I SA/Wa 1052/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Maciejuk Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Szmydt Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2014 r. sprawy ze skargi R.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz R.G. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku R.G. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] października 2012 r., nr [...], mocą której odmówiono uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2011 r., nr [...] umarzającej postępowanie w sprawie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że w dniu 19 stycznia 2012 r. do organu wpłynął wniosek R.G. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] września 2011 r., w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Decyzją z dnia [...] października 2012 r. SKO w W. odmówiło uchylenia decyzji z dnia [...] września 2011 r. wskazując m.in., że w niniejszej sprawie nastąpiło tzw. doręczenie zastępcze na adres wskazany przez stronę postępowania w aktach sprawy, a wniosek o wznowienie postępowania nie zawiera okoliczności, które mogłyby wskazywać, że wnioskodawca bez własnej winy nie brał udziału w toczącym się postępowaniu. R.G. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, że w jego przypadku nie może mieć miejsca fikcja doręczenia. Mieszkanie przy ul. [...] zostało bowiem sprzedane, zaś on sam korzystając z życzliwości obecnych właścicieli mieszkania nadal wszelką korespondencję kieruje na ten adres, skąd ją następnie odbiera. Skarżący zaznaczył, że od [...] września do [...] października 2011 r. przebywał na wyjeździe związanym ze złym stanem zdrowia, więc nawet przy pozostawieniu awiza nie miałby możliwości odebrać decyzji z dnia [...] września 2011 r. Niemniej cały czas pozostawał w kontakcie z osobami zamieszkującymi obecnie w tym lokalu i we wskazanym okresie nie zostało pozostawione żadne awizo na jego nazwisko. Być może któryś z sąsiadów przekazał informację, że skarżący wyprowadził się z przedmiotowego lokalu, co skutkowało brakiem pozostawienia awiza, ewentualnie awizo zaginęło. Oznacza to, że strona nie brała udziału w postępowaniu bez własnej winy. Rozpatrując ponownie sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., przytaczając treść art. 145 § 1 pkt 4 kpa i art. 148 § 1 kpa wskazało, że z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż na wniosek R.G. wznowione zostało postępowanie w sprawie zakończonej decyzją Kolegium z dnia [...] września 2011 r. umarzającą postępowanie w sprawie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do opisanej wyżej nieruchomości. Jako podstawę złożonego wniosku, R.G. wskazał, że nie brał - jako strona - udziału w postępowaniu, w związku z faktem niedoręczenia mu przesyłki, zawierającej przedmiotową decyzję. Po rozpatrzeniu złożonego wniosku organ uznał, że w sprawie nastąpiło tzw. doręczenie zastępcze na adres wskazany przez stronę w aktach sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zaznaczyło, że analiza akt sprawy wskazuje, iż decyzja z dnia [...] września 2011 r. skierowana została m.in. do R.G. i wysłana na adres: ul. [...] w P.. Adres ten został również wskazany we wniosku o wznowienie postępowania oraz we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Bezsporne jest, że sam skarżący nie neguje faktu, iż wszelką korespondencję kieruje na wskazany adres i stamtąd ją odbiera. Nie podziela on natomiast stanowiska Kolegium, że w sprawie miało miejsce doręczenie zastępcze. Organ podkreślił, że o trybie doręczania pism kierowanych do stron w postępowaniu administracyjnym mówi rozdział 8 kpa. Przytaczając treść art. 42 § 1 kpa, art. 43 kpa, art. 44 § 1 - § 4 kpa oraz art. 39 kpa Kolegium zaznaczyło, że na kopercie zawierającej przedmiotową przesyłkę znajduje się odręczny dopisek: "Aw. 28.09.11 r.", jak również odbita pieczęć: "Awizowano powtórnie. Odbiór UP P., ul. [...]" z odręcznie wpisaną datą 6 października 2011 r., a także pieczęć "nie podjęto w terminie". W ocenie Kolegium oznacza to, że pierwsze awizowanie przesyłki nastąpiło w dniu 28 września 2011 r., zaś powtórne awizo w dniu 6 października 2011 r. Zgodnie z art. 44 § 4 kpa, doręczenie przesyłki nastąpiło zatem w dniu 13 października 2011 r. W świetle powyższego, zdaniem organu - nie znajdują uzasadnienia przytoczone przez skarżącego okoliczności. Skoro, jak sam wskazuje, wszelką korespondencję kierował na podany przez siebie adres, to również Kolegium, posiadając w aktach sprawy informację na ten temat, było przeświadczone o prawidłowości doręczania przesyłek. Równocześnie skarżący, mając świadomość, że podany adres służył jedynie do odbioru kierowanej tam korespondencji powinien zadbać o to, aby osoby zamieszkujące obecnie pod wskazanym adresem informowały go o przychodzących przesyłkach. W szczególności takie ustalenia powinny były obejmować przesyłki, których odbiór wymaga pokwitowania na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Organ podkreślił, że sam skarżący przyznał, że w dniach od [...] września do [...] października 2011 r. przebywał na wyjeździe związanym ze swoim stanem zdrowia. W takiej sytuacji, tym bardziej powinien był podjąć kroki zmierzające do takiego ustalenia sposobu odbioru bądź wskazania miejsca doręczenia przesyłek, które umożliwiłyby mu ich odbiór lub przynajmniej uzyskanie informacji o nadejściu takiej przesyłki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. przytoczyło ponadto treść art. 41 § 1 i § 2 kpa i podkreśliło, że skarżący zdawał sobie sprawę, iż toczy się postępowanie administracyjne, w którym jest on stroną, dlatego też powinien mieć świadomość, że niepodanie aktualnego adresu do doręczeń może skutkować skierowaniem przesyłki na adres, pod którym strona aktualnie nie przebywa, przez co w konsekwencji naraża się na niekorzystne dla siebie skutki. Na poparcie stanowiska organ przytoczył stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne oraz zaznaczył, że Kolegium wszelką korespondencję do R.G. kierowało na adres znajdujący się w aktach sprawy i w związku z tym, że nie został wskazany inny adres do doręczeń, nie było podstaw do przyjęcia, iż strona nie brała udziału w postępowaniu. Decyzja z dnia [...] września 2011 r. skierowana została na adres podany przez samego skarżącego i tam doręczona w sposób zastępczy. Zdaniem organu nieprzekonujący jest również argument skarżącego, dotyczący braku pozostawienia awiza o przesyłce z Kolegium przez okres jego nieobecności. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki zaznaczona została rubryka "adresat wyprowadził się", ale równocześnie na kopercie znajdują się adnotacje świadczące o tym, że przesyłka była dwukrotnie awizowana. Mało prawdopodobne jest również, aby dwa razy zaginęły awiza informujące o przesyłce, na którą to ewentualność wskazał skarżący. Organ podkreślił ponadto, że to po stronie składającej wniosek leżał obowiązek udowodnienia, iż nie brała udziału w postępowaniu bez własnej winy. Powyższe nie zostało dowiedzione. Tym samym Kolegium podzieliło pogląd wyrażony w decyzji z dnia [...] października 2012 r., że brak jest przesłanek uzasadniających uchylenie decyzji z dnia [...] września 2011 r., z uwagi na brak okoliczności mogących potwierdzić, że doręczenie dokonane zostało w sposób nieprawidłowy i strona nie brała udziału w postępowaniu bez własnej winy. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł R. G. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie: a/ art. 7 kpa w związku z art. 75 kpa, art. 77 § 1 kpa oraz art. 80 kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności stanu faktycznego. Organ nie przeprowadził dowodu z zeznań (obecnych) mieszkańców lokalu przy ul. [...] w P., w sytuacji gdy zeznania te miałyby decydujące znaczenie dla ustalenia istotnych okoliczności sprawy, a w szczególności ustalenia gdzie (czy) zostało pozostawione zawiadomienie lub zawiadomienie powtórne o przesyłce zawierającej decyzję z dnia [...] września 2011 r. Nie przesłuchał także samego zainteresowanego w sprawie. b/ art. 10 kpa w związku z art. 44 § 2 i § 3 kpa poprzez błędne ustalenie, że zawiadomienie oraz zawiadomienie powtórne było skutecznie pozostawione do wiadomości adresatowi w sytuacji, gdy w rzeczywistości nie było pozostawione ani w oddawczej skrzynce pocztowej ani w drzwiach ani w miejscu widocznym na posesji adresata, w konsekwencji błędnie zastosowano art. 44 § 4 kpa - tzw. fikcję doręczenia. c/ art. 41 kpa poprzez błędne uznanie, że skarżący miał obowiązek poinformować organ o zmianie adresu w sytuacji gdy de facto wyjechał na krótki okres czasu (w związku ze złym stanem zdrowia), czyli nie miał obowiązku informować organu o zmianie adresu w rozumieniu art. 41 kpa jako, że pocztę regularnie odbierał i nie zmienił adresu zameldowania, ani adresu do korespondencji. d/ art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 140 kpa przez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji i brak ustosunkowania się w uzasadnieniu do zarzutów zawartych w odwołaniu. e/ niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 4 kpa w sytuacji, gdy skarżący bez własnej winy nie brał i nie mógł brać udziału w postępowaniu, ponieważ nie otrzymał żadnej korespondencji z SKO w przedmiotowej sprawie. Tym samym nie został poinformowany o ostatecznym rozstrzygnięciu. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący przytoczył argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów wskazując m.in., że w aktach sprawy brak jest dowodu doręczenia pod jego adres (tj. ul. [...] w P.) decyzji z dnia [...] września 2011 r. Skarżący zarzucił, że na kopercie, w której znajdowała się decyzja widnieją co prawda pieczątki doręczyciela informujące, że pismo było dwukrotnie awizowane, ale brak jest jednocześnie informacji, gdzie umieszczono awizo. Zdaniem skarżącego SKO błędnie wskazało, że w sprawie zostały wyczerpane przesłanki z art. 44 § 2 i § 3 kpa, a w konsekwencji błędnie zastosowało tzw. fikcję doręczenia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zawiadomienie nie zostało umieszczone ani w oddawczej skrzynce pocztowej, ani w drzwiach mieszkania ani w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Zawiadomienie powtórne (art. 44 § 3 kpa) również nie zostało umieszczone w miejscach wskazanych powyżej. Wobec braku wypełnienia przesłanek wynikających z art. 44 kpa § 2 i § 3 kpa nie może mieć zastosowania § 4 czyli tzw. fikcja doręczenia. Skarżący zaznaczył, że na kopercie zawierającej wspomniane pismo brak jest adnotacji doręczyciela czy i gdzie (a taki obowiązek wynika z art. 44 § 2 kpa) zostawiono zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru. Nie można zatem uznać, że przesyłka była prawidłowo dwukrotnie awizowana a w konsekwencji prawidłowo doręczona. Na poparcie stanowiska skarżący przytoczył stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne oraz podkreślił, że poprzez błędne zastosowanie fikcji doręczenia, SKO nie zapewniło mu czynnego udziału w postępowaniu, mimo obowiązku wynikającego z art. 10 kpa w zw. z art. 44 kpa, a tym samym zachodzi podstawa do wznowienia postępowania w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 4 kpa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W ocenie Sądu skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] października 2012 r., nr [...] naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. W rozpoznawanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po wznowieniu postępowania, odmówiło uchylenia własnej decyzji z dnia [...] września 2011 r., nr [...] uznając, że przesyłka zawierająca przedmiotową decyzję została R.G. prawidłowo doręczona oraz że wniosek o wznowienie postępowania nie zawiera żadnych okoliczności, które mogłyby wskazywać, że bez własnej winy nie brał on udziału w toczącym się postępowaniu. Zauważyć zatem należy, że zasady doręczania pism w postępowaniu administracyjnym regulują przepisy art. 39 – 49 kpa. Zgodnie z art. 44 § 1 kpa w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę, 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. W myśl art. 44 § 2 kpa, zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Stosownie do art. 44 § 3 kpa, w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Zgodnie zaś z treścią art. 44 § 4 kpa, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Zaznaczyć trzeba, że doręczenie w trybie art. 44 kpa stanowi tzw. fikcję prawną polegającą na uznaniu doręczenia za skuteczne mimo, że strona postępowania faktycznie nie zapoznała się z treścią kierowanej do niej korespondencji. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że unormowanie to stanowi wyjątek od zasady, iż strona postępowania powinna mieć zagwarantowaną możliwość faktycznego zapoznania się z kierowanymi do niej przez organ pismami. Podkreśla się także, że aby doręczenie zastępcze było skuteczne muszą łącznie zostać spełnione wymienione w tym przepisie przesłanki. Wszelkie okoliczności związane z doręczeniem powinny bezspornie wynikać z pocztowego potwierdzenia odbioru (awiza), które odgrywa istotną rolę przy stwierdzeniu skuteczności doręczenia. W dokumencie tym powinna być zawarta między innymi jednoznaczna informacja, w którym miejscu doręczyciel pozostawił zawiadomienie – tzw. awizo. Przy czym nie może być to jakieś dowolne miejsce, ale jedno z miejsc określonych w art. 44 § 2 kpa. W rozpoznawanej sprawie tymczasem z analizy znajdującej się w aktach administracyjnych koperty, w której nadana została decyzja z dnia [...] września 2011 r. wynika, że zwrotne potwierdzenie odbioru nie spełnia wszystkich wymienionych w powołanym wyżej art. 44 kpa przesłanek. Przede wszystkim zauważyć trzeba, że na powyższym potwierdzeniu brak jest wskazania gdzie umieszczone zostało zawiadomienie o pozostawieniu pisma (awizo) w placówce pocztowej. Nie wiadomo jest czy zawiadomienie (awizo) pozostawione zostało w oddawczej skrzynce pocztowej, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, w widocznym miejscu przy wejściu na posesję, czy też ewentualnie w jakimś innym, niewymienionym w art. 44 § 2 kpa miejscu. Istotne również jest, że na przedmiotowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru umieszczona została adnotacja, że przesyłkę zwrócono nadawcy, gdyż adresat "wyprowadził się", a jednocześnie – jak wynika z analizy koperty zawierającej przesyłkę – dokonano jej dwukrotnej awizacji w dniu 28 września 2011 r. i w dniu 6 października 2011 r., jakby fakt wyprowadzenia się adresata nie miał miejsca. Oczywiste jest, że w przypadku stwierdzenia przez doręczającego, że "adresat wyprowadził się", nie ma konieczności awizowania przesyłki. Wskazane nieprawidłowości nie zostały przez organ dostrzeżone, mimo, że R.G. w złożonej skardze, podobnie jak w złożonym wniosku o wznowienie postępowania, kwestionował fakt prawidłowości dokonanego doręczenia. W ocenie Sądu analiza zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji z dnia [...] września 2011 r., nie daje podstaw do uznania, iż jej doręczenie było skuteczne. Nie ulega wątpliwości, że stanowisko organu w kwestii prawidłowości zastępczego doręczenia tej decyzji jest wadliwe. Doręczenie to nie zostało bowiem dokonane z zachowaniem warunków określonych w art. 44 kpa. W świetle powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzją z dnia [...] października 2012 r. wydane zostały z naruszeniem art. 44 kpa i art. 10 § 1 kpa oraz naruszeniem zasad określonych w art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia ich uchylenie. Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni wskazane wyżej kwestie. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.