I SA/Wa 1054/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędzia WSA Joanna Skiba Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2009 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. ISA/Wa1054/09 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania J. S. od decyzji z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...], Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta S., w sprawie wysokości przyznanego zasiłku celowego z przeznaczeniem na gaz w wysokości [...] zł na miesiąc luty 2009 r. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...], zapadła przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] przyznał J. S. zasiłek celowy w kwocie [...] zł na miesiąc luty z przeznaczeniem na gaz. J. S. we wnioskach na luty 2009 r. domagała się na zasiłki celowe oraz program rządowy kwoty [...] zł w tym na zakup [...] butli gazu kwotę [...] zł oraz zwrot za zakup [...] butli gazu kwotę [...] zł. Organ I instancji wskazał w uzasadnieniu decyzji, że J. S. na miesiąc luty ma przyznane świadczenia w kwocie [...] zł na dożywianie ( poza zasiłkiem stałym i pielęgnacyjnym) oraz [...] zł na gaz, leki i inne potrzeby życiowe. Organ I instancji podniósł, ze na miesiąc luty Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w S. dysponuje kwotą [...] zł na zasiłki celowe fakultatywne. W lutym o pomoc ubiega się [...] rodzin. Organ I instancji podniósł, ze ograniczone środki należy rozdzielić zgodnie z zasadami sprawiedliwości społecznej między wszystkich potrzebujących, uwzględnić potrzeby wszystkich osób i rodzin, szczególnie tych, którzy nie dysponują własnymi możliwościami i zasobami. Ponadto organ I instancji podniósł, ze J. S. ma tytuł prawny do budynku i działki przy ulicy [...] w S., a tym samym ma możliwość wykorzystania tego faktu w celu poprawienia swojej sytuacji mieszkaniowej i bytowej. Od powyższej decyzji J. S. wniosła odwołanie. W uzasadnieniu podniosła, ze decyzja jest nietrafna. Koszt gazu do piecyka w zimie ( [...] butli miesięcznie) to minimum [...] zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...]– utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, powołując się na art.. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz.U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.), ze decyzja o przyznanie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej ale także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Kolegium wyjaśniło, ze uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter subsydiarny, czyli uzupełniający własne środki, możliwości i uprawnienia osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Pomoc społeczna nie może pokrywać wszystkich potrzeb osób potrzebujących. Możliwość zaspokojenia tych potrzeb jest zdeterminowana posiadanymi przez gminie środkami pieniężnymi. Podniósł, ze na miesiąc luty Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w S. dysponuje kwotą [...] zł na zasiłki celowe fakultatywne. W lutym o pomoc ubiega się [...] rodzin. Organ II instancji zauważył, ze udzielenie zasiłku celowego w kwocie wyższej niż przewidziana na każdego wnioskującego, znacznie zmniejszyłaby zdolność MOPS w S. do świadczenia tej formy pomocy innym potrzebującym. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...], do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła J. S. W uzasadnieniu skargi J. S. wskazała, ze decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest całkowicie błędna. Wskazała, ze nie otrzymała zasiłku celowego na ogrzanie domu w okresie jesienno zimowym oraz nie otrzymała ekwiwalentu za węgiel, który otrzymuje co roku zdrowy margines społeczny. Podniosła, ze zasiłki celowe są przyznawane bez należytej wnikliwości i staranności. J. S. opisała swoją sytuacje osobistą, wskazując na liczne problemy zdrowotne oraz wysokie koszty leczenia. Opisała tez swoja trudną sytuację życiową związaną z zamieszkiwaniem w niszczejącym domu, bez prądu, ogrzewania i wody, których to okoliczności pomoc społeczna nie bierze pod uwagę. W piśmie uzupełniającym skargę z dnia 12 września 2009 r. pełnomocnik skarżącej wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzucał naruszenie przepisów prawa materia1nego mające wpływ na wynik sprawy, to jest art. 3 ust. 1,3 i 4 i art. 39 ust. 1 i 2 Ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz naruszenie przepisów postępowania : - art. 7 i 77 poprzez nie dokładne wyjaśnienie sprawy i nie uwzględnienie słusznego interesu strony, - art. 15 poprzez naruszenie prawa stronny do dwukrotnego merytorycznego załatwienia sprawy (zasad dwuinstancyjności), - art. 107 § 3 poprzez nie zachowanie podstawowych wymogów prawnych uzasadniania decyzji administracyjnych, w szczególności nie wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W uzasadnieniu pisma uzupełniającego skargę pełnomocnik skarżącej podnosił, ze decyzja o przyznaniu albo odmowie przyznania zasiłku ma charakter uznaniowy, a w konsekwencji spełnienie przez ubiegającego się o zasiłek warunków koniecznych do jego uzyskania nie oznacza, że po stronie organu powstaje obowiązek jego przyznania. Ale też, nie pozbawia uprawnionego prawa do uzyskania tego zasiłku, zwłaszcza jeżeli jest to uzasadnione jego sytuacją życiową. Podniósł, że decyzję wydaną bez uwzględnienia powyższego, z zachowaniem zasady wydawania decyzji uznaniowych, należy zakwalifikować jako nadmiernie dowolną. A więc, przekraczająca granice uznania administracyjnego. Wskazał, ze w uzasadnieniu do skarżonej decyzji brak jest między innymi informacji o ilości osób rzeczywiście objętych pomocom, jej formie, rodzaju i wysokości. Zdaniem pełnomocnika skarżącej uzasadnienie do skarżonej decyzji nie zawiera oceny potrzeb J. S. między innymi ze względu na warunki mieszkaniowe, pogarszający się stan zdrowia oraz znaczny stopień niepełnosprawności. Pełnomocnik skarżącej wskazał, że według skarżącej nikt ze strony Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. nie przeprowadził z nią wywiadu środowiskowego. Świadczy o tym miedzy innymi brak podpisu skarżącej na właściwych dokumentach - strona wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego. W uzasadnieniu do decyzji organ nie wskazał jakie są rzeczywiste potrzeby skarżącej. Nie wskazano ich zakresu. Organy obu instancji, zupełnie pominęły te okoliczności. Pełnomocnik skarżącej podniósł, że organy obu instancji nie przeprowadziły postępowania w wymaganym zakresie. Ponadto zdaniem pełnomocnika skarżącej uzasadnienie do skarżonej decyzji nie spełnia minimalnych wymogów stawianych przez przepisy prawa o postępowaniu administracyjnym, chodzi tu w szczególności o brak odniesienia do poruszonych przez skarżącą argumentów oraz brak przytoczenia właściwych przepisów prawa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. W pierwszej kolejności wskazać należy na dyspozycję art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), zgodnie, z którą zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. W szczególności zasiłek celowy może być przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Decyzja podejmowana przez organ administracji w przedmiocie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Nie znaczy to jednak, że organ administracji może podejmować decyzję w sposób całkowicie dowolny, jest bowiem związany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 7 i 77 § 1 k.p.a., jak również przepisami ustawy o pomocy społecznej. W ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. prawidłowo wykazało, że zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Okoliczność ta, jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowym, nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Zasiłek celowy można przyznać wyłącznie na zaspokojenie niezbędnej potrzeby życiowej. Organ pomocy społecznej i organ odwoławczy w uzasadnieniach kwestionowanych decyzji przedstawiły argumenty świadczące o celowości przyznania J. S. pomocy społecznej w formie pomocy pieniężnej na gaz w wysokości [...] zł na miesiąc luty 2009 r. Organy wskazały, że wysokość świadczenia na zaspokojenie bieżących potrzeb skarżącej jest limitowana przez ilość osób pobierających tego rodzaju świadczenie i ograniczony budżet Ośrodka pozostawiony organowi do dyspozycji na miesiąc luty 2009 r., opiewający na kwotę [...] zł, która przeznaczana jest na pokrycie zasiłków dla [...] rodzin wnioskujących o tę formę pomocy, co daje średnio kwotę zdecydowanie niższą, niż pomoc finansowa przyznana skarżącej. (średnio [...] zł na jeden wniosek). Skarżąca otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł oraz zasiłek stały w wysokości [...] zł. Łączny miesięczny dochód J. S. to [...] zł. J. S. na miesiąc luty ma przyznane świadczenia w kwocie [...] zł na dożywianie (poza zasiłkiem stałym i pielęgnacyjnym) oraz [...] zł na gaz, leki i inne potrzeby życiowe. Nie jest trafny zarzut skarżącej, ze organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutów odwołania. Organ odwoławczy przytoczył w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zarzuty skarżącej odnoszące się do decyzji organu I instancji oraz odniósł się do nich uzasadniając własną decyzje. Nie można również odmówić racji Kierownikowi Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. i Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w S., że organ pomocy społecznej nie ma obowiązku przyznania świadczenia w wysokości uznanej przez stronę za odpowiednią, w celu dostarczania jej środków utrzymania. Ze stosowanych odpowiednio art. 2, art. 3 ustawy o pomocy społecznej wynika, że celem pomocy społecznej jest jedynie pomoc i wspieranie rodzin w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej i zaspokojeniu ich niezbędnych potrzeb oraz zapobieganie ich popadnięciu w trudną sytuację życiową poprzez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia się rodzin, a nie zapewnienie im dożywotniego utrzymania bądź podwyższenia istniejącego niskiego dochodu. Prawidłowo organ również uznał, że przetwarzanie danych osobowych innych osób pozostających pod opieką MOPS byłoby sprzeczne z art. 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej należy kierować się przede wszystkim dobrem osób korzystających z pomocy społecznej i ochroną ich dóbr osobistych; w szczególności nie należy podawać do wiadomości publicznej nazwisk osób korzystających z pomocy społecznej oraz rodzaju i zakresu przyznanego świadczenia. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd zauważa, że nie ma sporu, co do tego, że sytuacja osobista (zdrowotna, mieszkaniowa, finansowa) J. S. jest trudna i że opieka społeczna przyznaje świadczenia w niskiej wysokości przez co nie zaspokaja wszystkich zgłaszanych przez skarżącą potrzeb. Rzecz jednak w tym, że celem pomocy społecznej jest jedynie wspieranie świadczeniobiorców. Skarżąca oczekuje zaś zapewnienia jej utrzymania, o czym świadczą złożone przez nią wnioski o pomoc finansową na luty 2009 r, opiewające na kwotę ponad [...] zł. Nie można się zgodzić ze skarżącą, że organ nie uwzględnia jej trudnej sytuacji osobistej, zwłaszcza zdrowotnej i mieszkaniowej. Z akt sprawy wynika bowiem, że J. S. korzysta od 2004 r. z różnych form pomocy społecznej, zwłaszcza świadczeń pieniężnych. Skoro więc J. S. w niniejszej sprawie otrzymała wsparcie finansowe w wysokości zdecydowanie wyższej od średniej pomocy pieniężnej przypadającej na jednego wnioskodawcę, to nie można zarzucić organowi dysponującemu ograniczonym budżetem (z racji realizacji zadań w małym mieście) dowolności przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy. W tej sytuacji nie można zgodzić się ze skarżącą, że zaskarżona decyzja została wydana z istotnym i mogącym mieć wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 7, 77, 107 § 3 Kpa. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb. Organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. W przypadku wydawania decyzji w ramach uznania administracyjnego, do których należy zaliczyć decyzję wydaną w niniejszej sprawie, organy administracji publicznej mają obowiązek szczególnej dbałości o prawidłowe i wyczerpujące uzasadnienie rozstrzygnięcia. Stosownie do art.3 ust.3 i 4 ustawy o pomocy społecznej - " Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej". W ocenie Sądu w niniejszej sprawie oba organy przy wydaniu decyzji dotyczącej J. S. wskazane wyżej kryteria uwzględniły. Kwestionowana przez skarżącą decyzja nie przekracza granic uznania administracyjnego. Skarżąca od wielu lat korzysta ze wsparcia z pomocy społecznej. Jej sytuacja materialna i życiowa jest znana pracownikom opieki społecznej, dane te są zgodnie z obowiązującymi przepisami aktualizowane, skarżącej udzielana jest wszechstronna pomoc. Nie jest trafny zarzut, ze nie został przeprowadzony ze skarżącą wywiad środowiskowy. Wywiad był przeprowadzony, i znajduje się w aktach administracyjnych. Skarżąca odmówiła podpisu pod wywiadem, co znalazło odzwierciedlenie w adnotacji pracownika socjalnego przeprowadzającego wywiad. Organy należycie uzasadniły swoje stanowisko, wobec czego brak jest podstaw do uznania, że przekroczone zostały granice uznania administracyjnego. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.