I SA/Wa 103/09

Referendarz Sądowy Aneta Wirkowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną postanawia 1. przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych w W.; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. M.S. wnioskiem z dnia 4 lutego 2009 r., złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z synem T.. Źródłem utrzymania rodziny są świadczenia rentowe wnioskodawczyni oraz jej syna w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie. Dodatkowo skarżąca uzyskuje [...] zł miesięcznie z tytułu wynajęcia miejsca pod garaże. Posiadany majątek to ½ domu (około [...] m²), ½ posesji zabudowanej domem ([...] m²), 13-letni samochód o wartości około [...] zł oraz [...] akcje pracownicze, które – jak zaznaczyła wnioskodawczyni - są bez wartości, bowiem firma nie ma zdolności wejścia na giełdę. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że jest osobą bardzo schorowaną, liczne dolegliwości uniemożliwiają jej zaś normalne funkcjonowanie i podjęcie pracy. Fizycznie i psychicznie wspiera ją studiujący syn. Wnioskodawczyni zaznaczyła, że na utrzymanie gospodarstwa domowego przeznacza około [...] zł miesięcznie (energia elektryczna, wywóz nieczystości, węgiel, telefon, media, podatek od nieruchomości, pożywienie dla zwierząt). Na zaspokojenie potrzeb żywieniowych, higienicznych, odzieżowych i medycznych pozostaje więc do dyspozycji kwota [...] zł miesięcznie na jedną osobę. Skarżąca podkreśliła, że część uzyskiwanego dochodu przeznacza na bieżące, konieczne remonty domu. Wskazała ponadto, że posiada oszczędności w wysokości około [...] zł, które przeznaczone są na operację kręgosłupa. Wnioskodawczyni podniosła, że ze względu na długie terminy oczekiwań na wizyty i badania w ramach NFZ zmuszona jest leczyć się prywatnie. Oświadczyła ponadto, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżąca nadesłała liczne dokumenty potwierdzające podnoszone we wniosku okoliczności. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest wyjątkowo ciężka. Instytucja powyższa ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym. Każdy wnoszący sprawę do Sądu powinien zaś liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa i odpowiednio wcześniej podjąć starania zmierzające do zgromadzenia odpowiednich środków pieniężnych na ten cel. Występując natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że M.S. nie wykazała, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W sprawie zaistniały jedynie przesłanki uzasadniające przyznanie wnioskodawczyni prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Zasadnicze znaczenie ma fakt, że skarżąca wraz z synem uzyskuje stały dochód w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie. Zaspokojone ma ona potrzeby mieszkaniowe, posiada ponadto oszczędności w wysokości około [...] zł. Zauważyć trzeba, że z nadesłanego wyciągu z posiadanego przez skarżącą rachunku bankowego wynika, iż na dzień 20 lutego 2009 r. saldo końcowe wynosiło około [...] zł. Nie można zatem uznać, że wnioskodawczyni jest osobą pozbawioną zupełnie środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Z danych zawartych we wniosku oraz z przedstawionych przez stronę wyjaśnień i dokumentów wynika co prawda, że ponosi ona stosunkowo wysokie koszty związane z leczeniem oraz że posiadane oszczędności przeznaczone są na operację kręgosłupa. Nie zmienia to jednak faktu, że wnioskodawczyni ma stałe źródło dochodu i jej sytuacji majątkowej nie można utożsamiać z sytuacją osób, które pozbawione są zupełnie środków do życia lub posiadane środki są tak niewielkie, że wystarczają na zaspokojenie jedynie niezbędnych potrzeb życiowych. Wysokość uzyskiwanego dochodu pozwala na przyjęcie, że skarżąca jest w stanie – bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – ponieść koszty sądowe w sprawie, zwłaszcza że na obecnym etapie postępowania koszty te sprowadzają się w istocie do wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.