I SA/Wa 1037/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie WSA Daniela Kozłowska (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2009 r. sprawy ze skargi H. J. i Z. K. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] działając na podstawie art. 1 ust. pkt 2, art. 3 ust. 2, art. 5 ust. 3 pkt 2, art. 6 ust. 1-3 i art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) oraz art. 104 § 1 i 2 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku H. J. i Z. K. o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. i K. K. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości S., woj. [...], obecnie terytorium [...] – orzekł, że wymienionym przysługuje prawo do rekompensaty; wartość nieruchomości pozostawionej nieruchomości, ustalona przez rzeczoznawcę majątkowego wynosi [...] zł, a po zwaloryzowaniu [...] zł; wartość nabytego przez uprawnionych prawa do użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i prawa własności budynków położonych w L. przy ul. [...] w udziale wynoszącym [...] każdy (akt notarialny [...] nr [...] z [...] lutego 1997 r. oraz decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z [...] stycznia 1997 r.) wynosi łącznie [...] zł. Wojewoda orzekł też, że wysokość rekompensaty stanowi 20% wartości pozostawionej nieruchomości pomniejszonej o wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i prawa własności budynków położonych w L. przy ul. [...] i wynosi [...] zł, z czego H. J. przypada kwota [...] zł a Z. K. kwota [...] zł oraz, że realizacja prawa do rekompensaty nastąpi w formie świadczenia pieniężnego wypłacanego ze środków Funduszu Rekompensacyjnego. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał m.in., że postanowieniem Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] stycznia 1994 r. o stwierdzeniu nabycia spadku (sygn. akt [...]) spadek po K. K. na podstawie ustawy nabyli żona J. K., córka H. J. i syn W. K. każdy po 1/3 spadku, natomiast spadek po J. K. nabyli córka H. J. i syn Z. K. Spadkobiercy oświadczyli, iż dotychczas częściowo zostały zrealizowane uprawnienia do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP poprzez nabycie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i prawa własności budynków położonych przy ul. [...] w L. Wnioskodawcy dołączyli do wniosku oryginał decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z [...] stycznia 1997 r. o zaliczeniu [...] zł w udziale wynoszącym dla nich po [...] wartości mienia pozostawionego na terenach niewchodzących w skład obecnego Państwa na poczet nabycia nieruchomości w L. oraz wypis aktu notarialnego z [...] lutego 1997 r. o oddaniu w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej i prawa własności budynków w L. przy ul. [...] (w udziale [...] każdy). Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Wojewoda [...] postanowieniem z [...] września 2007 r. dokonał pozytywnej oceny przedłożonych dowodów w sprawie i uznał, że wnioskodawcy spełniają wymogi, o których mowa w art. 2, 3 oraz 5 ust. 1 i 2 powyższej ustawy. Wezwał także wnioskodawców do przedłożenia oświadczenia w sprawie wyboru formy realizacji prawa do rekompensaty. W piśmie z 8 listopada 2007 r. wnioskodawcy wskazali, że wybierają formę świadczenia pieniężnego ze środków Funduszu Rekompensacyjnego. Wartość nieruchomości pozostawionej przez J. i K. K. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej ustalono w oparciu o wycenę rzeczoznawcy majątkowego. Rzeczoznawca określił wartość nieruchomości na kwotę [...] zł. Zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy kwotę tę zwaloryzowano do kwoty [...] zł. Stosownie do art. 13 ust. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. zaliczenie wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami RP dokonuje się w wysokości równej 20 % wartości tych nieruchomości. W tym przypadku kwota ta wynosi [...] zł. Zgodnie z art. 13 ust. 3 ustawy wysokość zaliczonej kwoty oraz wysokość świadczenia pieniężnego pomniejsza się o wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo prawa użytkowania wieczystego gruntu i wartości położonych na nim budynków. W niniejszej sprawie wartość nabytego przez wnioskodawców prawa użytkowania wieczystego i własności budynków w L. ustalono w oparciu o wycenę rzeczoznawcy majątkowego, określającą wartość rynkową nabytej wcześniej nieruchomości według stanu na dzień nabycia prawa, tj. na dzień [...] grudnia 1997 r. oraz według cen na dzień sporządzenia wyceny – 21 kwietnia 2008 r. W związku z tym nie zachodzi konieczność waloryzacji tej kwoty. Wartość wymienionych praw wynosi [...] zł. W tej sytuacji wartość rekompensaty stanowi 20 % wartości pozostawionej nieruchomości pomniejszonej o wartość nabytego wcześniej prawa z tego tytułu i wynosi [...] zł, a dla każdego z wnioskodawców połowę tej kwoty, tj. [...] zł. Po rozpoznaniu odwołania H. J., Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] sierpnia 2008 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, że na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekomensaty z tytułu pozostawionej nieruchomości poza obecnymi granicami RP, decyzja o której mowa w art. 5 ust. 3 zawiera wskazanie zwaloryzowanej na dzień wydania tej decyzji wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP, a w przypadku, o którym mowa w art. 6 ust. 3 również wskazanie zwaloryzowanej na dzień wydania decyzji wartości nabytego prawa własności nieruchomości albo wartości nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości i wartości położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali. Zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy, waloryzacji, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 dokonuje się zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Minister stwierdził, że Wojewoda [...] nie dokonał waloryzacji wartości prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] wraz z prawem własności budynków znajdujących się na tej nieruchomości, obliczonej w operacie szacunkowym z dnia 21 kwietnia 2008 r. na kwotę [...] zł. Tym samym organ pierwszej instancji błędnie ustalił wartość rekompensaty przysługującej każdej ze stron. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie H. J. wskazała, że według poprzednio obowiązującej ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomościami można było zrealizować 100 % wierzytelności w stosunku do Skarbu Państwa. Takich nieruchomości Skarb Państwa dla nas nie przygotował. Ponieważ ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. nie posiada zapisu o działaniu prawa wstecz, to należy przeprowadzić prawidłowy rachunek i to co zostało zrealizowane według starych ustaw należy zwaloryzować na dzień opracowania operatu szacunkowego i potrącić tę kwotę z tego operatu (aktualnego). W ten sposób pozostaje część do zrealizowania i podpadająca pod ustawę z dnia 8 lipca 2005 r. Aktualnie na dzień opracowania operatów szacunkowych wierzytelność wynosi [...] zł – [...] zł = [...] zł, z tego 20 % to [...] zł. Zatem dla wnioskodawców przypada po [...] zł. Odpowiadając na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu. W sprawie należało na wstępie ustalić, czy wystąpiły w niej okoliczności prawne i faktyczne uzasadniające uchylenie decyzji Wojewody [...] i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania. Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., powołanym jako jedna z podstaw rozstrzygnięcia Ministra Skarbu Państwa, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania w całości albo w znacznej części. Organ odwoławczy może wydać decyzję na tej podstawie prawnej, gdy organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego i nie może to być sanowane w postępowaniu odwoławczym, gdyż naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.). Z zasady tej wynika obowiązek dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli organ odwoławczy ustali, że decyzja pierwszej instancji wydana została z pominięciem istotnych dla sprawy okoliczności, to w myśl zasady z art. 15 k.p.a., uprawniony jest do jej uchylenia. W sytuacji, gdy sprawa została dostatecznie wyjaśniona przez organ pierwszej instancji i nie zachodzi konieczność ponownego jej rozpatrzenia przez ten organ, organ odwoławczy stosuje przepis art. 138 § 1 pkt 1 albo pkt 2 k.p.a., czyli utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo ją uchyla w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję umarza postępowanie pierwszej instancji. Decyzja kasacyjna nie może być podjęta w sytuacjach innych niż określone w art. 138 § 2 k.p.a. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie wystąpiła przesłanka określona w tym przepisie, bowiem w postępowaniu przed organem pierwszej instancji nie dokonano waloryzacji wcześniej ustalonych i zrealizowanych uprawnień z tytułu mienia pozostawionego poza obecnymi granicami RP, tj. prawa użytkowania wieczystego gruntu i własności budynków przy ul. [...] w L., obliczonej w operacie szacunkowym z 21 kwietnia 2008 r. Minister prawidłowo ustalił, że zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., decyzja potwierdzająca prawo do rekompensaty zawiera wskazanie zwaloryzowanej na dzień wydania tej decyzji wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP, a w przypadku o którym mowa w art. 6 ust. 3 ustawy również wskazanie nieruchomości lub wartości nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartości położonych na niej budynków. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).