I SA/Wa 1037/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Anna Wesołowska Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego na zakup kuponu doładowującego kartę internetową 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego D. M., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania P. P. od decyzji działającego z upoważnienia Prezydenta [...] Kierownika Działu Pomocy Środowiskowej Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] odmawiającej przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów leczenia i rehabilitacji na okres 6 miesięcy, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Uzasadniając swoją decyzję organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy: P. P. w dniu 1 grudnia 2014 r. wystąpiła do Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] w W. o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego na pokrycie całości kosztów leczenia i rehabilitacji na okres 6 miesięcy w wysokości [...] zł miesięcznie. Prezydent [...] decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. odmówił przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów i rehabilitacji na okres 6 miesięcy tj. w grudniu 2014 r., styczniu 2015 r., w lutym 2015 r., w marcu 2015 r., w kwietniu i w maju 2015 r. W uzasadnieniu Prezydent wskazał, że pracownicy Ośrodka Pomocy Społecznej próbowali umówić się z wnioskodawczynią na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, ponieważ ostatni przeprowadzony był w dniu 30 maja 2014 r. Pomimo wielokrotnych prób nie udało się go jednak przeprowadzić. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że wywiad środowiskowy winien być przeprowadzony osobiście z wnioskodawczynią tymczasem pomimo, iż była ona obecna w mieszkaniu w dniu 26 stycznia 2015 r. podczas jego przeprowadzania wyszła dopiero w momencie wpisywania do kwestionariusza danych z dowodu jej pełnomocnika J. P.. Organ pierwszej instancji wyjaśnił jednocześnie, że podczas przeprowadzonego z pełnomocnikiem P. P. wywiadu środowiskowego nie udało się uzyskać wszelkich niezbędnych informacji. Wskazał przy tym, że P. P. posiada pełną zdolność do czynności prawnych. W odwołaniu od powyższej decyzji P. P. wniosła o uchylenie decyzji w całości w związku z działaniem na szkodę jej interesu prywatnego. Zarzuciła pracownikom pomocy społecznej poświadczenie nieprawdy, nadużycie władzy i niedopełnienie obowiązków, co skutkowało w jej ocenie brakiem merytorycznego uzasadnienia decyzji. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że można go uwzględnić ponieważ organ pierwszej instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego a zarzuty strony nie znajdują uzasadnienia. Organ podniósł, że P. P. nie współpracuje z organem, przejawiając wyłącznie postawę roszczeniową. Odmowa osobistego udzielania informacji i posługiwanie się pełnomocnikiem w sytuacji, gdy nie ma żadnego powodu, aby osobiście nie wywiązywać się z tej powinności może być poczytane za brak współpracy z organem pomocy społecznej i uzasadniać odmowę przyznania pomocy. Odnosząc się do wskazanego w odwołaniu § 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 czerwca 2012 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 712), organ wyjaśnił, że warunkiem zastosowania tego przepisu jest brak obiektywnej, nie uzależnionej od wnioskodawczyni ze względu na stan zdrowia, możliwości udzielenia wywiadu. Zdaniem Kolegium P.P. nie udowodniła, że nie jets w stanie osobiście uczestniczyć w przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego. W dniu 8 grudnia 2014 r. odmówiła jego przeprowadzenia. Ponadto mimo, że organ pismem z dnia 10 grudnia 2014 r. zwrócił się do niej o jak najszybsze wskazanie nowego terminu, wnioskodawczyni nie nawiązała kontaktu z Ośrodkiem Pomocy Społecznej. Dopiero na skutek kolejnego pisma, wskazała datę przeprowadzenie wywiadu na dzień 26 stycznia 2015 r. ale nie z nią tylko z jej pełnomocnikiem J. P. W trakcie przeprowadzania wywiadu P. P. nie udzieliła odpowiedzi osobiście i nie podpisała wywiadu pomimo, iż przebywała w tym czasie w mieszkaniu. Ponadto wyszła w trakcie jego przeprowadzania. Wskazując na powyższe okoliczności organ powołał art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej wyjaśniając, że brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Organ wskazał poza tym, że udzielanie pomocy finansowej osobom, które nie współpracują z organem i nie dążą do usamodzielnienia się, przejawiając wyłącznie postawę roszczeniową może być uznania za marnotrawienie środków publicznych. Beneficjent pomocy społecznej ma zaś obowiązek szczegółowego informowania o swojej sytuacji oraz współdziałania z pracownikiem socjalnym w celu znalezienia sposobu wyjścia z trudnej sytuacji życiowej. Celem pomocy społecznej nie jest bowiem rozdawnictwo środków finansowych, ale podejmowanie działań mających na celu usamodzielnienie się takich osób. Kolegium podniosło, że już tylko odmowa współdziałania może stanowić podstawę odmowy przyznania świadczenia, nawet w sytuacji, gdy wnioskodawca spełnia kryterium dochodowe. Oceniając zaskarżoną decyzję oraz zgromadzony w sprawie materiał dowody organ uznał, że decyzja została uzasadniona w sposób pełny i wyczerpujący a w aktach brak jest dowodu potwierdzającego poświadczenie nieprawdy, nadużycie władzy i niedopełnienie obowiązków przez pracowników socjalnych. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wniosła P. P., wnosząc o jej uchylenie i wskazując na swoją trudną sytuację materialną. Skarżąca wyraziła również swoje niezadowolenie z pracy organów pomocy społecznej oraz ich pracowników. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej "ppsa", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle powyższych kryteriów skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem oceny Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania P. P. zasiłku celowego na pokrycie kosztów leczenia i rehabilitacji na okres 6 miesięcy tj. w grudniu 2014 r., w styczniu 2015 r., w lutym 2015 r., w marcu 2015 r., w kwietniu 2015 r. i w maju 2015 r. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. z 2015 r. poz. 163 ze zm.). Stosownie do art. 2 ust. 1 i art. 3 tej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zgodnie zaś z art. 39 ust. 1 i 2 powołanej ustawy pomoc społeczna może mieć formę zasiłku celowego na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jest to wyliczenie przykładowe, co oznacza, że nie ma ono charakteru zamkniętego. Natomiast kryteria uprawniające do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej zostały ściśle określone w przepisie art. 8 omawianej ustawy. Przepis ten ogranicza dostęp do świadczeń społecznych, wprowadzając kryterium dochodowe, przy jednoczesnym wystąpieniu jednej z okoliczności wymienionych w art. 7 ustawy, takich jak np. bezrobocie, długotrwała choroba. W sytuacji gdy dochód wnioskodawcy przekracza to ustalone kryterium dochodowe, może nastąpić przyznanie świadczenia jedynie na mocy art. 41 ustawy o pomocy społecznej stanowiący, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy, który nie podlega zwrotowi, zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, które podlegają zwrotowi częściowo lub w całości. Jednocześnie z art. 4 tej ustawy wynika, że osoby korzystające ze świadczeń są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Kwestią istotną w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy jest brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej dający podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (art. 11ust. 2). Jednocześnie podkreślenia wymaga, że stosownie do art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Intencją powyższego jest, że przeprowadzając wywiad pracownik socjalny bierze pod uwagę indywidualne cechy, sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową, mogące mieć wpływ na rodzaj i zakres przyznawanej pomocy. Ustalenia wywiadu stanowią następnie dla pracownika socjalnego podstawę do analizy i oceny sytuacji danej osoby lub rodziny. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że P. P. domagając się od organów pomocowych rozpoznania jej wniosku, jednocześnie nie współpracowała z organem uniemożliwiając przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Z akt wynika, że w dniu [...] grudnia 2014 r. skarżąca odmówiła przeprowadzenia wywiadu środowiskowego a w dniu 26 stycznia 2015 r., który to dzień sama wskazała, pomimo iż była obecna w mieszkaniu nie udzieliła osobiście żadnej odpowiedzi a w trakcie jego prowadzenia wyszła. Zasadnie zatem zdaniem Sądu organy orzekające w sprawie zastosowały art. 107 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej uznając brak współdziałania skarżącej za podstawę odmowy przyznania jej wnioskowanego świadczenia. Słusznie również zdaniem Sądu organy uznały, że w sprawie nie ma podstaw do zastosowania § 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2012 r. W aktach sprawy brak jest dokumentów, które wskazywały by na obiektywne przesłanki uniemożliwiające uzyskanie od skarżącej informacji z uwagi na stan jej zdrowia psychicznego. Ponadto wbrew stanowisku skargi działania OPS zostały zdaniem Sądu podjęte w sposób prawidłowy, w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Z materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach przedmiotowej sprawy nie wynika także, że w sprawie niniejszej ma miejsce negatywne nastawienie pracowników organu do skarżącej oraz składanych przez nią wniosków. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 tej ustawy oraz § 14 ust. 2 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490).