I SA/Wa 1032/12
WyrokWSA w Warszawie2013-02-07
Skład orzekający: Małgorzata Boniecka – Płaczkowska, Jolanta Dargas, Iwona Maciejuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odszkodowanie za nieruchomość przejętą pod budowę drogi publicznej powinno obejmować wartość drzewostanu, mimo że drewno z wycinki staje się własnością Lasów Państwowych?Ratio decidendi
Odszkodowanie za nieruchomość przejętą pod budowę drogi publicznej powinno obejmować wartość drzewostanu, ponieważ przepis art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych nakazuje ustalenie odszkodowania według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Przepis art. 20b tej ustawy, regulujący obowiązek wycinki drzew i krzewów przez Lasy Państwowe, nie wpływa na wysokość odszkodowania za nieruchomość.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia odszkodowania za nieruchomość przeznaczoną pod budowę drogi obwodowej. Organ I instancji (Wojewoda) ustalił odszkodowanie w określonej kwocie. Organ II instancji (Minister) uchylił decyzję organu I instancji, ustalając wyższe odszkodowanie i przyznając je na rzecz Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo M. Skargę na decyzję Ministra złożył Zarząd Województwa, kwestionując uwzględnienie w odszkodowaniu wartości drzewostanu. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Iwona Maciejuk Protokolant referent stażysta Kinga Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2013 r. sprawy ze skargi Zarządu Województwa [...] na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2012 r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej po rozpatrzeniu odwołania Nadleśniczego Nadleśnictwa M. od decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2011 r., nr [...], orzekającej o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł na rzecz Skarbu Państwa reprezentowanego przez Starostę Powiatu [...] za przejęcie z mocy prawa na rzecz Województwa [...] nieruchomości położonej w M., obręb [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...]
o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...]
o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...]
o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, przeznaczonej pod budowę drogi obwodowej miasta M. w ciągu drogi wojewódzkiej nr [...], a także o zobowiązaniu Zarządu Województwa [...] do wypłaty odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z [...] maja 2011 r. w całości i orzekł o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł na rzecz Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo M. za przejęcie z mocy prawa na rzecz Województwa [...] wyżej opisanej nieruchomości położonej w M., przeznaczonej pod budowę drogi obwodowej miasta M. w ciągu drogi wojewódzkiej nr [...]; zobowiązaniu Zarządu Województwa [...] do wypłaty odszkodowania w terminie 14 dni od dnia wydania niniejszej decyzji.
W uzasadnieniu Minister wskazał, że nieruchomość położona w M., obręb [...], oznaczona jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, m [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow, [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, decyzją Wojewody [...] z dnia [...] maja 2010 r., nr [...], została przeznaczona pod budowę drogi obwodowej M. w ciągu drogi wojewódzkiej nr [...] [...] przebiegającej od miejscowości T. w km [...] do ulicy [...] w km [...] etapy III, I i II wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, budowlami i urządzeniami budowlanymi.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2011 r., nr [...], orzekł o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł na rzecz Skarbu Państwa, reprezentowanego przez Starostę Powiatu [...], za przejęcie z mocy prawa na rzecz Województwa [...] nieruchomości położonej w M., obręb [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, przeznaczonej pod budowę drogi obwodowej miasta M. w ciągu drogi wojewódzkiej nr [...], a także zobowiązał Zarząd Województwa [...] do wypłaty odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna.
Od decyzji tej odwołanie do Ministra Infrastruktury złożył Nadleśniczy Nadleśnictwa M., wskazując, iż Wojewoda [...] błędnie przyjął, że uprawnionym do wypłaty odszkodowania jest Skarb Państwa - Starosta Powiatu
w M., a nie Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe. Skarżący wskazał, że zgodnie z ustawą o lasach przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo M., co oznacza że odszkodowanie powinno zostać przyznane na rzecz skarżącego.
Po rozpatrzeniu odwołania i zbadaniu akt sprawy Minister wskazał, że zgodnie
z art. 12 ust. 1, 2 i 4 ustawy z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008r.,
Nr 193, poz. 1194 ze zm.) decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zatwierdza projekt podziału nieruchomości, a linie rozgraniczające teren ustalone decyzją stanowią linie podziału nieruchomości. Nieruchomości wydzielone liniami rozgraniczającymi teren stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa
w odniesieniu do dróg krajowych lub własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych, z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna, za odszkodowaniem ustalonym w odrębnej decyzji, o której mowa w art. 18 i 18a cytowanej ustawy.
Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z 10 kwietnia 2003 r. wysokość odszkodowania, o którym mowa w art. 12 ust. 4, ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania. Do ustalenia wartości nieruchomości mają zastosowanie odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami.
Stosownie do art. 4 pkt 17 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) przez stan nieruchomości należy rozumieć stan zagospodarowania, stan prawny, stan techniczno - użytkowy,
a także stan otoczenia nieruchomości, w tym wielkość, charakter i stopień zurbanizowania miejscowości, w której jest położona.
W myśl art. 134 ust. 1 tej ustawy podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi, z zastrzeżeniem art. 135, wartość rynkowa nieruchomości.
Na podstawie art. 154 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stan nieruchomości oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych.
Minister wyjaśnił, że stosownie do art. 154 ust. 2 ustawy w przypadku braku planu miejscowego przeznaczenie nieruchomości ustala się na podstawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy lub decyzji
o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. W przypadku braku studium lub decyzji, o których mowa w ust. 2, uwzględnia się faktyczny sposób użytkowania nieruchomości (art. 154 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami).
W niniejszej sprawie podstawę dla ustalenia wysokości odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa, nieruchomości położonej w M., obręb [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, stanowią operaty szacunkowe sporządzone na zlecenie Wojewody [...] w dniu 8 grudnia 2010 r. przez rzeczoznawcę majątkowego T. S. Operaty te zostały zaktualizowane pismem z 29 grudnia 2011 r.
Rzeczoznawca wskazał, że wyceniana nieruchomość stanowi las, drogę leśną
i rów. Na gruncie jest nawierzchnia utworzona asfaltobetonem o pow. [...] m2. Zużyce techniczne określono na poziomie 60%. Ponadto na gruncie tym znajduje się również część drogi asfaltobetonowej o łącznej powierzchni [...] m2. Na działce nr [...] znajdują się ponadto dwa szlabany zabezpieczające wjazd do lasu o zużyciu technicznym na poziomie odpowiednio 10% i 25%. Na wycenianej nieruchomości oprócz drzewostanu leśnego, głównie sosny w wieku ok. 50 lat, znajdują się też
10-letnie pojedyncze zadrzewienia w postaci wierzby, 2 szt. dębu o wys. 22 m
i pierścienicy 60 cm, 3 szt. brzozy o wys. 20 m i pierścienicy 17 m, oraz 3 szt. wierzby o wys. 15 m i pierścienicy 10 cm. Nieruchomość posiada zróżnicowaną rzeźbę terenu
i znajduje się w znacznej odległości od terenów zabudowanych. W jej sąsiedztwie jest [...] oraz [...], a także tereny rolne i lasy.
Rzeczoznawca w piśmie z 29 grudnia 2011 r. wyjaśnił również, że wyceniane działki nie były objęte obowiązującymi planami miejscowymi. Natomiast w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy M., zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy M. Nr [...] z dnia [...] stycznia 2010r., znajdowały się na obszarze przeznaczonym pod drogę obwodową.
Rzeczoznawca majątkowy, wyceniając grunt, zastosował podejście porównawcze, metodę porównywania parami.
Na potrzeby określenia wartości wycenianych działek dokonano analizy rynku nieruchomości gruntowych niezabudowanych nabywanych pod budowę i rozbudowę dróg na terenie miasta M.
Do wyceny wyselekcjonowano z rynku 21 transakcji sprzedaży tego rodzaju działek. W wyniku przeprowadzonej analizy stwierdzono, że rynek obrotu nieruchomościami gruntowymi niezabudowanymi sprzedawanymi w M. jest w miarę rozwinięty. Ceny sprzedaży gruntów pod drogi zawierały się w przedziale [...] zł/m2 do [...] zł/m2.
Rzeczoznawca stwierdził, że ceny przeanalizowanych transakcji uzależnione były w szczególności od takich czynników jak: położenie ogólne (waga 40%), lokalizacja szczegółowa (waga 30%) oraz sposób użytkowania gruntu (waga 30%). Dokonana analiza rynku wykazała brak wpływu na ceny transakcyjne cech nieruchomości takich jak wielkość działki, kształt, ukształtowanie terenu, klasa bonitacji gruntu.
Do ostatecznej analizy porównawczej przyjęto 3 transakcje położone na peryferiach miasta, stanowiące tereny rolne, bardzo słabo zurbanizowane. Analiza tych nieruchomości wykazała, iż spełniają one wystarczające kryteria podobieństwa.
Wartość składników budowlanych, tj. nawierzchni drogi asfaltobetonowej oraz drogi leśnej utwardzonej tłuczniem, a także dwóch szlabanów, określono w podejściu kosztowym, metodą kosztów odtworzenia.
Z kolei wartość pojedynczych drzew obliczono w oparciu o wartość drewna na pniu przy zastosowaniu techniki wskaźnikowej, bądź też według kosztów wyhodowania.
Przechodząc do oceny poprawności sporządzonego operatu szacunkowego Minister wskazał, że należy mieć na uwadze przepisy rozporządzenia Rady Ministrów
z dnia 21 września 2004r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004r., Nr 207, poz. 2109 ze zm.).
Zgodnie z § 36 ust. 1 tego rozporządzenia wartość rynkową nieruchomości dla potrzeb ustalenia odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone lub przejęte z mocy prawa na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U.
z 2008 r. Nr 193, poz. 1194 i Nr 199, poz. 1227 oraz z 2009 r. Nr 72, poz. 620) określa się, przyjmując stan nieruchomości z dnia wydania decyzji, ceny nieruchomości z dnia ustalenia odszkodowania, a przeznaczenie nieruchomości zgodnie z art. 154 ustawy
o gospodarce nieruchomościami bez uwzględnienia ustaleń decyzji. Nie uwzględnia się nakładów poniesionych na nieruchomości po dniu wydania decyzji.
Organ przywołał treść przepisów § 36 ust. 2, ust. 3 pkt 1 i ust. 4 rozporządzenia.
Mając na uwadze treść powyższych przepisów organ stwierdził, że operat szacunkowy w przedmiotowej sprawie został sporządzony prawidłowo. Rzeczoznawca majątkowy określił wartość przedmiotowej nieruchomości w oparciu o treść § 36 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 2 września 2004 r., przyjmując do porównań transakcje gruntami o przeznaczeniu drogowym, czyli tożsamym jak wyceniane działkj.
W związku z powyższym, zdaniem organu odwoławczego, omawiane operaty szacunkowe mogą stanowić podstawę ustalenia odszkodowania.
Minister wskazał, że organ wojewódzki przyznał odszkodowanie na rzecz Skarbu Państwa - reprezentowanego przez Starostę Powiatu M.
W ocenie Ministra rozstrzygnięcie takie nie jest prawidłowe.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2011r. Nr, 12, poz. 59 ze zm.) lasami stanowiącymi własność Skarbu Państwa zarządza Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, zwane dalej "Lasami Państwowymi". Stosownie do art. 4 ust. 3 tej ustawy w ramach sprawowanego zarządu Lasy Państwowe prowadzą gospodarkę leśną, gospodarują gruntami i innymi nieruchomościami oraz ruchomościami związanymi z gospodarką leśną, a także prowadzą ewidencję majątku Skarbu Państwa oraz ustalają jego wartość.
Ponadto zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy nadzór nad gospodarką leśną sprawuje starosta - w lasach niestanowiących własności Skarbu Państwa.
W ocenie Ministra z brzmienia powołanych przepisów wynika, że Lasy Państwowe zarządzają wszystkimi lasami będącymi własnością Skarbu Państwa, chyba że ustawa stanowi inaczej. Ponadto tylko Lasy Państwowe mogą zarządzać lasami Skarbu Państwa, ponieważ innego podmiotu prawodawca polski nie wyposażył w takie kompetencje. Ustawa o lasach nie zawiera też żadnych instrumentów prawych pozwalających na przyjęcie, że inny podmiot może taki zarząd sprawować. Powierzenie zarządu lasami Skarbu Państwa Lasom Państwowym nastąpiło z mocy prawa.
Organ II instancji stiwerdził, że w piśmiennictwie pojęcie zarządu nie zostało należycie zdefiniowane. Jest ono niejednoznaczne i używane w niejednolitych znaczeniach w różnych aktach prawnych. Przede wszystkim używa się go na określenie zarówno czynności faktycznych, jak i prawnych, polegających na działaniu lub zaniechaniu.
Zakres zarządzania lasami obejmuje i czynności faktyczne, i czynności prawne. Jednak w przypadku zarządzania lasami trzeba uwzględniać specyfikę tego zarządzania. Bez wątpienia w zakres zarządzania wchodzą czynności faktyczne
i prawne, tak jak w przypadku zarządzania nieruchomościami. Zarządzanie lasami obejmuje czynności wymienione w ustawie (np. zbywanie i nabywanie nieruchomości). Ponadto zarządzanie to obejmuje prowadzenie gospodarki leśnej, gospodarowanie gruntami i innymi nieruchomościami oraz ruchomościami związanymi z gospodarką leśną, a także prowadzenie ewidencji majątku Skarbu Państwa oraz ustalanie jego wartości.
Powołując się na orzecznictwo sądów Minister wyjaśnił, że bez znaczenia pozostaje fakt, iż w księdze wieczystej nr [...] w dziale II "własność" wpisany został Skarb Państwa - Starostwo Powiatu M. Należy bowiem wskazać, że skoro nieruchomość ta znajduje się zgodnie z ustawą o lasach, w zarządzie Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwa M., to w zakres uprawnień i obowiązków zarządcy w rozumieniu tej ustawy wchodzą wszelkie czynności zarówno faktyczne jak i prawne. Tym samym podmiot ten staje się beneficjentem wszelkich skutków, które może wywodzić z tych praw. Skoro zatem ustawa o lasach przyznaje Lasom Państwowym prawo nabywania i zbywania nieruchomości, tym bardziej podmiot ten jest uprawniony w imieniu Skarbu Państwa do przyjęcia odszkodowania z tytułu przejęcia nieruchomości pod inwestycję drogową.
W tej sytuacji nie będzie nim Starosta Powiatu M.
Organ wskazał, że ponadto z treści księgi wieczystej wynika, że działki
nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] stanowiły własność Państwowego Funduszu Ziemi.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2007r. Nr 231, poz. 1700 ze zm.) ustawa reguluje zasady gospodarowania mieniem Skarbu Państwa w odniesieniu do:
nieruchomości rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej, z wyłączeniem gruntów znajdujących się w zarządzie Lasów Państwowych i parków narodowych;
innych nieruchomości i składników mienia pozostałych po likwidacji państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej oraz ich zjednoczeń i zrzeszeń;
lasów niewydzielonych geodezyjnie z nieruchomości, określonych w pkt 1 i 2.
Natomiast stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 4 tej ustawy zasady gospodarowania obejmują mienie, o którym mowa w art. 1, znajdujące się w Państwowym Funduszu Ziemi.
Jednakże organ zwrócił, uwagę, że przepisy powyższe odnoszą się jedynie do tych nieruchomości, które w rzeczywistości mają charakter gruntów rolnych. Jednocześnie w art. 4 ust. 1 ustawy o lasach ustawodawca określił ogólną regułę, zgodnie z którą lasami będącymi własnością Skarbu Państwa zarządza Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe. Oznacza to, że Lasy Państwówe zarządzają wszystkimi lasami będącymi własnością Skarbu Państwa, chyba że ustawa stanowi inaczej. Stwarza to domniemanie, że ilekroć ustawa nie stanowi inaczej, tylekroć Lasy Państwowe należy uznać za zarządzającego lasami Skarbu Państwa.
Tym samym pomimo tego, iż w księdze, wieczystej jako właściciel ujmowany jest Państwowy Funduszu Ziemi (na mocy przepisów ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa), to działki te znajdują się w zarządzie Lasów Państwowych rozumieniu ustawy o lasach.
Wobec powyższego odszkodowanie za przejęcie z mocy prawa nieruchomości leśnej należało przyznać Skarbowi Państwa - Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu Lasy Państwowe Nadleśnictwo M.
Minister wyjaśnił, że organ I instancji błędnie pominął przy ustaleniu odszkodowania wartość drzewostanu posadowionego na wycenianym gruncie. Zdaniem organu brak było podstaw do pomniejszenia odszkodowania z uwagi na fakt, że drewno pozyskane z wycinki drzew objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, nieodpłatnie otrzymują Lasy Państwowe.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 20b ust. 1 ustawy z 10 kwietnia 2003r., Lasy Państwowe, zarządzające nieruchomościami, o których mowa w art. 11f ust. 1 pkt 6, na podstawie ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2005 r. Nr 45, poz. 435, z późn. zm.), są obowiązane do dokonania nieodpłatnie, z zastrzeżeniem ust. 3, wycinki drzew i krzewów oraz ich uprzątnięcia w terminie ustalonym w odrębnym porozumieniu między Lasami Państwowymi, a właściwym zarządcą drogi. Drewno pozyskane z wycinki drzew i krzewów, o której mowa w ust. 1, staje się nieodpłatnie własnością Lasów Państwowych (ust. 2).
Przepis ten nie stanowi lex specjalis wobec art. 18 ustawy z 10 kwietnia 2003r. obligującego organ administracji do ustalenia odszkodowania za nieruchomość w stanie obowiązującym w dniu wydania decyzji lokalizacyjnej. Z kolei zgodnie z zasadą superficies solo cedit drzewa stanowią część składową nieruchomości, za którą należy przyznać stosowne odszkodowanie. Z kolei regulacja art. 20b ustawy z 10 kwietnia 2003r. nie odnosi się do przedmiotu ustalenia odszkodowania oraz jego wysokości. Przepis ten reguluje zasady przygotowania do realizacji inwestycji drogowej terenów stanowiących uprzednio lasy. Nakłada on na Lasy Państwowe obowiązek wycinki drzew z terenu przeznaczonego pod drogę publiczną. Rekompensatę tego obowiązku stanowi zaś drewno uzyskane z wycinki.
Mając na uwadze powyższe Minister uchylił decyzję organu I instancji w całości
i orzekł o ustaleniu odszkodowana za nieruchomość na rzecz Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo M. w pełnej wysokości obejmującej wartość gruntu z jego częściami składowymi.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie złożył Zarząd Województwa [...], wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej wysokości ustalonego odszkodowania.
W uzasadneniu skargi skarżący wskazał, że zgodnie z art. 20b ust. 1 i ust.
3 ustawy z 1 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i reliazacji inwestycji dróg publicznych, Lasy Państwowe są obowiązane do dokonania nieodpłatnie wycinki drzew i krzewów w wieku powyżej 20 lat oraz ich uprzątnięcia, przy czym pozyskane z tej wycinki drewno staje się niedopłatnie własnością Lasów Państwowych. A zatem po wykonaniu dyspozycji art. 20b przez Lasy Państwowe, Województwo [...] przejmuje nieruchomość pozbawioną drzewostanu.
Analizując operat szacunkowy sporządzony na potrzeby prowadzonego postępowania przez rzeczoznawcę T. S. skarżący zauważył, że wartość drzewostanu ustalona jako wartość drewna “na pniu" stanowi około 95% wartości rynkowej drewna pozyskanej z tego drzewostanu, natomiast koszty pozyskania i zrywki to jedynie ok. 5 % wartości rynkowej drewna. Zatem rekompensata obowiązku wycinki drzew z terenu przeznaczonego pod drogę drewnem uzyskanym z wycinki jest niewspółmierna do samych kosztów wycinki jakie poniosły Lasy Państwowe.
W ocenie skarżącego interpretacja art. 20b ustawy z 10 kwietnia 2003 r.
o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych w decyzji Ministra z 16 kwietnia 2012 r. stanowiąca, że “przepis ten reguluje zasady przygotowania do realizacji inwestycji drogowej terenów stanowiących uprzednio lasy" jest częściowa, ponieważ pomija karczowanie pniaków, które jest niezbędne do przygotowania terenu pod inwestycję. Koszty karczowania pniaków ponosi [...] Zarząd Dróg Wojewódzkich w [...] działający w imieniu Zarządu Województwa [...]. Zaskarżona decyzja powoduje, że [...] Zarząd Dróg Wojewódzkich w [...] działający w imieniu Zarządu Województwa [...] wypłaca odszkodowanie Lasom Państwowym za przyjętą nieruchomość w wysokości równej wartości nieruchomości, nie otrzymując wszystkich składników stanowiących część składowa nieruchomości – a więc płaci za coś czego nie otrzymuje.
Zdaniem skarżącego, organ I instancji prawidłowo ustalił odszkodowanie za grunt oraz inne składniki budowlane stanowiące część składową przedmiotowej nieruchomości pomijając wartość drzewostanu, który niewątpliwie stanowi część składową nieruchomości, ale zgodnie z art. 20b, ust. 2 staje się nieodpłatnie własnością Lasów Państwowych.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Przedmiotem niniejszego postępowania było ustalenie odszkodowania za nieruchomość, która została przejęta z mocy prawa na rzecz Województwa [...] z przeznaczeniem pod budowę drogi obwodowej M. w ciągu drogi wojewódzkiej nr [...].
Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji jest przepis art. 18 ust. 1 ustawy z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Przepis ten stanowi, że wysokość odszkodowania ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji
o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie odszkodowania.
W niniejszej sprawie podstawą do ustalenia odszkodowania stanowiły operaty szacunkowe sporządzone przez rzeczoznawcę T. S. z 8 grudnia 2010 r., których aktualność została potwierdzona przez tego rzeczoznawcę 29 grudnia 2011 r. Wskazać należy, że operaty zostały sporządzone prawidłowo, zgodnie
z obowiązującymi przepisami, które organ odwoławczy powołał i omówił w zaskarżonej decyzji. Sąd ocenę tę w całości podziela. Prawidłowość sporządzonych operatów nie była również kwestionowana przez skarżącego.
Zarzuty skargi dotyczą uwzględnienia w wysokości odszkodowania wartości drzewostanu znajdującego się na gruncie. Otóż zarzut ten jest chybiony. Zgodnie
z przepisem art. 18 ust. 1 ustawy z 10 kwietnia 2003 r. wysokość odszkodowania ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji. Skoro nieruchomości były porośnięte w tym dniu drzewostanem, to mając na względzie wyżej wskazany przepis, brak jest podstaw do nie uwzględnienia drzewostanu w kwocie odszkodowania. W dacie istotnej dla ustalenia odszkodowania był to drzewostan rosnący, wobec tego prawidłowo rzeczoznawca oszacował go według zasad wskazanych w art. 4 ust 5 ustawy
z 10 kwietnia 2003 r. w zw. z art. 135 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wskazując w operatach, w jaki sposób wartość drewna została wyliczona i jakimi wskaźnikami przy wycenie się kierował.
Należy podkreślić, że przepis art. 20 b ustawy z 10 kwietnia 2003 r. nie dotyczy ustalenia odszkodowania i jego wysokości wskazanych w art. 18 ustawy. Celem tego przepisu jest dokonanie stosownej wycinki drzew i krzewów zanim zarządca przyszłej drogi podejmie roboty budowlane. Termin wycinki drzew i krzewów powinien być uzgodniony w odrębnym porozumieniu między Lasami Państwowymi a właściwym zarządcą drogi. Ma to szczególne znaczenie z punktu widzenia terminu rozpoczęcia robót budowlanych. Przepis art. 20 b ustawy jest więc odrębną samodzielną regulacją
i nie pozostaje w bezpośrednim związku z art. 18 ustawy. Z akt sprawy nie wynika, aby doszło pomiędzy Lasami Państwowymi Nadleśnictwo M., a zarządcą drogi do porozumienia, co do wycinki drzew i krzewów na nieruchomości, za przejęcie których ustalone zostało odszkodowanie, a wobec tego, aby drewno pozyskane z wycinki stało się własnością Lasów Państwowych. Z przyczyn powyżej wskazanych zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisu art. 20 b ustawy są niezasadne. Organ odwoławczy przepisu tego nie stosował. Zastosował go organ I instancji pomniejszając kwotę odszkodowania o wartość drzewostanu.
Prawidłowe jest także stanowisko organu odwoławczego powołującego się na przepisy ustawy z 28 września 1991 o lasach, w odniesieniu do podmiotu reprezentującego Skarb Państwa, na rzecz którego ustalono odszkodowanie.
Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności, Sąd orzekł jak
w sentencji wyroku, z mocy art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło