I SA/Wa 1030/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech (spr.) Sędziowie WSA Emilia Lewandowska WSA Jerzy Siegień Protokolant Monika Chorzewska - Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2006 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] marca 2006 r., nr [...], mocą której przyznano S. W. zasiłek celowy na dofinansowanie zakupu żywności, leków oraz środków czystości w łącznej wysokości [...] zł. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wskazało, że organ pierwszej instancji przyznał S. W. zasiłek celowy na dofinansowanie zakupu żywności w kwocie [...] zł, leków w kwocie [...] zł oraz środków czystości w kwocie [...] zł podnosząc, że wysokość zasiłku dostosowana została do możliwości finansowych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. Jednocześnie organ poinformował wnioskodawcę o wysokości środków finansowych przeznaczonych na ten cel oraz kryteriach ich podziału. Prezydent Miasta R. wyjaśnił również, że wysokość przyznanej pomocy jest często nieadekwatna do faktycznych potrzeb osoby lub rodziny, jednakże organ musi uwzględniać także własne możliwości finansowe i dostosowywać wysokość zasiłku do posiadanych środków. W odwołaniu od powyższej decyzji S. W. podniósł, że przyznana pomoc jest niezgodna z art. 67 i 68 Konstytucji RP oraz wskazał, że w marcu 2006 r. organ pomocy społecznej obniżył mu wysokość przyznanej pomocy o [...] zł. Zdaniem wnioskodawcy wysokość przyznanej pomocy jest zbyt niska i nie może zaspokoić wszystkich jego potrzeb bytowych, zwłaszcza, że jest on osobą samotnie gospodarującą i bez własnego źródła dochodu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. rozpoznając odwołanie stwierdziło, że nie zasługuje ono na uwzględnienie. Organ odwoławczy wskazał, że w dniu 1 marca 2006 r. S. W. złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w R. wniosek o objęcie go pomocą społeczną w formie zasiłku celowego na żywność, leki, środki czystości oraz bieżące opłaty za energię elektryczną i wodę. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca mieszka wspólnie z żoną E., która prowadzi osobne gospodarstwo domowe. Skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Źródłem dochodu jest zasiłek okresowy w wysokości [...] zł oraz ½ dodatku mieszkaniowego w kwocie [...] zł. Łączny dochód własny wnioskodawcy wynosi [...] zł i jest niższy od ustawowego kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, wynoszącego 461 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. podkreśliło, że stosownie do treści art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Organ odwoławczy zaznaczył, że przyznany skarżącemu zasiłek celowy w łącznej wysokości [...] zł na dofinansowanie zakupu żywności, leków i środków czystości wprawdzie nie zaspokoi wszystkich niezbędnych potrzeb skarżącego, gdyż nie zastąpi stałego dochodu osiąganego z pracy, którego jest on pozbawiony, ale niewątpliwie poprawi choćby czasowo jego trudną sytuację finansową. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. podkreśliło, że żadne przepisy dotyczące udzielania pomocy ze środków opieki społecznej nie określają wysokości zasiłku celowego i nie podają kryteriów ustalenia tej wysokości. W tej sytuacji organ pomocy społecznej winien kierować się zasadami wynikającymi z art. 3 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy oraz art. 3 ust. 4 ustawy, zgodnie z którym potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Wysokość zasiłku celowego zależy zatem nie tylko od sytuacji materialnej danej osoby, ale także od możliwości finansowych organu pomocy społecznej. W przypadku S. W., mimo jego trudnej sytuacji materialnej możliwości finansowe Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. pozwoliły na przyznane mu zasiłku celowego w kwocie [...] zł. W tej sytuacji organ odwoławczy uznał, że brak jest podstaw do zmiany decyzji organu pierwszej instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. zaznaczyło ponadto, że przyznane świadczenie jest jednorazowe, doraźne, o uznaniowym charakterze i nie zamyka skarżącemu drogi do ponownego ubiegania się o pomoc na zaspokojenie określonej potrzeby bytowej. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł S. W. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że na skutek działań Powiatowego Urzędu Pracy w R., Starosty R., Wojewody [...], Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz "złych ludzi" pracujących w wymienionych instytucjach pozbawiony został należnego mu zasiłku przedemerytalnego, który obecnie wynosi [...] zł. S. W. zaznaczył, że przez "złych ludzi" otrzymał jedynie pomoc pieniężną z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. w kwocie [...] zł, która obejmuje zasiłek okresowy w wysokości [...] zł, dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł, zasiłek celowy na zakup żywności, leków i środków czystości w łącznej wysokości [...] zł. Skarżący wskazał, że odmówiono mu zasiłku celowego na pokrycie opłat bieżących za energię elektryczną i wodę. Zdaniem strony otrzymywana pomoc jest niezgodna z art. 67 i 68 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie sądu skarga jest niezasadna, bowiem zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] kwietnia 2006 r., nr [...], jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta R. z dnia [...] marca 2006 r., nr [...] nie naruszają prawa. Na wstępie podkreślić należy, że rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Stosownie do treści art. 2 ust. 1 tej ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zaznaczyć trzeba, że zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1). Nie oznacza to jednak, że pomoc społeczna ma utrzymywać osoby, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej oraz zaspakajać ich wszystkie potrzeby i oczekiwania. Zwłaszcza, że możliwości finansowe ośrodków pomocy społecznej nie są nieograniczone, a liczba osób wymagających wsparcia jest znaczna i stale rośnie. Stosownie do treści art. 39 ust. 1 i 2 powołanej ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z powołanego przepisu wynika, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że nie zawsze osoba spełniająca ustawowe kryteria do przyznania zasiłku celowego zasiłek ten otrzyma, ponieważ organ może, ale nie musi przyznać świadczenie. Nie zawsze też zasiłek celowy zostanie przyznany w wysokości zgodnej z oczekiwaniami osoby ubiegającej się o to świadczenie. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Organ rozpoznający wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi natomiast mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, ale również interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej oraz zgłaszane przez nie potrzeby. Z treści decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] marca 2006 r., nr [...], mocą której przyznano S. W. zasiłki celowe na dofinansowanie zakupu żywności, leków i środków czystości w łącznej wysokości [...] zł wynika, że wysokość środków finansowych, którymi dysponuje Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w R. oraz liczba osób objętych pomocą tego ośrodka pozwalają na przyznanie zasiłku celowego w wysokości około [...] zł miesięcznie na rodzinę. W świetle powyższego stwierdzić trzeba, że skarżący otrzymał świadczenie w formie zasiłku celowego w wysokości znacznie przewyższającej średnią miesięczną wysokość zasiłku celowego przewidzianą w tym okresie na pomoc osobom ubiegającym się o to świadczenie przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w R. Tym samym organ administracji publicznej, przyznając S. W. zasiłek celowy na dofinansowanie zakupu żywności, leków i środków czystości w łącznej wysokości [...] zł, nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Organ wykazał, że wysokość udzielonego świadczenia nie była niższa od świadczeń tego rodzaju udzielanych w tym okresie innym osobom ubiegającym się o pomoc, a nawet wysokość tę przewyższała. O wysokości przyznanego zasiłku decydowały zaś nie tylko potrzeby skarżącego, ale również możliwości finansowe Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. i potrzeby innych osób objętych pomocą tego ośrodka. Za całkowicie chybione uznać zaś należy, zawarte w skardze twierdzenia, że przyznana pomoc pieniężna w wysokości [...] zł jest niezgodna z art. 67 i 68 Konstytucji RP. Powołany art. 67 stanowi, że obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego. Zakres i formy zabezpieczenia społecznego określa ustawa. Obywatel pozostający bez pracy nie z własnej woli i nie mający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego, którego zakres i formy określa ustawa. Z kolei w myśl art. 68 Konstytucji RP każdy ma prawo do ochrony zdrowia. Obywatelom, niezależnie od ich sytuacji materialnej, władze publiczne zapewniają równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. Warunki i zakres udzielania świadczeń określa ustawa. Władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, kobietom ciężarnym, osobom niepełnosprawnym i osobom w podeszłym wieku. Władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych i zapobiegania negatywnym dla zdrowia skutkom degradacji środowiska. Władze publiczne popierają rozwój kultury fizycznej, zwłaszcza wśród dzieci i młodzieży. Rozpoznając przedmiotową sprawę sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy administracji wskazanych przepisów Konstytucji RP. Podkreślić należy, że twierdzenia skarżącego nie zostały poparte jakimikolwiek argumentami. Podnoszona zaś okoliczność, że zasiłek przedemerytalny wynosi [...] zł, a skarżący otrzymuje z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. kwotę [...] zł nie stanowi - w ocenie sądu - przesłanki przemawiającej za stwierdzeniem, że w sprawie naruszone zostały powołane przepisy Konstytucji RP. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.