 marca 2005 r., sygn. akt OSK 294/04 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu wyroku z dnia 5 czerwca 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał m. in., że Sąd I instancji mimo braku ustaleń dokonanych przez organ nadzoru przyjął, że w dacie wydania decyzji dekretowych, plan zagospodarowania przestrzennego funkcjonował i obowiązywał, a na spornym gruncie przewidywał inwestycję w postaci budowy szkoły, który to cel został zrealizowany. Cel ten zaś odpowiadał celom wskazanym w art. 3 ustawy z 12 marca 1958 r., do którego to przepisu odsyłał art. 51, stanowiący odrębną podstawę do odmowy prawa własności czasowej do gruntu [...]. Sąd pominął okoliczność, iż przeznaczenie nieruchomości na cele określone w art. 3 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości w ówczesnym porządku prawnym następowało w oparciu o plany zagospodarowania przestrzennego ustalane na podstawie dekretu z dnia 2 kwietnia 1946 r. o planowym zagospodarowaniu przestrzennym kraju (Dz. U. Nr 16, poz. 109 z późn. zm.).
Nie można zatem było uznać za zgodną z prawem odmowę stwierdzenia nieważności decyzji z [...] maja 1956 r. i [...] grudnia 1959 r. jeżeli nie odnaleziono planu, a organ nadzoru nie ustalił, czy taki plan był uchwalony i obowiązywał w dacie wydania decyzji oraz czy obejmował przedmiotową nieruchomość. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że przy wydaniu zaskarżonego wyroku zostały naruszone zarówno omówione wcześniej przepisy dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy jak i przepisy prawa procesowego – art. 7 kpa w związku z art. 52 ust. 1, art. 59 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym i art. 328 § 2 kpc w związku z art. 59 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, co skutkowało uwzględnieniem skargi kasacyjnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po ponownym rozpatrzeniu sprawy zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Sąd miał na uwadze wynikające z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), związanie Sądu wykładnią dokonaną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie.
Decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2001 r. Nr [...] i utrzymana nią w mocy decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2001 r. Nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] grudnia 1959 r. Nr [...] utrzymującej w mocy orzeczenie PRN w W. z dnia [...] maja 1956 r. Nr [...] odmawiające byłym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do zabudowanej nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] (nr hip. [...]), naruszają przepisy prawa materialnego jak i przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Materialnoprawną podstawą dla wydania weryfikowanych przez organ nadzoru decyzji były przepisy dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), a w szczególności art. 7 ust. 1 i 2 dekretu. Zgodnie z art. 7 ust. 1 dekretu, dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, mogli w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę, zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej. Gmina zobowiązana była wniosek taki uwzględnić, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania. Zatem do wydania decyzji przez organ gminy koniecznym było uprzednie ustalenie przeznaczenia gruntu nieruchomości [...]planie zabudowania, zaś uwzględniając daty wydania decyzji w tej sprawie w postępowaniu zwykłym - w planie zagospodarowania przestrzennego. Jeżeli korzystanie z gruntu według obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego dawało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu w tym planie - ustanowienie prawa własności czasowej było obligatoryjne.
Powołany przepis obligował organ prowadzący postępowanie nadzorcze do ustalenia – jeżeli nie uczyniły tego organy rozpatrujące wniosek dekretowy - jakie było przeznaczenie gruntu w planie zagospodarowania przestrzennego, czy przeznaczenie to dawało się pogodzić z korzystaniem z gruntu przez dotychczasowego właściciela, oraz czy odmowa ustanowienia prawa własności czasowej nastąpiła tylko z tego powodu, że nie zostały spełnione pozytywne przesłanki z art. 7 ust. 2 dekretu.
Tymczasem Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast mimo nieodnalezienia planu przyjął, że nieruchomość położona przy ul. [...], objęta była planowaną budową szkoły i spełniała przesłanki z art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. nr 17, poz. 70), co potwierdzała decyzja lokalizacyjna z dnia [...] maja 1959 r. W dacie wydania decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] grudnia 1959r. nr [...], obowiązywał już bowiem art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, który stanowił, iż poprzedniemu właścicielowi może być odmówione prawo własności czasowej do gruntu niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r., także ze względu na cele określone w art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Z kolei art. 3 powołanej ustawy dopuszczał możliwość wywłaszczenia nieruchomości, jeżeli była niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych, a na terenie miasta, gdy była niezbędna dla planowanej realizacji na ich terenie budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego lub przeznaczona dla organizacji kółek rolniczych, o ile było to uzasadnione interesem publicznym lub państwowym.
Stwierdzić jednak należy, że przeznaczenie nieruchomości na cele określone w art. 3 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości w ówczesnym porządku prawnym następowało w oparciu o plany zagospodarowania przestrzennego ustalane na podstawie dekretu z dnia 2 kwietnia 1946 r. o planowym zagospodarowaniu przestrzennym kraju (Dz. U. Nr 16, poz. 109 ze zm.), czego nie uwzględniono w postępowaniu nadzorczym przy odwołaniu się do tej regulacji.
Jak już wcześniej podniesiono Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nie ustalił czy w dacie wydania decyzji taki plan był uchwalony i obowiązywał, oraz czy obejmował przedmiotową nieruchomość, nie można więc uznać, że zgodnie z prawem odmówiono przyznania prawa własności czasowej. Niezależnie od tego stwierdzić trzeba, że nieuprawnionym było dokonywanie oceny legalności decyzji wydanych w trybie art. 7 ust. 2 dekretu w aspekcie istnienia przesłanek z art. 156 § 1 kpa, w oparciu o przepis art. 51 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Są to dwie odmienne regulacje, pierwszy z powołanych przepisów nakazywał wydanie decyzji pozytywnej w przypadku spełnienia przesłanek w nim wymienionych, natomiast przepis art. 51 możliwość odmowy przyznania prawa własności czasowej pozostawiał uznaniu organu. Odmienność tych regulacji prawnych sprawia, iż różnić się będą postępowania zwykłe prowadzone w tych sprawach, jak również wydane decyzje i ich uzasadnienia. Przede wszystkim zaś odmowa przyznania własności czasowej nastąpiła w oparciu o przepisy dekretu z dnia 26 października 1945 r. i tylko w świetle tych przepisów materialnych winny być oceniane w postępowaniu nadzorczym decyzje w tym przedmiocie wydane.
Ponadto uszła uwadze Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast ocena legalności decyzji, weryfikowanych w trybie art. 156 kpa pod kątem zgodności z normami prawa procesowego, a więc obowiązującego wówczas rozporządzenia Prezydenta RP z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ nadzorczy winien mieć na uwadze przedstawione wcześniej wskazania co do postępowania, w tym pierwszoplanową kwestię dotyczącą ustalenia przeznaczenia nieruchomości w obowiązującym w dacie rozpatrywania wniosku dekretowego planie zagospodarowania przestrzennego. Oceniając zasadność odmowy przyznania prawa własności czasowej należy mieć na uwadze dopuszczalność stwierdzenia nieważności decyzji jedynie w części.
Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152 oraz art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło