I SA/Wa 1055/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz (spr.) asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Joanna Grzyb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2006 r. sprawy ze skargi E. Ż. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA/Wa 1055/05 UZASADNIENIE Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu wniosków E. Ż. i S. E. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2005 r., nr [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] września 1967 r., nr [...], w części dotyczącej gruntu stanowiącego obecnie własność Skarbu Państwa, to jest w części działki nr [...] z obrębu [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu przedstawiono następujący stan sprawy: Prezydium Rady Narodowej W., po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] kwietnia 1949 r., orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] września 1967 r., nr [...] odmówiło ustanowienia użytkowania wieczystego spadkobiercom K. K. do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] [...], ozn. nr hip. "[..." stwierdzając jednocześnie, że wszystkie budynki znajdujące się na tym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa. W uzasadnieniu orzeczenia podano, iż teren przedmiotowej nieruchomości przeznaczony został pod budowę osiedla mieszkaniowego zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...], z dnia [...] czerwca 1967 r. wydaną przez Prezydium Rady Narodowej W. Wydział Architektury Nadzoru Budowlanego i Geodezji. Następnie decyzją z dnia [...] maja 1968 r., nr [...] Prezydium Rady Narodowej W. uchyliło orzeczenia administracyjne z dnia [...] września 1967 r., nr [...], odmawiając jednocześnie dotychczasowemu właścicielowi ustanowienia użytkowania wieczystego i stwierdzając, iż wszystkie budynki znajdujące się na przedmiotowym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa. W uzasadnieniu wskazano, analogicznie do uzasadnienia orzeczenia administracyjnego z dnia [...] września 1967 r., iż teren przedmiotowej nieruchomości przeznaczony został pod budowę osiedla mieszkaniowego zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...] czerwca 1967 r., "a ponieważ korzystanie przez wnioskodawcę z gruntu będącego przedmiotem odmowy, nie da się pogodzić z przeznaczeniem terenu według planu zagospodarowania przestrzennego, Prezydium Rady Narodowej W. nie może przyznać wnioskodawcy prawa wieczystego użytkowania." Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r., nr [...] stwierdził nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] maja 1968 r., nr [...] odmawiającej przyznania prawa wieczystego użytkowania do gruntu przedmiotowej nieruchomości i uchylającej orzeczenia administracyjne Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] września 1967 r. z uwagi na rażące naruszenie art. 136 kpa. Jednocześnie decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r., nr [....] Minister Infrastruktury odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] września 1967 r., nr [...], w części dotyczącej gruntu stanowiącego obecnie własność Skarbu Państwa, to jest w części działki nr [...] z obrębu [...]. Rozpatrując sprawę ponownie w wyniku wniosków w tym względzie wniesionych przez E. Ż. i S. E. Minister Infrastruktury stwierdził, co następuje: Obowiązujący w dacie wydania badanego w trybie nadzoru orzeczenia art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r., Nr 18, poz. 94) stanowił, iż dotychczasowemu właścicielowi może być odmówione prawo własności czasowej do gruntu niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 wyżej wymienionego dekretu z dnia 26 października 1945 r., także ze względu na cele określone w art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., który dopuszczał możliwość wywłaszczenia nieruchomości, jeżeli była niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonanie zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych, a na terenie miasta, gdy była niezbędna dla planowanej realizacji na ich terenie budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego lub też przeznaczona dla organizacji kółek rolniczych, o ile było to uzasadnione interesem społecznym lub państwowym. W trakcie postępowania ustalono, że w dacie wydania badanego w trybie nadzoru orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. obowiązywał Ogólny Plan W. Etapowy i Kierunkowy dla Dzielnicy [...] uchwalony przez Prezydium Rady Narodowej W. w dniu [...] stycznia 1961 r., który przewidywał dla tej nieruchomości przeznaczenie do zabudowy wielorodzinnej. W świetle art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 7, poz. 46) inwestor mógł dokonać inwestycji budowlanych wyłącznie dla zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych własnych i najbliższej rodziny oraz dla zaspokojenia własnych potrzeb gospodarczych, dla wykonywania zawodu lub dla wykonywania działalności usługowej. Skoro zatem w przedmiotowej sprawie przeznaczenie terenu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] [...], ozn. nr. hip. "[...]", pod zabudowę wielorodzinną w świetle przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości i ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane, nie mogło być realizowane przez dotychczasowego właściciela, to nie zachodzi sprzeczność rozstrzygnięcia zawartego w orzeczeniu administracyjnym z dnia [...] września 1967 r. z przepisami dekretu, na podstawie którego zostało ono wydane. Z powyższych względów uznano, że korzystanie z nieruchomości przez jej dotychczasowego właściciela w opisanym stanie faktycznym i prawnym pozostawałoby w sprzeczności z jej przeznaczeniem określonym w planie zagospodarowania przestrzennego, a tym samym organ wydający orzeczenie administracyjne nie naruszył w sposób rażący art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. i brak jest podstaw do stwierdzenia jej nieważności. Powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. Ż. Skarżąca zarzuciła, iż Minister Infrastruktury podjął decyzję w sprawie bez należytej staranności i wnikliwości w dokładnym rozpoznaniu stanu faktycznego i prawnego podjęcia przez Prezydium Rady Narodowej W. orzeczenia administracyjnego z dnia [...] września 1967 r. w części dotyczącym gruntu stanowiącego obecnie własność Skarbu Państwa. Z podniesionych względów domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy Ministrowi Infrastruktury do ponownego rozpoznania. Minister Infrastruktury w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Niezależnie od sformułowanych ogólnie zarzutów skargi odnoszących się do przeprowadzenia w sprawie niniejszej postępowania nadzorczego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja i poprzedzającą ją decyzja pierwszoinstancyjna wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa skutkującym uchylenie tych decyzji. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd jest obowiązany wziąć pod rozwagę wszelkie stwierdzone uchybienia, nawet wówczas, gdy nie były one objęte zarzutami skargi. Minister Infrastruktury oceniając w postępowaniu nadzorczym orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] września 1967 r., nr [...] pominął rozważenie istotnej okoliczności, a mianowicie skierowania tego rozstrzygnięcia do E. K. Okoliczność ta winna być rozważona w kontekście przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji wskazanej w art. 156 § 1 pkt 4 kpa - skierowania decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie. Jak wynika z zaświadczenia z dnia [...] stycznia 1949 r. zgodnie ze stanem wykazu hipotecznego nieruchomości "[...]" przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność K. K. K. K. zmarł w dniu 25 maja 1940 r., spadek po nim nabyli: syn K. K. i córka S. E., po [...] części każde z nich (postanowienie Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] listopada 2000 r., sygn. akt [...]). Zgodnie z treścią tego postanowienia E. K. przysługiwało jedynie prawo dożywocia na jednej trzeciej części spadku, które wygasło w dniu [...] lutego 1982 r., nieprawidłowo więc została ona uznana za stronę postępowania dekretowego, do której skierowano orzeczenie "nie przyznające spadkobiercom K. K. własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości warszawskiej". Złożenie wniosku dekretowego przez osoby powołujące się na spadkobranie po K. K. obligowało organ do podjęcia - przed rozpatrzeniem tego wniosku - stosownych czynności mających na celu ustalenie kręgu jego spadkobierców. Zaniechanie tych czynności i skierowanie orzeczenia jedynie do E. K. doprowadziło do wydania orzeczenia obarczonego wskazaną wyżej wadą. Należy ponadto zauważyć, że w aktach postępowania nadzorczego przekazanych do Sądu brak jest dokumentacji pozwalającej uznać, że postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją przeprowadzone zostało w sposób zapewniający stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, do czego organy administracji publicznej obowiązane są na mocy art. 10 § 1 kpa. W aktach tych znajdują się dowody doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania jedynie Prezydentowi W. i T. Ż., ponadto brak jest dowodu doręczenia decyzji pierwszoinstancyjnej T. Ż. Takie uchybienie, stanowiące przesłankę wznowienia postępowania wskazaną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa sąd zobowiązany jest wziąć pod rozwagę z urzędu i w konsekwencji uchylić decyzję. Wskazać także trzeba na naruszenie w prowadzonym przez Ministra Infrastruktury postępowaniu przepisów materialnoprawnych. Oceniane w trybie nadzorczym orzeczenie z dnia 19 września 1967 r. wydane zostało w oparciu o przepisy dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) i jego kontrola w kontekście przesłanek wskazanych w art. 156 § 1 kpa winna odnosić się jedynie do przepisów tego aktu. Nieuprawnionym było dla uzasadnienia legalności odmowy ustanowienia użytkowania wieczystego odwołanie się do przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r., Nr 18, poz. 94) - por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2005 r., sygn. akt OSK 294/04 (niepubl.). Przedstawione wyżej wskazania organ nadzoru winien uwzględnić w ponownie przeprowadzonym postępowaniu nieważnościowym. Z podniesionych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c oraz art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.