I SA/Wa 1030/08

WyrokWSA w Warszawie2009-02-03

Skład orzekający: Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Mirosław Gdesz, Przemysław Żmich

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości, wydana wobec osoby zmarłej, może zostać uznana za nieważną, a jeśli tak, to czy wada ta rozciąga się na ustalenie odszkodowania, nawet jeśli odszkodowanie zostało przyznane nieustalonym spadkobiercom?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargi, uznając, że chociaż decyzja wywłaszczeniowa wydana wobec nieżyjącej osoby stanowi rażące naruszenie prawa, to nie można stwierdzić jej nieważności z powodu nieodwracalnych skutków prawnych (przejście własności nieruchomości na rzecz spółdzielni mieszkaniowej). Ponadto, sąd uznał, że ustalenie odszkodowania dla nieustalonych spadkobierców nie stanowi rażącego naruszenia prawa, a brak udziału spadkobierców w postępowaniu może być podstawą do wznowienia postępowania, a nie stwierdzenia nieważności decyzji.
Stan faktyczny
Spadkobiercy wystąpili o stwierdzenie nieważności decyzji z 1981 r. o wywłaszczeniu nieruchomości, wskazując, że została ona wydana wobec osoby zmarłej. Organ pierwszej instancji odmówił stwierdzenia nieważności, a organ odwoławczy (Minister Infrastruktury) uchylił decyzję w części dotyczącej wywłaszczenia, stwierdzając naruszenie prawa, ale w pozostałej części (odszkodowanie) utrzymał decyzję w mocy. Spadkobiercy zaskarżyli decyzję Ministra do WSA, kwestionując możliwość rozdzielenia oceny wywłaszczenia i odszkodowania oraz podnosząc kwestię niewłaściwości organu wydającego decyzję.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie Asesor WSA Mirosław Gdesz Asesor WSA Przemysław Żmich(spr.) Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2009 r. sprawy ze skarg E. M. i W. M. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargi Minister Infrastruktury, po rozpatrzeniu odwołania E. M. i W. M. decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...]: 1) uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...] w części dotyczącej oceny legalności wywłaszczenia i w tym zakresie stwierdził, że decyzja Naczelnika Miasta R. z dnia [...] listopada 1981 r., nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia została wydana z naruszeniem prawa; 2) w pozostałej części, tj. oceny legalności odszkodowania utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Zarząd Gospodarki Terenami przy Naczelniku Miasta R. decyzją z dnia [...] listopada 1981 r., nr [...] orzekł o wywłaszczeniu za odszkodowaniem, pod budowę osiedla mieszkaniowego R., nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] m2, zapisanej w księdze wieczystej Państwowego Biura Notarialnego w W. KW nr [...]. Wnioskiem z dnia 28 lutego 2006 r. E. M. i W. M. – spadkobiercy po L. M. wystąpili o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Zarządu Gospodarki Terenami przy Naczelniku Miasta R. z dnia [...] listopada 1981 r. Od powyższej decyzji E. M. i W. M. wnieśli odwołanie wskazując jednocześnie, iż skierowanie decyzji do osoby nieżyjącej stanowi rażące naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 KPA. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r.: 1) uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2006 r., w części dotyczącej oceny legalności wywłaszczenia i w tym zakresie stwierdził, że decyzja Naczelnika Miasta R. z dnia [...] listopada 1981 r., w części dotyczącej wywłaszczenia została wydana z naruszeniem prawa; 2) w pozostałej części, tj. oceny legalności odszkodowania utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że organ wojewódzki odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej uznał, że nie zaistniała przesłanka nieważności, a jedynie przesłanka do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 KPA. Zdaniem Ministra stanowisko organu pierwszej instancji jest uzasadnione, ale tylko w części dotyczącej przyznania odszkodowania. Minister wskazał, że organ wywłaszczeniowy w kwestionowanej decyzji ustalił odszkodowanie na rzecz nieustalonych spadkobierców po L. M. Taka forma była usprawiedliwiona w sytuacji, gdy organowi nie byli znani spadkobiercy oraz postanowienie spadkowe. Z akt sprawy (postanowienia Sądu Powiatowego dla m. K. w K. z dnia [...] listopada 1972 r., sygn. akt [...]) wynika, iż właściciel przedmiotowej nieruchomości zmarł w dniu [...] grudnia 1971 r., a postanowienie w przedmiocie nabycia spadku zostało wydane wcześniej, niż wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego. Minister zauważył, że w toku postępowania organ zawiadomił L. M. o jego wszczęciu oraz o rozprawie, a korespondencja była odebrana przez domowników. Z akt sprawy nie wynika jednak, aby ktokolwiek powiadomił organ o spadkobiercach i przedstawił postanowienie spadkowe. Tym samym ustalenie odszkodowania na rzecz nieustalonych spadkobierców było uzasadnione, zważywszy na fakt, że postępowania wywłaszczeniowe były postępowaniami pilnymi. Zrealizowane osiedle potwierdza ten fakt. Z decyzji z dnia [...] listopada 1981 r. wynika, że przed jej wydaniem przeprowadzono rozprawę o której strony były powiadomione. Brak protokołu uniemożliwia ocenę przebiegu rozprawy. Odszkodowanie przyznano na podstawie opinii biegłego Urzędu Wojewódzkiego w G. W ocenie Ministra, nie można uznać aby w zakresie dotyczącym ustalenia odszkodowania nastąpiło rażące naruszenie prawa. Spadkobiercy L. M. mogli odebrać przyznane im odszkodowanie po wykazaniu następstwa prawnego. Pominięcie tych osób w decyzji może, jak słusznie uznał organ wojewódzki, być jednak przesłanką do wznowienia postępowania, a nie do stwierdzenia nieważności decyzji. Jeżeli natomiast chodzi o ocenę legalności wywłaszczenia, to organ wojewódzki nieprawidłowo ocenił decyzję z dnia [...] listopada 1981 r. Skoro bowiem w dacie wydania decyzji o wywłaszczeniu L. M. nie żył, to nie można było go wywłaszczyć, ponieważ osoba nieżyjąca nie może być podmiotem praw, ani w rozumieniu prawa cywilnego, ani w rozumieniu prawa administracyjnego. Skoro nie przysługują jej żadne prawa, to nie może ona być ich pozbawiona. Organ zauważył, że prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione musi być jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 KPA, jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z jej śmiercią. Mając powyższe okoliczności na uwadze Minister uznał, że należało w tej części uchylić zaskarżoną decyzję z dnia [...] grudnia 2006 r. Organ zauważył, że zgodnie z art. 156 § 2 KPA nie stwierdza się nieważności decyzji, gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. W przedmiotowej sprawie, jak wynika z wypisu z rejestru gruntów oraz odpisu księgi wieczystej KW nr [...], przedmiotowa nieruchomość stanowi obecnie działkę nr [...], które są własnością Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" z siedzibą w R. Zatem w przedmiotowej sprawie zaszły nieodwracalne skutki prawne, stanowiące przeszkodę do stwierdzenia nieważności weryfikowanych decyzji. Decyzję Zarządu Gospodarki Terenami przy Naczelniku Miasta R. z dnia [...] listopada 1981 r. w części dotyczącej wywłaszczenia Minister uznał zatem za wydaną z naruszeniem prawa. Od decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2008 r. E. M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżąca stwierdziła, że decyzja Ministra Infrastruktury jest błędna. Jej zdaniem decyzja Naczelnika Miasta R. stanowi jedną nierozerwalną całość. Tym samym próba jej uchylenia w części, a w pozostałym zakresie utrzymania w mocy nie może mieć miejsca. Nie można bowiem racjonalnie wywodzić, aby odszkodowanie ustalone jako następstwo wywłaszczenia dokonanego z rażącym naruszeniem prawa, mogło być uznane za zgodne z prawem. Skutki decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa w zakresie wywłaszczenia rozciągają się bowiem i na ustalone odszkodowanie. Tym samym uznać należy, co do samej zasady, że ustalone odszkodowanie w punkcie 2 decyzji Naczelnika Miasta R. zostało wydane z naruszeniem prawa jako konsekwencja punktu pierwszego tej decyzji, dotyczącego wywłaszczenia, wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Skarżąca zauważyła, że Minister Infrastruktury przyznał, że skoro w chwili wydania decyzji o wywłaszczeniu L. M. nie żył, to nie można było go wywłaszczyć a skoro tak, to nie można było ustalić odszkodowania za wywłaszczenie. Skarżąca podała, że decyzja administracyjna musi być skierowana przeciwko konkretnej osobie podczas, gdy decyzja wydana przez Naczelnika Miasta R. opiewała w części pierwszej na osobę nieżyjącą, w części zaś drugiej na spadkobierców bliżej nie określonych z imienia i nazwiska. Również i z tego względu decyzja ta winna więc zostać uchylona lub winna zostać stwierdzona jej nieważność. Decyzja administracyjna jest bowiem decyzją indywidualną, a skoro organ mógł w chwili jej wydania ustalić krąg spadkobierców bez większych problemów winien osoby te ustalić i wskazać w zaskarżonej decyzji. Decyzja winna zawierać, stosownie do treści art. 107 § 1 KPA między innymi określenie strony lub stron, co oznacza, że w przypadku osób fizycznych winna zawierać ich dane personalne. Od decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2008 r. W. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. bądź stwierdzenie ich nieważności oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący podał, że w odwołaniu wnosił także o podjęcie wiążących ustaleń w przedmiocie właściwości organu, który wydał decyzję wywłaszczeniową. Ta kwestia została całkowicie pominięta przez Ministra Infrastruktury. Zdaniem skarżącego, zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury oraz decyzja Wojewody [...] naruszają zasadę praworządności i zasadę zaufania obywatela do organu administracji publicznej, a co za tym idzie godzi w treść art. 2 Konstytucji RP. W ocenie skarżącego, nie do przyjęcia jest twierdzenie Ministra, że przyznanie odszkodowania dla nieustalonych spadkobierców wynikało z zaniedbania spadkobierców L. M. Wypowiedź ta ma na celu stworzenie w ostatecznej decyzji niekorzystnej sytuacji prawnej dla skarżącego przy dochodzeniu roszczeń odszkodowawczych. W. M. podał, że skoro w dniu wydania decyzji, potencjalnie jej część o wywłaszczeniu kwalifikowała się do stwierdzenia nieważności, to druga część tej decyzji o odszkodowaniu, będąca jej prostą konsekwencją, też się kwalifikowała do stwierdzenia nieważności. W ocenie skarżącego w niniejszej sprawie pierwszoplanową kwestią dla oceny legalności wywłaszczenia i odszkodowania, którą organ nadzoru pominął, jest sprawa właściwości organu, który wydał kwestionowaną decyzję z 1981 r. Organem tym jest, co wynika bezsprzecznie z treści decyzji, działający z upoważnienia Naczelnika Miasta R., kierownik Zarządu Gospodarki Terenami. Tymczasem - jak wynika z obowiązującego w dniu wydania decyzji stanu prawnego jak i orzecznictwa sądów administracyjnych - naczelnicy gminy nie mogli przekazywać swoich uprawnień do rozstrzygania w drodze decyzji administracyjnej spraw indywidualnych z zakresu wywłaszczeń innym jednostkom organizacyjnym, wobec braku pozytywnego przepisu, który by ich do tego upoważniał (por. wyrok NSA z dnia 15 lipca 1982 r., sygn. SA/Po 272/82 (ONSA 1982/2/77). Zdaniem skarżącego, z treści: § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 sierpnia 19'77 r. w sprawie określenia rodzajów spraw należących do administracji państwowej, które upoważnienia terenowych organów administracji państwowej mogą załatwiać kierownicy terenowych zjednoczeń, przedsiębiorstw, zakładów i instytucji (Dz. U. Nr 27, poz. 115 ze zm.), art. 59 i 60 ustawy z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych (Dz. U. z 1975 r. Nr 26, poz. 139 ze zm.), § 12 ust. 2 pkt 4 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 maja 1979 r. w sprawie zasad organizacji urzędów terenowych organów administracji państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 92) wynika, że w wyjątkowych wypadkach naczelnicy gmin mogli upoważniać kierowników terenowych przedsiębiorstw, zakładów i instytucji do załatwiania określonych rodzajów spraw należących administracji państwowej, ale tylko w granicach pełnomocnictw zawartych w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 sierpnia 1977 r. Naczelnicy Gmin jednak w żadnym przypadku nie mogli przekazywać swoich uprawnień do rozstrzygania w drodze decyzji administracyjnej spraw indywidualnych z zakresu wywłaszczeń innym jednostkom organizacyjnym. Wynika to z treści powołanych przepisów o radach narodowych i przepisów o zasadach organizacji terenowych organów administracji państwowej, a także z postanowień art. 15 i 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64) w zw. z art. 57 ust. 1 pkt 1 ustawy o radach narodowych. Skarżący zauważył, że Naczelnik Gminy, na podstawie § 2 list. 1 pkt 1 lit. a cytowanego wyżej rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 sierpnia 1977 r., mógł upoważnić kierownika Zarządu Gospodarki Terenami jedynie do przeprowadzenia prac techniczno-organizacyjnych, związanych z toczącym się postępowaniem wywłaszczeniowym. Nie mógł natomiast upoważnić kierownika tego Zarządu do wydawania w jego imieniu decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, a to dlatego, że decyzje indywidualne w tym zakresie zastrzeżone zostały do jego wyłącznej właściwości. Brak właściwości podmiotu który wydał w niniejszej sprawie decyzję jest więc niepodważalny. W pozostałym zakresie W. M. podtrzymał argumentację skargi E. M. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o oddalenie skarg i podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skargi nie są uzasadnione. W niniejszej sprawie poza sporem jest, że decyzja Naczelnika Miasta R. z dnia [...] listopada 1981 r., nr [...], w części dotyczącej wywłaszczenia obciążona jest wadą rażącego naruszenia prawa, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 KPA, skoro postępowanie wywłaszczeniowe było prowadzone w stosunku do nieżyjącego od 1971 r. L. M. właściciela działek nr [...] o pow. [...] m2, a wydaną w sprawie decyzję skierowano do nieistniejącej w sensie faktycznym i prawnym osoby. Prawidłowe jest też stanowisko Ministra Infrastruktury, co do tego, że w sprawie wystąpiła przeszkoda do stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta R. z dnia [...] listopada 1981 r., w części dotyczącej wywłaszczenia w postaci nieodwracalnych skutków prawnych, skoro w dniu orzekania przez organ nadzoru o nieważności decyzji wywłaszczeniowej przedmiotowy grunt był własnością Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w R. (wykazy zmian gruntowych dla działek nr [...], oświadczenie zarządu Spółdzielni z dnia 27 listopada 2006 r., odpis z Kw nr [...]). Organ administracji publicznej nie ma bowiem kompetencji, aby na drodze postępowania administracyjnego uchylić skutki prawne zaistniałego po wywłaszczeniu zdarzenia w postaci nabycia prawa własności do przedmiotowego gruntu przez Spółdzielnię jako osobę prawną. W tym więc zakresie stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem prawa przysługuje jedynie roszczenie o odszkodowanie. W niniejszej sprawie istota problemu dotyczy tego, czy kierownik Zarządu Gospodarki Terenami przy Naczelniku Miasta R. wydając decyzję wywłaszczeniową z 1981 r. był upoważniony do działania za organ właściwy do spraw wywłaszczeń (art. 156 § 1 pkt 1 KPA), czy nieważność kwestionowanej decyzji, w części dotyczącej wywłaszczenia, sama przez się, skutkuje nieważnością tejże decyzji w zakresie dotyczącym odszkodowania i czy ustalenie odszkodowania dla nieokreślonych z imienia i nazwiska stron świadczy o kwalifikowanej wadliwości decyzji. Odnosząc się do pierwszej z wymienionych wyżej kwestii Sąd nie podziela stanowiska skargi W. M., co do tego, że w niniejszej sprawie Naczelnik Miasta R. nie miał podstawy prawnej do upoważnienia kierownika Zarządu Gospodarki Terenami do wydania decyzji administracyjnej w sprawie o wywłaszczenie nieruchomości. Sąd zauważa, że w dacie wydania kwestionowanej decyzji ([...] listopada 1981 r.) w miastach do 50 tys. mieszkańców organami pierwszej instancji w sprawach indywidualnych z zakresu administracji państwowej, właściwymi do wydawania decyzji byli naczelnicy miast jako terenowe organy administracji państwowej, chyba że przepisy szczególne stanowiły inaczej (art. 44 ust. 1 pkt 4 i art. 48 ust. 2 w zw. z art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych - dalej urn). Organy te mogły jednak, czego nie zauważa skarżący, wykonywać swoje zadania również przy pomocy terenowych jednostek organizacyjnych – zjednoczeń, przedsiębiorstw, zakładów i instytucji (art. 60 urn). Instytucją, o której mowa wyżej były niewątpliwie zarządy gospodarki terenami. Rację ma skarżący, że w § 2 pkt 1 lit. a, wydanego na podstawie art. 61 ust. 3 urn, rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 sierpnia 1977 r. w sprawie określenia rodzajów spraw należących do administracji państwowej, które z upoważnienia terenowych organów administracji państwowej mogą załatwiać kierownicy terenowych zjednoczeń, przedsiębiorstw, zakładów i instytucji przewidziano, iż naczelnicy miast mogą upoważnić kierowników zarządów gospodarki terenami do ubiegania się o nabycie lub wywłaszczenie nieruchomości niezbędnych dla planowej realizacji na terenie miasta budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego. Skarżący pomija jednak to, że z dniem 7 września 1978 r. weszło w życie, wydane na podstawie art. 96 ust. 1 pkt 1 i art. 97 pkt 2 urn, rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 sierpnia 1978 r. w sprawie statusu naczelnika gminy (Dz. U. Nr 20, poz. 89 ze zm.), normujące prawa i obowiązki naczelnika miasta oraz szczegółowy zakres jego działania m.in. w sprawach załatwianych na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Z § 14 pkt 12 w zw. z § 4 pkt 3 tego rozporządzenia wynikało, że naczelnik miasta orzekał o wywłaszczeniu i o odszkodowaniu za wywłaszczenie, w stosunku do nieruchomości, których wartość szacunkowa nie przekraczała 1 mln zł (z operatu szacunkowego z dnia 15 maja 1981 r. wynika, że grunt ma charakter budowlany; o przeznaczeniu przedmiotowego gruntu w planie na cele budowlane wspominają też skarżący w odwołaniu). W § 29 ust. 1 i § 30 tegoż rozporządzenia przewidziano zaś, że naczelnik wykonuje swe zadania w dziedzinie gospodarki terenowej także przy pomocy terenowych jednostek organizacyjnych – zjednoczeń, przedsiębiorstw, zakładów i instytucji podporządkowanych radzie narodowej (do zakresu działania miejskich rad narodowych należały sprawy gospodarki terenami – art. 15 ust. 2 pkt 2 urn) i w związku z tym może upoważnić dyrektora (kierownika) tychże jednostek do załatwiania spraw z zakresu administracji państwowej i wydawania decyzji administracyjnych w swoim imieniu, w zakresie uregulowanym odrębnymi przepisami (a więc i przepisami o wywłaszczeniu nieruchomości). Mając na uwadze przedstawiony stan prawny nie można zatem uznać, że w 1981 r. jedyną obowiązującą regulacją w zakresie określającym właściwość takich instytucji jak zarządy gospodarki terenami było wyłącznie rozporządzenie z dnia 15 sierpnia 1977 r., skoro możliwość upoważnienia kierowników instytucji do wydawania decyzji w indywidualnych sprawach wynikała także z przepisów późniejszego aktu prawnego – rozporządzenia z 18 sierpnia 1978 r. Rozporządzenia te we wskazanym wyżej zakresie nie były ze sobą niezgodne, czy sprzeczne. W ocenie Sądu, Naczelnik Miasta R. miał więc podstawę prawną, aby upoważnić kierownika Zarządu Gospodarki Terenami do wydania decyzji wywłaszczeniowo-odzkodowawczej w swoim imieniu. Z pieczęci widniejącej na decyzji z 1981 r. wynika zaś wyraźnie, że R. H. – kierownik ZGT działała z upoważnienia Naczelnika Miasta R. Podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji nie może zaś stanowić brak w aktach sprawy dokumentu wskazującego na upoważnienie do wydawania decyzji (por. wyrok NSA z dnia 28 września 2006 r., sygn. akt I OSK 109/05, LEX nr 321167). Wbrew temu co twierdzi W. M. znaczenia dla sprawy nie miało powoływane w skardze rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 maja 1979 r., ponieważ jego zakres przedmiotowy dotyczył organizacji urzędów i wchodzących w ich skład komórek organizacyjnych, przy pomocy których terenowe organy administracji państwowej wykonywały swoje zadania. Akt ten nie odnosił się do odrębnych od urzędów w sensie organizacyjnym jednostek - zjednoczeń, przedsiębiorstw, zakładów, czy instytucji. Nie można się też zgodzić ze skarżącymi, że ustalenie odszkodowania na rzecz nieustalonych spadkobierców L. M. należy zakwalifikować jako rażące naruszenie prawa, tj. art. 107 § 1 KPA, czy art. 23 ust. 1 pkt 4 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W pierwszej kolejności wypada zauważyć, że przesłanki o których mowa, w art. 156 § 1 KPA należy interpretować ścieśniająco, ponieważ stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady stabilności decyzji administracyjnej, dlatego też nie każde, nawet oczywiste, naruszenie prawa ma charakter rażący. Zarzut zaś, iż w decyzji wywłaszczeniowej jako osoby uprawnione do otrzymania odszkodowania wskazano spadkobierców byłego właściciela bez podania ich imion, nazwisk i adresów, nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż uchybienie to nie stanowiło rażącego naruszenia prawa (por. wyrok NSA z dnia 10 listopada 1998 r., sygn. akt IV SA 912/97, LEX nr 45693). Nie wystąpiła też przesłanka trwałej niewykonalności decyzji (art. 156 § 1 pkt 5 KPA), skoro przed wydaniem decyzji wywłaszczeniowej postanowieniem Sądu Powiatowego dla m. K. w K. z dnia [...] listopada 1972 r. było stwierdzone na rzecz konkretnych osób nabycie spadku po L. M. W niniejszej sprawie nie można też przyjąć, że konsekwencją wadliwego wywłaszczenia jest wadliwe ustalenie odszkodowania. To stanowisko było by zasadne, gdyby w decyzji wywłaszczeniowej organ ustalił odszkodowanie na rzecz L. M. (nieistniejącej osoby). Tymczasem w niniejszej sprawie jako uprawnionego z tytułu odszkodowania wskazano osoby obiektywnie istniejące (spadkobierców po L. M.), choć nieustalone z imienia i nazwiska. Sąd podziela stanowisko organu nadzoru, że niniejszej sprawie decyzja wywłaszczeniowa w części ustalającej odszkodowanie nie jest obciążona kwalifikowaną wadliwością, o której mowa w art. 156 § 1 KPA. Z akt sprawy wynika bowiem, że organ wywłaszczeniowy zachował podstawowe wymogi procedury wywłaszczeniowej w tym zakresie, określone w art. 22, art. 23 ust. 1 pkt 3 i 4, art. 7 ust. 2 i art. 12 ust. 3 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Z zawiadomienia z dnia 22 października 1981 r. o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego i decyzji wywłaszczeniowej wynika, że organ wyznaczył rozprawę wywłaszczeniowo – odszkodowawczą na dzień 16 listopada 1981 r., a po jej przeprowadzeniu wydał w sprawie decyzję. Odszkodowanie za wywłaszczony grunt i naniesienia organ ustalił, na podstawie opinii biegłych (opinie z dnia 20 lutego 1981 r. i 15 maja 1981 r.) wydanych na podstawie wówczas obowiązującego prawa dotyczącego szacowania gruntów miejskich – ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (art. 8) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 września 1974 r. w sprawie zasad ustalania odszkodowań za budynki i grunty w mieście, ograniczenie prawa własności oraz za odjęcie lub ograniczenie innego prawa rzeczowego na nieruchomości (Dz. U. Nr 36, poz. 212) i zarządzenia Nr [...] Naczelnika Powiatu w W. z dnia [...] lutego 1974 r. (ustalającego wysokość stawek odszkodowania za wywłaszczenie - art. 8 ust. 9 uztwn). Organ wskazał podmioty uprawnione do odszkodowania (nieustalonych spadkobierców po L. M.), podmiot zobowiązany do jego wypłaty, termin wypłaty odszkodowania i jego wysokość. Zgodzić należy się też z Ministrem, że brak udziału spadkobierców L. M. w postępowaniu bez ich winy stanowił podstawę do wznowienia postępowania wywłaszczeniowego (art. 145 § 1 pkt 4 KPA), a nie do stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2005 r., sygn. akt OSK 1549/04, LEX nr 179110). Biorąc to wszystko pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło