I SA/Wa 1029/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak, Sędziowie sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, asesor WSA Marek Maliński (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi M. K. i L. J. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 marca 2024 r. nr DN.gn.625.26.2022 w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 15 marca 2024 r. nr DN.gn.625.26.2022 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej również: "Minister" lub "Organ"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania admiracyjnego ( Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: "k.p.a.) po rozpatrzeniu odwołania M. K. i L. J. (dalej łącznie: "Strony" lub "Skarżący") od decyzji Wojewody Małopolskiego (dalej również: "Wojewoda") z dnia 10 grudnia 2021 r. nr WS-III.7515.2.44.2019.BK, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawiał się następująco: Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] (dalej również: "PPRN w [...]") orzeczeniem z dnia 2 grudnia 1954 r. nr [...], wydanym na postawie dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejęciu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR (Dz.U. Nr 53, poz. 318), przejęło na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskie, położone w miejscowości [...]. Wnioskiem z dnia 25 maja 2019 r. M. K. (H.) oraz L. J. będące następczyniami prawnymi P. F. (por. postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt [...]), wystąpiły do Wojewody Małopolskiego o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia 2 grudnia 1954 r., w części dotyczącej P. F. (wymienionego w orzeczeniu pod pozycją 24 jako P. T.). Decyzją z dnia 10 grudnia 2021 r. Wojewoda Małopolski poinformował Wnioskodawczynie, że prowadzone w ich sprawie postępowanie podlega umorzeniu z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r. W wyniku rozpoznania odwołania Stron Minister – decyzją z dnia 15 marca 2024 r. – utrzymał zaskarżoną decyzję Wojewody w mocy. Rozpoznając sprawę Minister wskazał, że z dniem 16 września 2021 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491). Zgodnie z art. 2 ust. 2 tej ustawy postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Organ wskazał, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego pozwala stwierdzić, że postępowanie w sprawie objętej odwołaniem należy do kategorii spraw, do których odnosi się ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r., która weszła w życie 16 września 2021 r. Minister zaznaczył, że nie zachowały się dowody ogłoszenia orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia 2 grudnia 1954 r. w Dzienniku Urzędowym. Określenie daty doręczenia/ogłoszenia napotyka – zdaniem Organ - trudności spowodowane obiektywną przeszkodą, jaką jest znaczny upływ czasu. Od wydania kwestionowanego orzeczenia minęło kilkadziesiąt lat. W tym czasie zmieniały się: ustrój organów władzy publicznej, kompetencje i struktura organizacyjna urzędów, podział administracyjny kraju, a także sposób funkcjonowania i zakres działania archiwów państwowych. Zdaniem Ministra wymienione okoliczności sprzyjały rozproszeniu lub zaginięciu dokumentacji. Ponadto tylko część dokumentów urzędowych ma wartość historyczną i jest przechowywana wieczyście, pozostałe materiały po upływie określonego czasu podlegają natomiast zniszczeniu (brakowaniu). To, że dziś nie można wykazać za pomocą dokumentów, że ogłoszenie nastąpiło i miało miejsce określonego dnia, nie pozwala na zanegowanie faktu ogłoszenia orzeczenia, tym bardziej że orzeczenia to zostało wykonane. W orzeczeniu wskazano, że będzie ono ogłoszone w [...] Dzienniku Urzędowym i nie ma – zdaniem Ministra - podstaw do podważenia twierdzeń ówczesnych organów, nie można bowiem zakładać, że funkcjonowały one w sposób nieprawidłowy. Organ zaznaczył, że w aktach sprawy znajduje się orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia 27 grudnia 1969 r., mocą którego uchylone zostało orzeczenie PPRN w [...] z dnia 2 grudnia 1954 r., w części dotyczącej przejęcia nieruchomości od innej osoby, która była przesiedlona na Ziemie Zachodnie, jednak powróciła w 1957 r. na teren wsi [...] i objęła przed dniem 5 kwietnia 1958 r. wcześniej użytkowane grunty. Z tego wynika, że orzeczenie z dnia 2 grudnia 1954 r. musiało zostać ogłoszone. Osoby, które powróciły do wsi [...] wiedziały bowiem, że nie są już właścicielami posiadanych gruntów i podejmowały działania, aby grunty te odzyskać - potwierdzają to wydawane do początku kwietnia 1958 r. decyzje tymczasowe. Zdaniem Ministra okoliczności te wskazują, że doręczenie (ogłoszenie) orzeczenia PPRN w [...] z dnia 2 grudnia 1954 r. musiało nastąpić przed zakończeniem wydawania decyzji tymczasowych (o których mowa powyżej), a więc przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Następnie Minister zaznaczył, że orzeczenie PPRN w [...] z dnia 2 grudnia 1954 r. zostało ponadto wykonane. Z nadesłanych przez Sąd Okręgowy w [...] (przy piśmie z dnia 15 grudnia 2022 r. sygn. akt [...]) kserokopii kart 1-3, 8 i 16 księgi wieczystej nr [...], Ar nr [...] wynika, że podstawą do ujawniania prawa własności Skarbu Państwa do części nieruchomości dla których prowadzona była księga, było orzeczenie z dnia 2 grudnia 1954 r. Z powyższego wynika, że orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia 2 grudnia 1954 r, weszło do obrotu prawnego i wywołało skutki prawne. Okoliczność ta – w ocenie Ministra - pośrednio wskazuje, że orzeczenie z dnia 2 grudnia 1954 r. zostało doręczone lub ogłoszone, gdyż wpisanie prawa własności do ksiąg wieczystych mogło nastąpić jedynie w oparciu o orzeczenie ostateczne, a więc takie, które zostało skutecznie doręczone/ogłoszone i od którego upłynął termin na jego zaskarżenie. Wniosek stron o stwierdzenie nieważności części orzeczenia z dnia 2 grudnia 1954 r. wpłynął do Wojewody Małopolskiego w dniu 3 czerwca 2019 r. i ten dzień należy uznać za dzień wszczęcia postępowania. Przedmiotowe postępowanie zostało więc wszczęte po 65 latach od ogłoszenia orzeczenia z dnia 2 grudnia 1954 r. Zdaniem Ministra skoro wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności części orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia 2 grudnia 1954 r. nastąpiło po upływie 30 lat od ogłoszenia tego orzeczenia, to postępowanie administracyjne z dniem 16 września 2021 r. podlega umorzeniu z mocy prawa. Oznacza to – zdaniem Organu - brak możliwości załatwienia sprawy poprzez wydanie merytorycznej decyzji. Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 marca 2024 r. wniosły M. K. i L.. J.. Zaskarżonej decyzji zarzuciły naruszenie przepisów prawa, które miało wpływ na treść skarżonej decyzji: • art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 2 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez umorzenie z mocy prawa postępowania administracyjnego dotyczącego wniosku Skarżących w trakcie jego merytorycznego rozpoznawania, na skutek zastosowania art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, która to norma jednakże nie powinna znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż w stanie faktycznym i prawnym sprawy jest ona oczywiście sprzeczna z art. 2 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, gdyż narusza zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez niego prawa, a także pozbawia obywateli wynagrodzenia za szkody wyrządzone przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej i zamyka obywatelom dochodzenie przed sądem powszechnym wynagrodzenia za szkodę w postaci pozbawienia obywatela własności mienia na skutek niezgodnego z prawem działania organów władzy publicznej; • art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez błędne ustalenie, iż od daty doręczenia orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia 2 grudnia 1954 r. w sprawie przejęcia na własność Państwa nieruchomości ziemskich położonych w miejscowości [...], upłynęło już ponad 30 lat i w związku z tym postępowanie ulega umorzeniu z mocy prawa, w sytuacji gdy organy administracji nie ustaliły daty doręczenia tego orzeczenia poprzednikowi prawnemu Skarżących, co było wymagane na podstawie art. 80 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym lub też poprzez ogłoszenie tego orzeczenia w Dzienniku Urzędowym Prezydium Wojewódzkiego Rady Narodowej w [...], który to sposób ogłoszenia dla tego orzeczenia (w przypadku gdy właściciel nieruchomości był nieznany) był przewidziany w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany i w związku z tym nie można domniemywać daty doręczenia, w tym zakładać takiego czy też innego działania ówczesnych organów administracji państwowej. W związku z powyższym Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra w całości oraz zasądzenie na ich rzecz od organu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Ponadto, wnieśli o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. W uzasadnieniu skargi Skarżący rozwinęli zarzuty skargi i podali argumentację na ich poparcie. W odpowiedzi na skargę Minister podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej także jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem w ocenie Sądu zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 marca 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego z 10 grudnia 2021 r., którą Wojewoda Małopolski stwierdził, że z dniem 16 września 2021 r. postępowanie administracyjne z wniosku M. K. i L.. J. o stwierdzenie nieważności orzeczenia PPRN w [...] z dnia 2 grudnia 1954 r., w części dotyczącej P. F. (wymienionego w orzeczeniu pod pozycją 24 jako P. T.) podlega umorzeniu z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491), zwanej dalej "ustawą" lub "ustawą z 11 sierpnia 2021 r." Zgodnie z powołaną regulacją, postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. dniem 16 września 2021 r.) ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Umorzenie postępowania z mocy prawa następuje z kolei na mocy art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Z powyższego wynika, że stwierdzenie przez organ w toku prowadzonego postępowania nieważnościowego, że zostało ono wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia kwestionowanego w tym trybie rozstrzygnięcia, stanowi obligatoryjną przesłankę do stwierdzenia, że zostało umorzone z mocy prawa. Po analizie akt sprawy Sąd podzielił ocenę organu odwoławczego, że w niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki uprawniające do zastosowania art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. Jak wynika z zebranej w sprawie dokumentacji, orzeczenie z dnia 2 grudnia 1954 r. zostało wydane na podstawie przepisów dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR (Dz. U. Nr 59, poz. 318) oraz przepisów dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz.U. Nr 46, poz. 339). Sposób ogłoszenia dla tego orzeczenia był przewidziany w rozporządzeniu Ministrów Skarbu oraz Rolnictwa i Reform Rolnych wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej z dnia 15 lipca 1948 r. w sprawie trybu orzekania o przejęciu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R.(Dz.U. z 1948 r., nr 37 poz. 271). Zgodnie z § 4 tego rozporządzenia "Władza, która wydała orzeczenie o przejściu mienia na własność Państwa, ogłasza je w wojewódzkim dzienniku urzędowym oraz wywiesza równocześnie w swoim lokalu urzędowym i w lokalu zarządu gminy, w której mienie jest położone". Natomiast stosownie do § 5 rozporządzenia "za datę doręczenia orzeczenia uważa się dzień trzydziesty, następujący po dniu wydania wojewódzkiego dziennika urzędowego, w którym nastąpiło ogłoszenie orzeczenia". Podkreślić jednak należy, że zgodnie z pismem Wojewody Podkarpackiego z dnia 9 grudnia 2021 r. (k-146 akt administracyjnych) w wyniku poszukiwań przeprowadzonych w Dziennikach Urzędowych Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z lat 1954-1970 nie odnaleziono istotnego w sprawie orzeczenia PPRN w [...] z dnia 2 grudnia 1954 r. Okoliczność, że w niniejszej sprawie nie zachowały się dowody ogłoszenia spornego orzeczenia z 1954 r., nie oznacza, że orzeczenie to nie zostało ogłoszone i nie weszło do obrotu prawnego. Wskazać należy, że od daty wydania spornego orzeczenia do dnia złożenia wniosku o stwierdzenie jego nieważności upłynęło ponad 60 lat. W tym czasie zmieniały się: ustrój organów władzy publicznej, kompetencje i struktura organizacyjna urzędów, podział administracyjny kraju, a także sposób funkcjonowania i zakres działania archiwów państwowych. Wymienione okoliczności sprzyjały rozproszeniu lub zaginięciu dokumentacji. Ponadto, tylko część dokumentów urzędowych ma wartość historyczną i jest przechowywana wieczyście. Pozostałe materiały po upływie określonego czasu podlegają natomiast zniszczeniu (brakowaniu). W ocenie Sądu, pomimo tego, że nie udało się odnaleźć dokumentów potwierdzających, że ogłoszenie nastąpiło i miało miejsce określonego dnia, to nie można zanegować faktu ogłoszenia orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia 2 grudnia 1954 r. Należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że orzeczenie to musiało być doręczone (ogłoszone). Zdaniem Sądu o wykonaniu orzeczenia PPRN w [...] z dnia 2 grudnia 1954 r. świadczy znajdujące się w aktach postępowania odwoławczego pismo Sądu Okręgowego w [...] z dnia 15 grudnia 2022 r. sygn. akt [...]. Z kserokopii kart 1-3, 8 i 16 księgi wieczystej nr [...], Ar nr [...] wynika, że podstawą do ujawniania prawa własności Skarbu Państwa do części nieruchomości dla których prowadzona była księga, było orzeczenie z dnia 2 grudnia 1954 r. Zdaniem Sądu, zasadnie w opisanych okolicznościach organ odwoławczy przyjął, że sporne orzeczenie weszło do obrotu prawnego i wywołało skutki prawne. Zaznaczyć bowiem trzeba, że wpisanie prawa własności do księgi wieczystej mogło nastąpić jedynie w oparciu o orzeczenie ostateczne, a więc takie, które zostało skutecznie doręczone/ogłoszone i od którego upłynął termin na jego zaskarżenie. Wobec powyższego za niezasadny Sąd uznał podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. Prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia nie zdołała również podważyć zawarta w skardze argumentacja dotycząca sprzeczności przyjętych w ustawie z 11 sierpnia 2021 r. rozwiązań prawnych z normami i zasadami wynikającymi z art. 2 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji. Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów dostrzec trzeba, że czasowe ograniczenia w dochodzeniu roszczeń, a także różnego rodzaju skutki prawne, które następują po upływie określonego terminu, przewidziano również w systemie prawa cywilnego czy karnego. Przykładowo system prawa cywilnego zna instytucję zasiedzenia, co następuje odpowiednio po upływie 30 bądź 20 lat w zależności od tego czy mamy do czynienia z posiadaczem w złej czy dobrej wierze (art. 172 § 1 i 2 k.c.). Kolejnym przykładem przyjętych przez ustawodawcę w systemie prawa cywilnego ograniczeń czasowych jest przedawnienie roszczeń przeciwko użytkownikowi wieczystemu o naprawienie szkód wynikłych z niewłaściwego korzystania z gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków, a także roszczenie użytkownika wieczystego o wynagrodzenie za budynki i urządzenia istniejące w dniu zwrotu użytkowanego gruntu które przedawniają się z upływem lat trzech od tej daty (art. 243 k.c.) czy przedawnienie roszczeń z tytułu czynów niedozwolonych (art. 4421 § 1 i 2 k.c.). Z kolei w postępowaniu karnym ustawodawca przewidział ustanie karalności po 30 latach, gdy czyn stanowi zbrodnię zabójstwa (art. 101 § 1 pkt 1 k.k.), zaś po 20 latach gdy czyn stanowi inną zbrodnię (art. 101 § 1 pkt 2 k.k.). Wszystkie powołane regulacje (poza szczególnymi wyjątkami) określają maksymalny termin przedawnienia (dochodzenia) roszczeń na 30 lat. W tym miejscu podkreślić trzeba, że art. 31 ust. 3 Konstytucji przewiduje zasadę proporcjonalności. Zasada ta wymaga wyznaczenia granic ingerencji władzy publicznej w sferę wolności i praw konstytucyjnych poprzez ogólne określenie przesłanek, których spełnienie jest konieczne do wprowadzania ograniczeń praw i wolności jednostki. Wymagane jest, między innymi, aby ograniczenia korzystania z konstytucyjnych wolności i praw były wprowadzane w formie ustawy (aspekt formalny). Konieczność ustanawiania takich ograniczeń nie może również naruszać istoty danej wolności lub prawa podmiotowego. Ponadto, ograniczenia prawa i wolności jednostki mogą być przewidziane tylko wówczas gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie prawa dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, ochrony środowiska, zdrowia, moralności publicznej albo wolności i praw innych osób. Zakres wprowadzonych ograniczeń powinien być zatem proporcjonalny tzn. konieczny dla realizacji określonego celu (por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia: 24 stycznia 2006 r., SK 40/04, 29 września 2008 r., SK 52/05 oraz 28 września 2006 r., K 45/04). W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego trafnie podkreśla się również, że w takim kontekście należy rozważyć czy istnieje rzeczywista potrzeba wprowadzenia danej ochrony. Z drugiej zaś strony należy mieć pewność, że podjęte środki prawne będą skuteczne tj. rzeczywiście służące i niezbędne dla realizacji określonego celu. Chodzi bowiem o stosowanie jak najmniej uciążliwych środków dla podmiotów, których prawa regulacją ustawową zostają ograniczone. Jednocześnie omawiana zasada proporcjonalności łączy się z zakazem nadmiernej ingerencji w sferę spraw i wolności konstytucyjnych. Test proporcjonalności polega więc na ocenie czy ograniczenia (w omawianym przypadku czasowe) są konieczne w demokratycznym państwie prawa, wprowadzona regulacja jest w stanie doprowadzić do zamierzonych przez nią skutków, jest ona niezbędna dla ochrony interesu publicznego, z którym jest połączona, a także czy jej efekty pozostają w proporcji do ciężarów nakładanych na obywatela (wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 maja 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 82/24). W ocenie sądu w składzie orzekającym sporna regulacja, ograniczająca w czasie możliwość skutecznego występowania o stwierdzenie nieważności decyzji/orzeczeń, była konieczna. Wprowadzenie jej jest skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13 (OTK ZU Nr 5A, poz. 62). Regulacja ta doprowadziła do zamierzonych i wprost wskazanych w powołanym orzeczeniu Trybunału rezultatów. Jej wynikiem jest ograniczenie w czasie możliwości eliminowania decyzji z obrotu prawnego. Służy ona również ochronie interesu publicznego, w tym interesu Skarbu Państwa czy jednostek samorządu terytorialnego, które na skutek decyzji pozbawiających prawa własności nabyły prawa, przy uwzględnieniu także i tego, że przedmiotowe nabycie, z uwagi na upływ terminów zasiedzenia, i tak by nastąpiło. Ponadto, sporna instytucja nie stanowi nadmiernego ciężaru dla obywatela, który przez okres trzydziestu lat mógł skutecznie domagać się stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji lub postanowienia. Ten okres czasu uznać trzeba za wystarczający do podjęcia inicjatywy w celu wyeliminowania aktu administracyjnego z obrotu prawnego. Jeżeli zatem obywatel przez wiele lat nie korzysta z przysługujących mu praw, to musi liczyć się z tym, że w pewnym momencie takiej możliwości zostanie pozbawiony. Trzydziestoletni okres przedawnienia w odniesieniu do orzekania o wadach nieważności decyzji gwarantował obywatelom odpowiednią ilość czasu na zakwestionowanie decyzji wydanych wiele lat temu. Jak już przy tym wyżej podkreślono, jest to termin zbieżny z maksymalnym terminem nabycia prawa własności nieruchomości przez jej posiadacza uzyskującego posiadanie w złej wierze (art. 172 § 2 kodeksu cywilnego). W ocenie Sądu, zasada pewności obrotu prawnego i zasada trwałości decyzji administracyjnych przeważa nad eksponowaną w skardze zasadą rekompensowania szkody poniesionej w wyniku niezgodnego z prawem działania organów Państwa. Nie bez znaczenia dla oceny zasadności skargi pozostaje fakt, że co najmniej od daty wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 12 maja 2015 r. każdy, a więc również Skarżący, powinni liczyć się z tym, że ustawodawca to orzeczenie wykona i uchwali regulacje ograniczające w czasie możliwość wzruszania decyzji w trybie nadzwyczajnym. Na tym polega, między innymi, zasada zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. W niniejszej sprawie wniosek o stwierdzenie w części nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia 2 grudnia 1954 r. Skarżący złożyli dopiero po 4 latach od daty wydania wyroku Trybunału Konstytucyjnego (tj. 12 maja 2015 r.) i jednocześnie po 65 latach od daty wydania kwestionowanego orzeczenia. Skarżący musieli zatem (a przynajmniej powinni) liczyć się z tym, że efektywność takiego działania może być zagrożona. Stwierdzić zatem należy, że art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. nie narusza konstytucyjnie chronionej własności. W szczególności nie pozbawia on jednostki przynależnego jej prawa majątkowego (w ujęciu materialnym), a wyłącznie uprawnienia procesowego (prawa do uzyskania decyzji ostatecznej rozstrzygającej o zasadności wniosku jednostki). To, że Skarżący domagają się stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia 2 grudnia 1954 r. nie oznacza jeszcze, że w świetle zasady legalizmu wyrażonej w art. 6 k.p.a. organy administracji państwowej wydałyby rozstrzygnięcie zgodne z ich wnioskiem. Zwrócić należy uwagę na surowe wymagania, jakie formułuje orzecznictwo sądów administracyjnych w zakresie możliwości stwierdzenia nieważności decyzji z uwagi na rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), a także zasadę domniemania legalności decyzji ostatecznej (art. 16 k.p.a.). Z podanych wyżej przyczyn niezasadny okazał się podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 2, art. 21, art. 64 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Konkludując, zdaniem Sądu wobec upływu ponad 30 lat od daty doręczenia/ogłoszenia kwestionowanego orzeczenia do dnia złożenia wniosku inicjującego przedmiotowe postępowanie nieważnościowe zaistniała podstawa do obligatoryjnego umorzenia postępowania. Z chwilą bowiem wejścia w życie ustawy z 11 września 2021 r., co nastąpiło 16 września 2021 r., organy administracji utraciły możliwość merytorycznej oceny takiego rozstrzygnięcia, a prowadzone w tym przedmiocie postępowanie podlegało umorzeniu z mocy prawa. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 120 w zw. z art. 119 pkt 2 p.p.s.a.