I SA/Wa 1034/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Iwona Maciejuk Protokolant referent stażysta Kinga Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2013 r. sprawy ze skargi K.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zaskarżoną decyzją nr [...] z [...] marca 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu odwołania K. K. od decyzji Burmistrza L. z [...] grudnia 2011 r., nr [...] odmawiającej przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym 2010/2011 na W. S., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że 22 kwietnia 2011 r. K. K. wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla jej córki W. S. Decyzją z [...] grudnia 2011 r., nr [...] Burmistrz L. odmówił przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym 2010/2011 tj. od 1 października 2010 r. do 30 września 2011 r., na W. S. W uzasadnieniu organ wskazał, że w skład rodziny wchodzą trzy osoby: wnioskodawczyni oraz dwójka jej dzieci. Na podstawie zaświadczenia z Urzędu Skarbowego ustalono, że dochód rodziny wnioskodawczyni za 2009 r. wyniósł łącznie [...] zł. Dochód wykazany w zaświadczeniu z Urzędu Skarbowego jest dochodem utraconym z uwagi na fakt, że K. K. utraciła prawo do pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Oprócz dochodów opodatkowanych K. K. wykazała dochody nieopodatkowane w wysokości [...] zł z tytułu otrzymanych alimentów za 2009 r. na rzecz L. W. jednocześnie informując, że pozostałe kwoty alimentów są alimentami otrzymanymi za okresy wcześniejsze tj. alimenty zaległe. W dniu 20 czerwca 2011 r. do organu wpłynęła informacja od Komornika Sądowego, z której wynika, że w 2009 r. wyegzekwowano i przekazano wierzycielce kwotę [...] zł tytułem alimentów na rzecz L. W. W powyższym zaświadczeniu komornik nie wskazał jaka kwota dotyczy bezpośrednio roku 2009. Organ podniósł, że dochodami nieopodatkowanymi w roku bazowym, tj. 2009 stanowią otrzymane alimenty na rzecz dzieci, które zgodnie z uzyskanymi informacjami wynoszą [...] zł, a nie [...] zł jak podała K. K. Nadto od maja 2009 r. wierzycielka otrzymuje alimenty w zasądzonej kwocie, tj. [...] zł miesięcznie bezpośrednio od dłużnika alimentacyjnego Z. W., co stanowi kwotę [...] zł. Po dokonaniu stosownych wyliczeń ustalono, że miesięczny dochód rodziny w 2009 r. wyniósł [...] zł, natomiast miesięczny dochód na osobę wyniósł [...] zł i przekracza ustawowe kryterium dochodowe określone w art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów z 7 września 2007 r. tj. 725 zł. Zdaniem organu, ze względu na dochód rodziny nie ma podstaw prawnych do przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym 2010/2011. Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie. Rozpatrując niniejszą sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że zgodnie z art. 9 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. 2009 r. Nr 1 poz. 7), świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku, gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku zycia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności – bezterminowo. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Sposób ustalania dochodu uprawniającego do świadczeń z funduszu alimentacyjnego określa ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalenia dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. Nr 123, poz. 836). Art. 2 pkt 4 i 5 ustawy stanowi, iż dochód i dochód rodziny ustalony dla potrzeb świadczeń z funduszu alimentacyjnego oznacza dochód, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z regulacją zawarta w art. 3 pkt 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2006 Nr 139, poz. 992 ze zm.) dochód rodziny – to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Zgodnie z art., 3 ust. 1 lit. c ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, do dochodu rodziny wlicza się: przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne; deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne oraz inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych w tym m.in. otrzymywane alimenty na rzecz dzieci. Organ odwoławczy wyjaśnił, że art. 2 pkt 12 ustawy stanowi, że pojęcie rodziny – oznacza odpowiednio następujących członków rodziny: rodziców osoby uprawnionej, małżonka rodzica osoby uprawnionej, osobę, z którą rodzic osoby uprawnionej wychowuje wspólne dziecko, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia oraz dziecko, które ukończyło 25 rok życia otrzymujące świadczenia z funduszu alimentacyjnego lub legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych, a także osobę uprawnioną; do rodziny nie zalicza się: a) dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, b) dziecka pozostającego w związku małżeńskim, c) pełnoletniego dziecka posiadającego dziecko, d) rodzica osoby uprawnionej zobowiązanego tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do alimentów na jej rzecz. W niniejszej sprawie ustalono na podstawie złożonego wniosku trzyosobowy skład rodziny skarżącej. W okolicznościach przedmiotowej sprawy, organ ustalając dochód rodziny uwzględnia dochód osiągnięty w 2009 r. Ustalono, że w 2009 r. wyegzekwowano i przekazano skarżącej tytułem alimentów na rzecz L. W. kwotę [...] zł, ponadto od miesiąca maja 2009 r. skarżąca otrzymywała alimenty od dłużnika alimentacyjnego Z. W. w wysokości [...] zł miesięcznie. Dodatkowo ustalono, że dłużnik alimentacyjny C. S. w lutym 2009 r. przekazał bezpośrednio wierzycielce kwotę [...] zł 1 września 2009 r. – kwotę [...] zł i w dniu 19 października 2009 r. kwotę [...] zł. Łącznie w 2009 r. strona uzyskała dochód w wysokości [...] zł, zatem miesięczny dochód trzyosobowej rodziny w przeliczeniu na osobę stanowi kwota [...] zł, która przekracza ustawowe kryterium dochodowe, tj. 725 zł. Odnosząc się natomiast do zarzutów skarżącej podnoszonych w odwołaniu, iż alimenty, które otrzymała są alimentami zaległymi, wypłaconymi za wcześniejszy okres, organ wyjaśnił, że ustawa nie rozróżnia czy strona otrzymała alimenty zaległe, czy bieżące. Przepis art. 3 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że do dochodu wlicza się alimenty otrzymywane na dzieci. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że ideą przyświecającą ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest dostarczenie środków utrzymania osobom, które nie są w wstanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb, a w szczególności dzieciom. Konstytucyjna zasada pomocy nakłada na państwo obowiązek wspierania jedynie tych osób ubogich, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymują należnego im wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych wobec nich do alimentacji. Natomiast skarżąca dysponuje środkami umożliwiającymi jej zaspokojenie potrzeb dzieci. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie stwierdziło uchybień organu I instancji w zakresie przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie, wobec czego uznało, że brak jest podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji organu I instancji. Dochód skarżącej został ustalony prawidłowo. Ponieważ przekracza on ustawowe kryterium dochodowe organ nie mógł przyznać stronie wnioskowanego świadczenia. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła K. K. Skarga nie zawiera zarzutów przeciwko zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej ,,ppsa", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona decyzja jest wadliwa. Jak wynika z pism: z 15 lutego 2012 r. pracownika Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] skierowanego do Ośrodka Pomocy Społecznej w L. oraz z 24 lutego 2012 r. Burmistrza L. skierowanego do Kolegium odwołanie skarżąca złożyła drogą elektroniczną. W aktach znajduje się dokument zatytułowany "Składam sprzeciw również od decyzji [...]...", sporządzony drukiem wskazującym na wydruk komputerowy. Podnieść należy, że przepis art. 63 § 1 kpa dopuszcza możliwość składania podań (w tym także odwołań) za pomocą środków komunikacji elektronicznej przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej utworzoną na podstawie ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Natomiast zgodnie z treścią art. 63 § 3a kpa podanie wniesione w formie dokumentu elektronicznego powinno: być uwierzytelnione przy użyciu mechanizmów określonych w art. 20a ust. 1 albo ust. 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz zawierać dane w ustalonym formacie, zawartym we wzorze podania określonym w odrębnych przepisach, jeżeli te przepisy nakazują wnoszenie podań według określonego wzoru. Z kolei zgodnie z art. 20a ust. 1 ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne ( Dz. U Nr 64 poz. 565) identyfikacja użytkownika systemów teleinformatycznych udostępnianych przez podmioty określone w art. 2 następuje przez zastosowanie kwalifikowanego certyfikatu przy zachowaniu zasad przewidzianych w ustawie z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz. U. Nr 130, poz. 1450, z późn. zm.), lub profilu zaufanego ePUAP. Natomiast art. 5 ust. 1 zd. 1 ustawy o podpisie elektronicznym stanowi, że bezpieczny podpis elektroniczny weryfikowany przy pomocy kwalifikowanego certyfikatu wywołuje skutki prawne określone ustawą, jeżeli został złożony w okresie ważności tego certyfikatu. Zachowanie więc wymogów wynikających z powyższych przepisów pozwala na przyjęcie, że podanie zostało skutecznie złożone drogą elektroniczną. W niniejszej sprawie kwestie powyższe nie zostały zbadane przez organ odwoławczy. Natomiast nadesłanie odwołania w sposób nie pozwalający na uznanie, że zostało ono skutecznie złożone drogą elektroniczną, a jak w realiach niniejszej sprawy - w postaci wydruku bez podpisu własnoręcznego powinno skutkować wezwaniem strony odwołującej się do podpisania odwołania pod rygorem skutków z art. 64 § 2 kpa. Oznacza to, że po bezskutecznym upływie terminu 7 dni do uzupełnienia braków formalnych odwołania, organ odwoławczy powinien odwołanie pozostawić bez rozpoznania (por. B. Adamiak, J Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" wyd. H. C. H. Beck Warszawa 2008 r. str. 595-596). W fazie wstępnej postępowania przed organem odwoławczym organ ten jest obowiązany w pierwszej kolejności dokonać kontroli odwołania pod względem spełnienia warunków formalnych. Zgodnie z art. 63 § 3 kpa podanie czyli także odwołanie (art. 63 § 1 kpa), powinno być podpisane przez wnoszącego podanie. Poza kwestiami wyżej omówionymi należy dostrzec, że w piśmie z 24 lutego 2012 r. Burmistrza L. do organu II instancji wynika, że skarżącej doręczono decyzję organu I instancji 2 stycznia 2012 r., co potwierdza także zwrotny dowód doręczenia decyzji. Natomiast na dokumencie uznawanym przez organy za odwołanie jest przystawiony stempel Ośrodka Pomocy Społecznej w L. i oparzony datą 24 grudnia 2012 r. O ile rok może być podany błędnie, to jednakże dzień i miesiąc mogą wskazywać, że odwołanie nawet w przypadku uzupełnienia braków co do podpisu było złożone przed doręczeniem decyzji. Dlatego również i datę złożenia odwołania organ powinien wyjaśnić. Podsumowując wskazać należy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 63 § 1, § 3 i § 3a kpa, 129 § 2 kpa poprzez nie zbadanie sposobu i terminu złożenia odwołania, art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez jego zastosowanie bez wcześniejszego wyjaśnienia warunków formalnych odwołania i terminu jego wniesienia. Wyżej wskazane naruszenia przepisów postępowania mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż nie uzupełnienie braków odwołania w terminie skutkować powinno pozostawieniem odwołania bez rozpoznania. Natomiast nawet uzupełnienie braków w terminie przy ustaleniu złożenia odwołania przed doręczeniem decyzji organu I instancji skutkować powinno wydaniem rozstrzygnięcia na podstawie art. 134 kpa. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 ppsa. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu.