I SA/Wa 1059/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący, Sędziowie, sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.) asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję [...] z dnia 29 stycznia 2024 r. nr SKO.4000-2319/2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję [...] z dnia 23 października 2023 r. nr [...]; 2. zasądza od [...] na rzecz G. S. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z 29 stycznia 2024 r., nr SKO.4000-2319/2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej również jako "Kolegium/organ"), po rozpatrzeniu odwołania G. S. (dalej jako "Skarżący"), od decyzji Wójta Gminy [...] (dalej również jako "Wójt/organ I instancji") z 23 października 2023 r., nr GOPS.4442.53.2023, w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Decyzja organu została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z 10 lutego 2023 r. Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wystąpił do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną żoną. Do wniosku załączył orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z 27 stycznia 2020 r., na podstawie którego zaliczono W. S. do znacznego stopnia niepełnosprawności. Orzeczenie wydano na stałe i wskazano w nim, że niepełnosprawność istnieje od 24 sierpnia 2006 r., natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 24 sierpnia 2006 r. Skarżący oświadczył we wniosku, że 10 lutego 2023 r. zaprzestał wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym/prowadzenia gospodarstwa rolnego. Decyzją z 24 marca 2023 r., nr GOPS.4442.37.2023, Wójt Gminy [...] odmówił przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego od powyższej decyzji Wójta, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], decyzją z 23 maja 2023 r., nr SKO.4000-1188/2023, uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. W wyniku ponownego rozpatrywania sprawy organ I instancji pozyskał do akt sprawy m.in.: informację Wójta Gminy [...] z 22 czerwca 2023 r., że Skarżący nie występował o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej; informację Wójta Gminy [...] z 23 czerwca 2023 r., że Skarżący nie figuruje w ewidencji podatkowej i nie jest płatnikiem podatku rolnego, co za tym idzie nie posiada gospodarstwa rolnego; informację z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 10 lipca 2023 r., zgodnie z którą Skarżący figuruje w ewidencji producentów rolnych, a ostatnio realizowana płatność na rzecz beneficjenta miała miejsce 16 października 2015 r. oraz 13 kwietnia 2016 r.; informację z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówki Terenowej w [...] z 18 sierpnia 2023 r., że Skarżący ma opłacone składki na ubezpieczenie społeczne rolników. Decyzją z 23 października 2023 r., nr GOPS.4442.53.2023, Wójt Gminy [...] odmówił przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a w związku z art. 17 ust 1 pkt. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżący wniósł, w ustawowym terminie, odwołanie od decyzji organu I instancji. Zaskarżoną decyzją z 29 stycznia 2024 r., nr SKO.4000-2319/2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z 23 października 2023 r., nr GOPS.4442.53.2023. W jej uzasadnieniu organ wskazał przede wszystkim, że przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, w stanie faktycznym stanowiącym podstawę rozpoznania przedmiotowego wniosku, nie mógł być przyczyną odmowy przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad żoną, z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, który orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Kolegium podkreśliło również, iż z przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy wyraźnie i jednoznacznie wynika, że to małżonek w pierwszej kolejności może uzyskać świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad drugim małżonkiem, zatem twierdzenie organu I instancji w tym zakresie jest błędne. Kolegium wyjaśniło, iż przepis ten należy odczytywać w ten sposób, iż zobowiązanym do opieki nad małżonkiem w pierwszej kolejności jest jego współmałżonek, chyba że sam jest niepełnosprawny w stopniu znacznym, to wtedy o świadczenie pielęgnacyjne będą mogły ubiegać się inne osoby (krewni), albowiem niepełnosprawność współmałżonka osoby wymagającej opieki będzie okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa do świadczenia innym członkom rodziny zobowiązanym do alimentacji. Następnie Kolegium wskazało, że w rozpoznawanej sprawie zgodnie z oświadczeniem zawartym we wniosku Skarżący oświadczył, że jest rolnikiem lub małżonkiem albo domownikiem rolnika oraz, że zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. Ponadto, z dokumentu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 10 lipca 2023 r. wynika, że Skarżący na dzień sporządzenia pisma figurował w ewidencji producentów rolnych ARiMR; ostatni raz wniosek o płatność złożył w 2015 r., a numer producenta nie został zawieszony. Uwzględniając powyższe na etapie postępowania odwoławczego Kolegium wezwało Skarżącego, na podstawie art. 79a § 1 k.p.a., do przedłożenia dokumentu potwierdzającego wyrejestrowanie się z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W odpowiedzi Skarżący przekazał decyzję z 12 stycznia 2024 r., nr 0061-2024-000714 wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...], na podstawie której, po rozpatrzeniu wniosku z 12 stycznia 2024 r., nastąpiło wykreślenie wpisu z ewidencji producentów rolnych Skarżącego oraz uchylony został numer identyfikacyjny Skarżącego (061034642). Na tej podstawie Kolegium uznało, że według stanu na dzień 31 grudnia 2023 r. istniała negatywna przesłanka uniemożliwiająca przyznanie Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi, iż nie doszło do faktycznego zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego, a tym samym nie została zrealizowana dyspozycja ustawowa zawarta w art. 17 ust. 1 - zdanie wspólne, pozostająca w związku z art. 17b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dlatego też brak jest podstaw do uznania, iż w przypadku Skarżącego prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało do dnia 31 grudnia 2023 r. (art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym). Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Kolegium wniósł Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając jej naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez Skarżącego w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wobec powyższego, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium z 29 stycznia 2024 r., nr SKO.4000-2319/2023 oraz poprzedzającej ją decyzję Wójta Gminy [...] z 23 października 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie Skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wniósł także o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, oraz o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie pod względem legalności jest decyzja Kolegium utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy, wnioskowanego na niepełnosprawną żonę – W. S. Organ prawidłowo wskazał na konieczność uwzględnienia okoliczności, że z dniem 1 stycznia 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429 ze zm., dalej jako "u.ś.w."), która na mocy art. 43 znowelizowała ustawę o świadczeniach rodzinnych. Jak prawidłowo stwierdziło Kolegium – biorąc pod uwagę złożenie przez Skarżącego wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w dniu 10 lutego 2023 r. - przepis art. 63 ust. 1 u.ś.w. znajdzie zastosowanie tylko w razie ustalenia, że prawo Skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego powstało do dnia 31 grudnia 2023 r. na podstawie przepisów dotychczasowych. Sąd, orzekając w niniejszej sprawie, stoi bowiem na stanowisku, że art. 63 ust. 1 u.ś.w. stanowiący, że "w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe" – należy interpretować w ten sposób, że skoro opiekun spełniał przesłanki do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w dacie złożenia wniosku, a ten złożony został przed ww. datą, to przyjąć należy że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało na dzień złożenia owego wniosku, zatem "do dnia 31 grudnia 2023 r." Podobny pogląd co do wykładni ww. przepisu wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z 22 lutego 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 72/24 (LEX nr 3691317), który Sąd w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie podziela. Podstawę materialną zaskarżonych decyzji organów obu instancji stanowi art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390, dalej jako "u.ś.r.", w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.), zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (dalej jako "k.r.o.") ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Natomiast, zgodnie z art. 17b ust. 1 u.ś.r., w przypadku - gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio: 1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego; 2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (ust. 2). W tym miejscu Sąd zwraca uwagę, że z faktu objęcia ubezpieczeniem społecznym rolnika na podstawie przepisów ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2023 r., poz. 208 z późn. zm.), a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, wynika domniemanie prawne prowadzenia gospodarstwa rolnego. Zgodnie z art. 1 tej ustawy ubezpieczenie społeczne rolników obejmuje, na zasadach określonych w ustawie, rolników i pracujących z nimi domowników (...). Natomiast w myśl art. 6 pkt 1 tej ustawy, przez rolnika rozumie się pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. Jednakże podnieść należy, że przesłanka pozwalająca na przyznanie rolnikowi świadczenia pielęgnacyjnego nie opiera się jedynie na domniemaniu prawnym prowadzenia gospodarstwa rolnego (wynikającym z objęcia ubezpieczeniem społecznym rolników), lecz na stwierdzeniu – w konkretnych realiach faktycznych sprawy – rzeczywistego zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego. Fakt zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego prowadzi do obalenia powyższego domniemania. Ciężar dowodu wykazania tego faktu ciąży na rolniku i ustawodawca ściśle określił, jaki rodzaj dowodu będzie służyć temu celowi. Należy wskazać również, że prawodawca nie zdefiniował pojęcia "zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w gospodarstwie rolnym", lecz przyjmuje się, że ten brak prowadzenia gospodarstwa rolnego związany jest z kryterium faktycznego działania i rzeczywistych korzyści. W sytuacji, gdy organy kwestionują przyjęty w tym zakresie przez ustawodawcę dowód w postaci składanego (przez ubiegającego się o świadczenie pielęgnacyjne) pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego, to muszą przeprowadzić w tym przedmiocie postępowanie wyjaśniające, które w sposób jednoznaczny wykaże, że oświadczenie to nie jest zgodne z prawdą. Istotne dla rozstrzygnięcia sprawy ustalenia powinny dotyczyć posiadania przez stronę gospodarstwa rolnego oraz rzeczywistego wykonywania w nim czynności "rolniczych", uzyskiwania unijnych dopłat związanych z rolnictwem czy też zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolniczej. To bowiem wymienione okoliczności wskazują na fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego. W przypadku Skarżącego opisane powyżej okoliczności po dacie 10 lutego 2023 r. nie wystąpiły. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że mając na uwadze cel świadczenia pielęgnacyjnego, tj. zastąpienie dochodu uzyskiwanego dotychczas z wykonywanej pracy (w tym przypadku w rolnictwie), nie można traktować jako czynnika decydującego o wyłączeniu możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie faktu zarejestrowania w systemie ARiMR w charakterze producenta rolnego, w sytuacji gdy dana osoba nie korzysta ze świadczeń finansowych z tym związanych. Sam fakt rejestracji jest więc obojętny prawnie, jeśli nie łączy się z uzyskiwaniem realnych korzyści z tym związanych (wyrok NSA z 30 października 2020 r. sygn. akt I OSK 1273/20). Dla zakwestionowania oświadczenie Skarżącego o zaprzestaniu wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym/prowadzenia gospodarstwa rolnego w dniu 10 lutego 2023 r., Kolegium przywołało jedynie informację Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 10 lipca 2023 r., że Skarżący na dzień sporządzenia pisma figurował w ewidencji producentów rolnych ARiMR; ostatni raz wniosek o płatność złożył w 2015 r., a numer producenta nie został zawieszony. Ponadto Kolegium podparło się, przekazaną przez Skarżącego decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z 12 stycznia 2024 r., nr 0061-2024-000714 o wykreśleniu wpisu Skarżącego z ewidencji producentów rolnych oraz uchyleniu numeru identyfikacyjnego Skarżącego. Wprawdzie decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z 12 stycznia 2024 r., nr 0061-2024-000714, została wydana po wydaniu przez Wójta decyzji w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, lecz w ocenie Sądu, potwierdza okoliczności wskazane przez Skarżącego w oświadczeniu o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego z dniem 10 lutego 2023 r. W świetle powyższego, Sąd za wystarczające uznał zatem wyjaśnienia Skarżącego zaprezentowane w toku postępowania administracyjnego co do daty zaprzestania wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. Z kolei Kolegium, nie dokonało prawidłowej oceny materiału dowodowego, naruszając podstawowe zasady postępowania określone w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. a które to naruszenie doprowadziło do błędnego wniosku, że Skarżący nie spełnia przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. W sprawie bezsporne jest, że Skarżący pozostaje w związku małżeńskim z W. S., która legitymuję się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, który istnieje od 2006 r. W. S. uległa wówczas wypadkowi komunikacyjnemu na skutek potrącenia przez samochód. W jego wyniku ma problemy z poruszaniem się oraz mową. Nie jest w stanie samodzielnie wykonywać wszystkich czynności związanych z higieną osobistą, obowiązków domowych, czy zajmowania się dzieckiem. Do wniosku załączono również dokument wskazujący zakres sprawowanej przez Skarżącego opieki nad W. S., w skład której to opieki wchodzi m.in. szeroko pojęta toaleta chorego, pomoc przy ubieraniu, pomoc w załatwianiu potrzeb fizjologicznych, wykonywanie czynności pielęgnacyjnych zleconych przez lekarza, podawanie leków, podawanie posiłków, częściowa pomoc w poruszaniu się chorego w obrębie mieszkania. Wobec powyższego W. S. wymaga całodobowej pomocy osób trzecich, czego nie zakwestionowały organy obu instancji. Z powyższego zestawienia czynności opiekuńczych wypływa generalny wniosek, że są one dla Skarżącego na tyle absorbujące, że nie mógłby podjąć jakiejkolwiek aktywności zawodowej, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Końcowo Sąd wyjaśnia, że nieprawidłowy jest pogląd organu I instancji, że ustalona data powstania niepełnosprawności u W. S. przekreśla spełnienie przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia określonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r., tj. powstanie niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki w wieku nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Wyjaśnić bowiem należy, że w następstwie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13 ugruntowała się linia orzecznicza, którą Sąd orzekający w pełni aprobuje, że w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium (np. wyrok WSA w Krakowie z 10 stycznia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 1156/18; z 25 października 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 812/18, wyrok WSA w Gdańsku z 28 czerwca 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 309/18). Zasadniczej zmianie uległ zatem zakres stosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. odnośnie regulacji nim objętej, ponieważ zakwestionowana norma prawna została ostatecznie wyeliminowana z systemu prawnego, co oznacza, że dalsze stosowanie tego przepisu wraz z normą prawną uznaną za niekonstytucyjną prowadzi do niedopuszczalnego – z punktu widzenia zasady równości – ukształtowania sytuacji prawnej opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Norma prawna uznawana za niekonstytucyjną stanowi zaś wadliwą podstawę prawną, a wydana na takiej podstawie prawnej decyzja administracyjna musi być uznana za wadliwą (por. wyrok WSA w Krakowie z 16 listopada 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 967, LEX nr 2404154 oraz wyrok WSA w Kielcach z 22 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Ke 633/17, LEX nr 2404119). Prawidłowo podniosło Kolegium w uzasadnieniu swojej decyzji, że na znaczeniu traci wskazana przez organ I instancji, jako kolejna z podstaw normatywnych odmowy przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, kwestia pozostawania W. S. w związku małżeńskim. Kolegium słusznie zauważyło, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., odnosi się do sytuacji przyznania świadczenia pielęgnacyjnego innej osobie niż małżonek osoby wymagającej opieki. Z treści art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. jednoznacznie bowiem wynika, że w sytuacji pozostawania przez osobę wymagającą opieki w związku małżeńskim, świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane osobom, o których mowa w art. 17 ust. 1 i 1a u.ś.r., wyłącznie wówczas gdy oboje małżonkowie są niepełnosprawni w stopniu znacznym, co wyklucza dopełnienie przez nich obowiązku wzajemnej opieki z uwagi na stan zdrowia i niedołężność, na co trafnie wskazuje w licznych orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 lutego 2021 r. sygn. akt I OSK 2391/20, z 11 sierpnia 2020 r. sygn. akt I OSK 599/20, 23 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2462/19, z 14 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 3539/18, z 20 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 3283/14, z 27 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 1219/13, z 6 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 251/14, z 20 września 2013 r. sygn. akt I OSK 2623/12). Posiadanie przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności jest jedynym wyjątkiem określonym przez ustawodawcę pozwalającym na przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego innej uprawnionej osobie, pomimo że osoba, która wymaga opieki pozostaje w związku małżeńskim (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 599/20, LEX nr 3044226). A zatem, otrzymanie świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 u.ś.r., pomimo pozostawania przez osobę wymagającą opieki w związku małżeńskim jest możliwe jedynie w sytuacji, w której współmałżonek takiej osoby legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (por. przywołany już powyżej wyrok NSA z dnia 24 lutego 2021 r. sygn. akt I OSK 2422/20). W ocenie Sądu, z taką sytuacja nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Nie jest bowiem kwestionowane w sprawie, że Skarżący nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wobec powyższego zasadnie Kolegium uznało zarzuty odwołania w tym zakresie za usprawiedliwione. Jednocześnie Sąd zwraca uwagę, że jakkolwiek z dniem 1 stycznia 2024 r. na mocy art. 43 u.s.w. uległy zmianie przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, wykluczając obecnie możliwość ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz opiekuna osoby dorosłej, to w niniejszej sprawie wniosek Skarżącego winien być rozpoznany na gruncie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie tej nowelizacji. W konsekwencji, ponownie rozpoznając sprawę, organy wezmą pod uwagę przyjętą przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku ocenę prawną niniejszej sprawy oraz wykładnię przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku. O kosztach postępowania sądowego w kwocie 480 zł (punkt drugi wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964). Rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym stosownie do treści art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.