I SA/Wa 104/17
WyrokWSA w Warszawie2017-04-28
Skład orzekający: Elżbieta Sobielarska, Dariusz Chaciński, Magdalena Durzyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu, złożony na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, złożony po upływie sześciu miesięcy od dnia objęcia gruntu w posiadanie przez gminę, może zostać uwzględniony?Ratio decidendi
Sąd uznał, że termin do złożenia wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. jest terminem materialnym, zawitym i niepodlegającym przywróceniu. Skoro wniosek został złożony po upływie sześciu miesięcy od dnia objęcia gruntu w posiadanie przez gminę, organy administracji prawidłowo odmówiły jego uwzględnienia. Sąd podkreślił, że ogłoszenie o objęciu gruntu w posiadanie przez gminę, nawet podpisane przez wiceprezydenta, było skuteczne, uruchamiając bieg terminu do złożenia wniosku.Stan faktyczny
Skarżący złożyli wniosek o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości, która na podstawie dekretu z 1945 r. przeszła na własność gminy. Organy administracji odmówiły przyznania tego prawa, uznając, że wniosek został złożony po upływie sześciu miesięcy od dnia objęcia gruntu w posiadanie przez gminę, który to termin upływał 19 października 1948 r. Skarżący kwestionowali prawidłowość ogłoszenia o objęciu gruntu w posiadanie przez gminę, podnosząc, że zostało ono opublikowane w sposób nieważny i tym samym termin do złożenia wniosku nie rozpoczął biegu. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Magdalena Durzyńska Protokolant referent stażysta Marcin Sieradzki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi R. M. i H. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu oddala skargę
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania R. M. oraz H. T. od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, utrzymało w mocy powyższą decyzję.
W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy:
Nieruchomość położona w [...] przy ul, [...], ozn. Hip. [...] obecnie wchodząca w skład działek ewidencyjnych nr [...],[...].[...] z obrębu 6- 01-01 znajdowała się na obszarze działania przepisów dekretu z dnia 26, października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, z późn. zm.) i z dniem jego wejścia w życie tj. dniem 21 listopada 1945 r. na podstawie art. 1 w/w dekretu przeszła na własność gminy [...]. Następnie zgodnie z art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) wskazana wyżej nieruchomość stała się własnością Skarbu Państwa.
Pismem z dnia 23 listopada 2015 r., działający w imieniu następców prawnych dawnych właścicieli R. M. oraz H. T. radca prawny M. W., złożył wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do opisanej wyżej nieruchomości. Po przeprowadzeniu przepisanego prawem postępowania Prezydent [...] decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] odmówił przyznania R. M. oraz H. T. przyznania prawa użytkowania wieczystego opisanej wyżej nieruchomości [...]. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Prezydent [...] wskazał, że dawnym właścicielem przedmiotowej nieruchomości była S. z C. G. vel G. (vide: zaświadczenie Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] lutego 2013 r.). Aktualnymi następcami prawnymi dawnej właścicielki przedmiotowej nieruchomości są R. M., H. T. oraz A. S. (vide: postanowienie z dnia [...] lutego 2007 r. Sądu Rejonowego [...] sygn. akt [...]). Prezydent [...] stwierdził, że wniosek inicjujący niniejsze postępowanie stanowi wniosek o przyznanie prawa własności czasowej z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną - obecnie użytkowanie wieczyste - w trybie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Następnie Prezydent [...] ustalił, że objęcie w posiadanie przez gminę przedmiotowej nieruchomości nastąpiło w dniu 19 kwietnia 1948 r., zaś termin do złożenia wniosku upływał w dniu 19 października 1948 r. Prezydent [...] ustalił że wniosek z dnia 23 listopada 2015 r. jest pierwszym wnioskiem w tej sprawie; wcześniej bowiem wniosek w trybie ww. dekretu nie był składany.
Od opisanej wyżej decyzji Prezydenta [...] pismem z dnia 7 marca 2016 r. złożyły odwołanie R. M. oraz H. T.. Strony odwołujące się wskazały, że wadliwie został ustalony termin, w jakim upływał termin na złożenie wniosku o ustanowienie użytkowanie wieczyste w trybie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, ponieważ publikacja w Dzienniku Urzędowym była bezskuteczna.
Rozpatrując odwołanie organ podniósł, że:
na podstawie art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, z późn. zm.; zwanego dalej "dekretem") wszystkie grunty na obszarze [...] przeszły z dniem wejścia w życie dekretu na własność gminy [...]. Zgodnie zaś art.7 ust.1 i 2 dekretu dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni będący w posiadaniu gruntu, względnie osoby prawa ich reprezentujące - uprawnieni byli w ciągu 6-ciu miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną (obecnie użytkowanie wieczyste). Gmina miała obowiązek uwzględniania wniosków, jeżeli korzystanie z gruntów przez dotychczasowych właścicieli dało się pogodzić z przeznaczeniem tych gruntów określonym w planie zabudowania.
Dekret przewidywał instytucję objęcia nieruchomości w posiadanie przez gminę, jednakże art. 4 dekretu zawierał jedynie delegację do określenia w drodze rozporządzenia trybu obejmowania gruntów w posiadanie. Według tego przepisu właściwi ministrowie zostali upoważnieni do określenia w drodze rozporządzenia terminu i trybu objęcia gruntów określonych w art. 1 dekretu. Tryb i zasady, na jakich następowało objęcie posiadania, jako pierwsze uregulowało rozporządzenie Ministra Odbudowy z 7 kwietnia 1946 r. wydane w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 16, poz. 112). Rozporządzenie Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. zostało zastąpione przez rozporządzenie Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. wydane w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 6, poz. 43). Zgodnie z § 3 tego rozporządzenia, grunty uważano za objęte w posiadanie z dniem wydania numeru organu urzędowego Zarządu Miejskiego, w którym zamieszczono obwieszczenie o ich objęciu. Podkreślić przy tym należy, że przepisy te stanowią lex specialis w stosunku do ogólnych zasad określających objęcie w posiadanie rzeczy.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy organ odwoławczy stwierdził, iż organ pierwszej instancji prawidłowo zakwalifikował pismo z dnia 23 listopada 2015 r., jako wniosek w trybie art. 7 dekretu. Prawidłowo ustalono, że objęcie przedmiotowego gruntu w posiadanie przez gminę nastąpiło w dniu 19 kwietnia 1948 r. tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] (vide. Ogłoszenie o objęciu w posiadanie przez Gminę [...] część [...] punkt [...]).
Zatem termin do złożenia wniosku w trybie art. 7 ust.1 dekretu upływał w dniu
19 października 1948 r. Za ugruntowany należy uznać pogląd, że termin do złożenia wniosku przewidziany w art. 7 ust 1 dekretu jest terminem prekluzyjnym prawa materialnego i w związku z tym, nie może być on przywrócony w przypadku jego uchybienia (zob. uchwala NSA nia 14 października 1996 r. sygn.. akt OPK 19/96, ONSA 2/97, poz. 56; uchwala NSA z dnia 8 września 2003 r" sygn. akt OPK 3/2003, MoP 20/03, s. 915). Skoro zatem z akt postępowania wynika, że pismo z dnia 21 lipca 2015 r. jest pierwszym wnioskiem złożonym w trybie art. 7 dekretu, a wcześniej uprawnieni takiego wniosku nie składali, to pismo z dnia 23 listopada 2015 r., jako wniosek w trybie art. 7 dekretu organ pierwszej instancji prawidłowo rozpatrzył odmownie.
Odwołanie zdaniem organu odwoławczego nie jest zasadne. Prezydent [...] podjął wszystkie niezbędne czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 k.p.a.), oraz w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Prawidłowo zakwalifikował pismo z dnia 23 listopada 2015 r" ustalił dawny jak i obecny stan prawny przedmiotowej nieruchomości, następstwo prawne po dawnym właścicielu przedmiotowej nieruchomości oraz datę jej objęcia w posiadanie przez gminę W celu dokładnego ustalenia okoliczności sprawy podejmowano próby odnalezienia tzw. akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości, których jednak nie odnaleziono zwracając się w tym celu do Wojewody [...] oraz dążąc do ustalenia czy wniosek dekretowy był złożony, na co uzyskano odpowiedź negatywną.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, że nie jest uprawnione do oceny, czy ogłoszenie Dzienniku Urzędowym o objęciu w posiadanie przedmiotowej nieruchomości było skuteczne. Brak jest bowiem dokumentu, z którego wynikałoby, że omawiane ogłoszenie zostało pozbawione skutków prawnych. Istotnie Rada [...] w uchwale Nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. uznała za nieobowiązujące ogłoszenie o objęciu gruntów w posiadanie przez Gminę [...] z dnia [...] listopada 1948 r., podpisane przez Wiceprezydenta [...] mgr St. S. ogłoszone w Dzienniku Urzędowym nr [...] z dnia [...] listopada 1948 r. Odnosiło się to jednak do konkretnej nieruchomości. Dalej w uchwale tej stwierdzono, że nieruchomość, o której mowa w uchwale, nigdy nie została formalnie przejęta przez [...], a wszelkie działania instytucji państwowych były nieformalne i nieobowiązujące. Organ zauważył jednak, że uchwała ta odnosi się do konkretnego ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym i nie można "rozciągać" jej zastosowania także na inne ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym. Tego rodzaju działanie byłby sprzeczne z zasadą legalizmu wyrażoną w art. 6 k.p.a.
Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2016 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli R. M. i H. T. zarzucając jej:
1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6 i art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 30, poz. 168 ze zm, dalej "k.p.a."), poprzez oparcie rozstrzygnięcia o nieważne ogłoszenie o przejęciu Nieruchomości, podpisane przez Wiceprezydenta [...] inż. B. J. (działającego bez upoważnienia Prezydenta Miasta), opublikowane w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 1948 roku, co miało wpływ na wynik postępowania poprzez błędne ustalenie przez Organ, że termin na złożenie wniosku w trybie art. 7 ust. 1 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy z dnia 26 października 1945 r. (Dz.U. Nr 50, poz. 279, dalej " Dekret") upłynął w dniu 19 października 1948 roku;
2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 1 Dekretu, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że termin na złożenie wniosku o przyznanie użytkowania wieczystego w trybie art. 7 ust. 1 Dekretu w przedmiotowej sprawie minął, pomimo, że jego bieg jeszcze się nie rozpoczął, co miało wpływ na wynik sprawy w postaci błędnego uznania przez Organ, że roszczenie skarżących o przyznanie użytkowania wieczystego w niniejszej sprawie wygasło.
3) naruszenie przepisu postępowania, a mianowicie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., polegającym na utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji, odmawiającej przyznania skarżącym prawa użytkowania wieczystego, podczas gdy Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno winien uchylić zaskarżoną decyzję i orzec co do istoty sprawy poprzez wydanie decyzji o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego.
Wnosząc o jej uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Prezydenta [...] lub uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi drugiej instancji.
W uzasadnieniu podniesiono między innymi, że;
dnia [...] czerwca 2006 roku Rada [...] podjęła uchwałę Nr [...] w przedmiocie uznania za nieobowiązujące i niewywołujące żadnych skutków prawnych przejęcie przez Gminę [...] gruntów na podstawie ogłoszenia zamieszczonego w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] nr [...] z dnia [...] listopada 1948 r., podpisanego przez ówczesnego Wiceprezydenta [...], mgr St. S.. St. S. nie posiadał wówczas upoważnienia Prezydenta Miasta do składania w jego imieniu oświadczeń woli. Podana okoliczność wskazuje na sprzeczność z prawem dokonanej czynności, a co za tym idzie - jej nieważność (zgodnie z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 58 Kodeksu cywilnego).
Wiceprezydent S. analogicznie do sytuacji przywołanej powyżej, bez stosownego umocowania, podpisał publikację ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 1948 r.
Za sprzeczną z zasadą legalizmu wyrażoną w art. 6 k.p.a skarżące uważają argumentację Organu odmawiającą możliwości analogicznego zastosowania postanowień uchwały Rady [...] Nr [...], dotyczącej takiego samego uchybienia, do ogłoszenia opublikowanego 19 kwietnia 1948 r. Podane stanowisko pozwala utrzymywać w obrocie prawnym nieważne ogłoszenia o przejęciu na rzecz Gminy [...], z pokrzywdzeniem dla uprawnionych, którzy mogliby ubiegać się o prawo przysługujące im w myśl art. 7 ust. 1 dekretu, a jest im to odmawiane.
Za sprawą przyjęcia w zaskarżanej decyzji z dnia [...] listopada 2016 r. zgodności z prawem przejęcia nieruchomości należącej do spadkodawców wnioskodawczym Organ uznał, że termin na złożenie wniosku z art. 7 ust. 1 dekretu upłynął 9 października 1948 r. W ocenie skarżących, za sprawą nieważności ogłoszenia z dnia [...] kwietnia 1948 r., termin na złożenie wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego nie rozpoczął jeszcze biegu.
Złożenie wniosku z art. 7 ust 1 Dekretu wyraża przekonanie skarżących, że termin do jego złożenia nie rozpoczął biegu z datą określoną w publikacji ogłoszenia o przejęciu nieruchomości na rzecz Gminy, a także - wobec nieskorzystania z dawnych współwłaścicieli z przysługującego im prawa, przysługuje ono ich następcom prawnym.
Zdaniem skarżących Organ nie wykazał się należytą starannością przy zapewnieniu realizacji zasady legalizmu, będąc świadom nieważności czynności dokonanej przez powojennego Wiceprezydenta [...], niemającego wówczas ich zdaniem umocowania do składania podpisu pod obwieszczeniem o przejęciu gruntów, wydając decyzję odmawiającą przyznania skarżącym prawa wieczystego użytkowania. Jako uzasadnienie wydanego rozstrzygnięcia powołał się właśnie na art. 6 k.p.a.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno natomiast dokonać weryfikacji całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a więc także przedmiotowego ogłoszenia.
Na Samorządowym Kolegium Odwoławczym, piastunie funkcji publicznej, ciąży obowiązek stania na straży praworządności, szczególnie podczas procesu dochodzenia do prawdy obiektywnej, ponieważ to właśnie ten etap stanowi "esencję" całego postępowania [za komentarzem F. Elżanowskiego do art. 7 k.p.a. pod red. R. Hausera, Legalis],
W ocenie skarżących, okoliczność nieważności publikacji ogłoszenia o przejęciu nieruchomości w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 1948 roku, a co za tym idzie - pozostawienie skarżącym możliwości złożenia wniosku w myśl art. 7 ust. 1 Dekretu stanowią przesłankę wydania decyzji o przyznaniu im prawa użytkowania wieczystego.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo-administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.
Należy zaznaczyć , że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2016 r. odmawiającą ustanowienia na rzecz H. T. i R. M. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...] przy ulicy [...] oznaczonej hip. [...] obecnie wchodzącej w skład działek ewidencyjnych nr. [...],[...],[...] z obrębu 6-01-01.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. nr 50, poz. 279),zgodnie z którym dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawi jego reprezentujące mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Treść art. 7 dekretu wskazuje zatem, ż przewidziane w tym przepisie prawa dotychczasowego właściciela gruntu, w tym przyznanie na gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa użytkowania wieczystego, mogłoby być przez właściwy organ rozpoznawane tylko i wyłącznie gdy właściciel zgłosił odpowiedni wniosek i to w terminie określonym w tym przepisie.
Wniosek taki może być zgłoszony w ciągu sześciu miesięcy od dania objęcia w posiadaniu przedmiotowego gruntu.
Z powyższego wynika, iż prowadząc postępowanie w sprawie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego w trybie przepisów ww dekretu organ miał obowiązek przeprowadzić postępowanie dowodowe celem ustalenia czy wniosek o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego ) został złożony z zachowaniem terminu wskazanego w art. 7 ust. 1 dekretu.
Zdaniem Sądu za niezasadny należy uznać zarzut skargi, że termin do złożenia wniosku dekretowego nie rozpoczął biegu z uwagi na nieprawidłowe objęcie nieruchomości w posiadanie przez gminę. Gmina dokonała objęcia przedmiotowego gruntu na podstawie ogłoszenia dokonanego - w myśl rozporządzenia Ministra Odbudowy z 27 stycznia 1948 r., wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy (Dz. U.R.P.nr 6 poz. 43) - w dniu [...] kwietnia 1948 r., zatem termin na złożenie wniosku upływał w dniu 19 października 2018 r. Jedynym warunkiem powodującym prawidłowość objęcia gruntu był fakt zamieszczenia ogłoszenia o tym objęciu w organie urzędowym Zarządu Miejskiego - co w niniejszej sprawie nastąpiło Ogłoszenie to (zgodnie z § 2 pkt. 2 ww rozporządzenia) - zawierało oznaczenie obszaru, na którym grunty zostają objęte w posiadanie, przy czym przepis nie precyzował, jak dokładne powinno być to oznaczenie obszaru. Zatem stwierdzenie, że Gmina [...] obejmuje w posiadanie grunty w obrębie [...] położone na obszarze ograniczonym wschodnim brzegiem Wisły oraz południową, wschodnią i północną granicą miasta, a nie objęte dotychczas w posiadanie Gminy [...] w trybie Rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946r. (Dz.U.R.P Nr 16/46, poz. 112) i Rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948r. (Dz.U.R.P. Nr 6/48, poz. 43) - jest wystarczająco dokładne i wyraźnie określa granicę objęcia. Skład orzekający w przedmiotowej sprawie w pełni podziela w tej kwestii stanowisko zawarte w Uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2000 r. (sygn. akt OPK 32/99, ONSA 2000/4/142, Wokanda 2000/9/36), że warunkiem skutecznego objęcia gruntów w posiadanie przez Gminę [...] było zamieszczenie ogłoszenia w organie urzędowym Zarządu Miejskiego [...], o którym mowa w § 3 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy (Dz. U. R.P. Nr 6 poz. 43).
Również za niezasadny należy uznać zarzut skargi stwierdzający, że w rozpatrywanej sprawie nie nastąpiło skuteczne objęcie w posiadanie spornej nieruchomości z tego powodu, że ogłoszenie o przystąpieniu do objęcia tej nieruchomości w posiadanie przez Gminę [...] zostało podpisane jednoosobowo przez Wiceprezydenta [...], nie posiadającego do tego upoważnienia Prezydenta [...], a tym samym nie rozpoczął bieg terminu do złożenia przez dotychczasowych właścicieli wniosku o przyznanie im własności czasowej do nieruchomości. Zgodnie bowiem z art. 54 ust. 2, 3 i 4 ustawy z dnia 16 sierpnia 1938 r. o samorządzie gminy m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 63, poz. 479), która to ustawa regulowała ustrój [...] do dnia 13 kwietnia 1950 r., Zarząd Miejski reprezentował na zewnątrz Prezydent Miasta i upoważnieni przez niego wiceprezydenci lub pracownicy miejscy. Przy czym m.in. dokumenty urzędowe Zarządu Miejskiego podpisywał Prezydent Miasta, który również mógł upoważnić do ich podpisywania w swoim zastępstwie wiceprezydentów lub poszczególnych pracowników miejskich. Prezydent Miasta wydawał również Dziennik Zarządu [...]. Z przepisów tych wynika wprost, że Prezydent reprezentujący Miasto mógł również upoważnić wiceprezydentów do działania w jego imieniu. W tym miejscu należy wskazać, że Zarząd Miejski składał się z Prezydenta Miasta, 5 wiceprezydentów i 9 ławników (art. 40 ww. ustawy z dnia 16 sierpnia 1938r.) Przy czym zgodnie z art. 45 ust. 2 ww ustawy Prezydenta w czasie jego nieobecności lub niemożności pełnienia przez niego czynności służbowych zastępował wyznaczony przez niego wiceprezydent, na którego przechodziły wszystkie prawa i obowiązki prezydenta, a pozostali wiceprezydenci byli pomocnikami prezydenta i zastępowali go w ustalonym zakresie. Przy takiej regulacji prawnej nie można zarzucić braku stosownego pełnomocnictwa dla wiceprezydenta do podpisania przedmiotowego ogłoszenia o objęciu gruntów przez gminę. Każdy bowiem z wiceprezydentów posiadał określone upoważnienia, a jednemu z nich jako zastępującemu prezydenta przysługiwały nawet wszystkie jego uprawnienia i obowiązki. W aktach sprawy wprawdzie brak jest stosownych dokumentów dotyczących podziału obowiązków pomiędzy poszczególnych wiceprezydentów i w związku z tym nie można stwierdzić, czy podpisujący przedmiotowe ogłoszenie wiceprezydent działał jako zastępca prezydenta we wszystkich sprawach, czy też jako jego pełnomocnik zstępujący prezydenta w określonym zakresie. Tym niemniej wbrew twierdzeniom skargi, generalnie wiceprezydent posiadał uprawnienie do podpisania przedmiotowego ogłoszenia, a uprawnienie to wynikało z przepisu ustawowego.
Zatem hipoteza skarżących, że wszelkie działania instytucji państwowych wobec przedmiotowej nieruchomości były pozbawione podstawy prawnej z tego powodu, że Wiceprezydent nie miał upoważnień Prezydenta [...] do tych czynności nie zasługuje na uwzględnienie.
Dlatego też ogłoszenie o objęciu w posiadanie gruntów przez Gminę [...] stosownie do § 3 ww rozporządzenia z dnia 27 stycznia 1948 r. uruchomiło sześcio miesięczny termin określony w art. 7 ust. 1 dekretu do zgłoszenia wniosku o przyznanie własności czasowej przedmiotowej nieruchomości.
Należy zgodzić się także, ze stanowiskiem organu, że termin do złożenia wniosku dekretowego jest terminem zawitym, który nie podlega przywróceniu niezależnie od przyczyn jego uchybienia, a jego upływ powoduje wygaśnięcie uprawnienia do żądania przyznania prawa własności czasowej. Stanowisko takie potwierdza zarówno doktryna jak i orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W tej sytuacji istotne znaczenie w niniejszej sprawie miało ustalenie czy wniosek dekretowy złożony został w ciągu 6-ciu miesięcy od objęcia gruntu w posiadanie przez gminę.
Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy oraz ustaleń organu wynika, że pisemny wniosek został złożony dopiero przez skarżących ( następców prawnych dawnych właścicieli nieruchomości) w dniu 23 listopada 2015 r., a więc kilkadziesiąt lat po upływie terminu do jego złożenia, zatem organ pierwszej instancji słusznie odmówił skarżącym oddania przedmiotowego gruntu w użytkowanie wieczyste. Wniosek o którym mowa w art. 7 dekretu ust. 1 jest terminem materialnym i zawitym a jego uchybienie powoduje, że wniosek o ustalenie użytkowania wieczystego nie może być uwzględniony. Następcy prawni dawnych właścicieli (skarżących) nie skorzystali także co podkreśla organ z późniejszych regulacji prawnych tj. uchwały nr 11 Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 1965 r. w sprawie oddania niektórych terenów na obszarze m.st. Warszawy w wieczyste użytkowanie (MP nr 6, poz.18) oraz ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniami nieruchomości (Dz. U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127 ze zm.) ustalającej nowy termin złożenia wniosku o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste w okresie od 1 sierpnia 1985 r, do 31 grudnia 1988 r. dla osób które nie złożyły w terminie wniosków dekretowych.
Jednocześnie Sąd stwierdza, że nie jest związany uchwałą Rady [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...], na którą powołują się skarżący, a z której wynika, że "ogłoszenie o przejęciu przez Gminę [...] gruntów położonych w granicach miasta na podstawie obwieszczenia zamieszczonego w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] Nr [...] z dnia [...] listopada 1948 r. podpisanego przez wiceprezydenta [...] mgr J. nie spowodowało żadnych skutków prawnych i należy je uznać za nieobowiązujące, gdyż wiceprezydent [...] nie miał upoważnienia Prezydenta Miasta do składania podpisu pod obwieszczeniem".
Dlatego też zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organy obu instancji art. 6 i art. 7 Kpa oraz art. 7 ust. 1 dekretu [...] oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa nie są zasadne.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postpowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016, poz. 718 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło