I SA/Wa 1052/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Wspólnoty Mieszkaniowej Budynku przy ul. [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 22 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi R.G., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] lutego 2013 r., w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji umarzającej postępowanie w sprawie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] października 2012 r. Wnioskiem z 12 listopada 2014 r. uczestnik postępowania - Wspólnota Mieszkaniowa Budynku przy ul. [...] - wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W złożonym wniosku wskazano, że na dwóch rachunkach bankowych Wspólnoty pozostają środki w łącznej wysokości [...], jednakże budżet, którym Wspólnota dysponuje przeznaczony jest tylko na remonty i opłaty eksploatacyjne. W planie na rok 2014 r. nie uwzględniono środków na koszty sądowe, co sprawia, że Wspólnota zmuszona jest zwrócić się o pomoc prawną udzieloną z urzędu. Ponadto, w odpowiedzi na wezwanie do przedstawienia w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270, dalej p.p.s.a.) dodatkowych dokumentów potwierdzających wykazywaną we wniosku sytuację majątkową Wspólnoty przedstawiono: uchwałę nr [...] w sprawie przyjęcia sprawozdania finansowego Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej za rok 2013, uchwałę Nr [...] w sprawie ustalenia wysokości opłat na pokrycie kosztów zarządu nieruchomością wspólną w roku 2014 r., uchwałę Nr [...] w sprawie ustalenia wysokości stawki na wyodrębniony fundusz remontowy w roku 2014, plan gospodarczy na rok 2014 , sprawozdanie finansowe za rok 2014, sprawozdanie finansowe za okres 01.01.2014-30.09.2014 oraz wyciągi: z rachunku bieżącego oraz rachunku pomocniczego Wspólnoty, wskazujących na, odpowiednio, saldo w wysokości [...] (stan na dzień 30 listopada 2014 r.) oraz [...] (stan na 10 listopada 2014 r.). Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, w zakresie całkowitym zależy od wykazania, że osoba ta (jednostka) nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Równoznaczność znaczeniowa użytego w art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. zwrotu "wykaże" ze zwrotem "udowodni" nakazuje przyjąć, że uwzględnienie zgłoszonego żądania w zakresie prawa pomocy może nastąpić jedynie wówczas, gdy podmiot wnioskujący o przyznanie tego prawa udowodni, że nie posiada żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Co do zasady zatem, rozpoznając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, należy mieć na uwadze stan majątkowy i dochody podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się jednocześnie, że osoba prawna bądź jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że środków tych nie ma, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Mając na uwadze, że wyrokiem z 22 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] lutego 2013 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji umarzającej postępowanie w sprawie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej przez Wspólnotę od wyroku z 22 września 2014 r. wiąże się z obowiązkiem jej sporządzenia przez radcę prawnego lub adwokata oraz uiszczeniem wpisu od środka odwoławczego w wysokości 100 zł (§ 3 w zw. z § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm./). Wykazana przez Wspólnotę sytuacja majątkowa nie wskazuje na to, że poniesienie przez nią kosztów wpisu od skargi kasacyjnej oraz kosztów działania w sprawie pełnomocnika procesowego ustanowionego z wyboru jest niemożliwe ze względu na brak środków finansowych, gdyż dokumenty dołączone do rozpoznawanego wniosku jednoznacznie wskazują, że środkami takimi Wspólnota dysponuje. Z przedstawionych przez stronę materiałów źródłowych wynika, że Wspólnota na bieżąco realizuje swoje zobowiązania finansowe i posiada środki na rachunku bankowym w wysokości wielokrotnie przekraczającej wysokości wpisu od skargi kasacyjnej, umożliwiającej jednocześnie poniesienie przez Wspólnotę kosztów sporządzenia skargi kasacyjnej przez adwokata ustanowionego w wyboru. Okoliczność, że posiadane środki przeznaczone są tylko na remonty i opłaty eksploatacyjne nie uzasadnia zwolnienia strony od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wspólnota uzyskuje stały dochód z zaliczek na poczet kosztów eksploatacji wspólnej nieruchomości. Wysokość zaliczek podlega ustaleniu w drodze uchwały właścicieli lokali (art. 22 ust. 2 i ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali /t.j.: Dz. U. z 2000r. nr 80, poz. 903 ze zm./ i nie musi ściśle odpowiadać kosztom zarządu, jednakże przyjmuje się, że powinna być ustalona na takim poziomie, by wspólnota mieszkaniowa mogła na bieżąco pokrywać wydatki związane z utrzymaniem nieruchomości wspólnej. Ze względu na to, że są to jedynie zaliczki na poczet przyszłych wydatków, nieznanych dokładnie w chwili podejmowania uchwały, podstawą ustalenia ich wysokości powinny być dotychczasowe wydatki na koszty zarządu, z równoczesnym uwzględnieniem znanych już okoliczności, mogących wpływać na wysokość przyszłych bieżących obciążeń (wyrok Sądu Najwyższego z 20 czerwca 1997 r., II CKN 226/97, OSNC 1998, nr 1, poz.6 oraz wyrok z 8 października 2008 r., V CSK 133/08, niepubl.). Z uzasadnienia wniosku o prawo pomocy wynika, że ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy Wspólnota od wielu lat pozostaje w sporze z osobami ubiegającymi się o zwrot nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...], co mogło uzasadniać konieczność rozważenia zwiększenia opłat na pokrycie kosztów zarządu w celu zabezpieczenia środków niezbędnych do skutecznej ochrony jej praw w postępowaniu sądowym. Tymczasem, podejmując w dniu [...] marca 2014 r. uchwałę w sprawie ustalenia wysokości opłat na pokrycie kosztów zarządu nieruchomością wspólną w roku 2014 r. koszty te pozostawiono bez zmian w stosunku do roku poprzedniego (§ 1 uchwały Nr [...], k. 119). Nieuwzględnienie w dniu podjęcia uchwały w sprawie ustalenie wysokości opłat na pokrycie kosztów zarządu możliwości poniesienia kosztów generowanych w związku z prowadzonym postępowaniem, nie stoi jednakże na przeszkodzie, by aktualnie, w związku z zamiarem wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z 22 września 2014 r. zarząd wspólnoty podjął kroki zmierzające do pozyskania dodatkowych środków finansowych, polegające, stosownie do art. 31 pkt a ustawy o własności lokali, na zwołaniu zebrania członków wspólnoty mieszkaniowej w celu przedstawienia okoliczności związanych z koniecznością poniesienia dodatkowych wydatków i podjęcia przez członków wspólnoty uchwały, na mocy której dodatkowe środki zostałby przeznaczone na sfinansowanie procesu sądowego. Należy bowiem stwierdzić, że wspólnota mieszkaniowa jest szczególnym podmiotem prawa, tj. jednostką nieposiadającą osobowości prawnej, tworzoną przez członków wspólnoty. Obowiązek realizowania zobowiązań, jakie wspólnota na siebie przyjmie ciąży na właścicielach lokali, w związku z czym przyjmuje się, członkowie wspólnoty powinni w partycypować w kosztach postępowania. W przypadku wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez wspólnotę mieszkaniową badaniu podlega nie tylko kondycja finansowa tej jednostki, lecz również sytuacja majątkowa osób ją tworzących, a zatem również właścicieli lokali wchodzących w skład nieruchomości wspólnej (zob. postanowienie NSA z 28 października 2008 r., II OZ 1114/08). Mając zatem na uwadze to, że gdyby nawet okazało się, że posiadane środki rzeczywiście nie pozwalają Wspólnocie na pokrycie innych wydatków, niż służących zaspokojeniu bieżących potrzeb, to Wspólnota posiada możliwość pozyskania dodatkowych funduszy niezbędnych do poniesienia kosztów postępowania sądowego poprzez zwiększenie obciążeń właścicieli lokali, na podstawie 246 § 2 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.