I SA/Wa 106/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak, sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.), asesor WSA Kamil Kowalewski, Protokolant referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 23 października 2023 r. nr KOA/5045/Op/23 w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz M. S. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 23 października 2023 r. nr KOA/5045/Op/23 utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z 25 sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Burmistrz Miasta i Gminy [...] decyzją z 25 sierpnia 2023 r. orzekł o ustaleniu od M. S. opłaty za pobyt C. S. w domu pomocy społecznej w wysokości 1298,90 zł miesięcznie od 10 lutego 2023 r. do 28 lutego 2023 r. (tj. 881,40 zł) oraz od 1 marca 2023 r. w wysokości 1715,57 zł miesięcznie. M. S. wniósł odwołanie od powyższej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie rozpoznając sprawę wskazało, że zasady dotyczące ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej oraz podmioty obowiązane do ponoszenia tych opłat określone zostały w art. 61 ust. 1 - 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901). Organ wskazał, że stosownie do treści art. 61 ust. 1 tej ustawy obowiązani do ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: (1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka; (2) małżonek, zstępni przed wstępnymi; (3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym gmina i osoby określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. W myśl art. 61 ust. 2 opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu; 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2. Zgodnie z art. 61 ust. 2a opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej mogą wnosić osoby niewymienione w ust. 2. W przypadku, o którym mowa w ust. 2a, gmina wnosi opłatę w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2a (art. 61 ust. 2b). W przypadku, o którym mowa w ust. 2a, art. 103 ust. 2 stosuje się odpowiednio (art. 61 ust. 2c). W przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2 (art. 61 ust. 2d). W przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala, w drodze decyzji, organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2 (art. 61 ust. 2e). Wysokość opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, o której mowa w ust. 2e, ustala się proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia (art. 61 ust. 2f). Stosownie do art. 61 ust. 3 ustawy w przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 2a, z obowiązku opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, ustalonego w decyzji lub umowie, o której mowa w art. 103 ust. 2, opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Wydatki gminy podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis art. 104 ust. 3-8 stosuje się odpowiednio. W myśl art. 61 ust. 4 dochód mieszkańca domu podejmującego pracę ze wskazań terapeutyczno- rehabilitacyjnych lub uczestniczącego w warsztatach terapii zajęciowej, stanowiący podstawę do naliczania opłaty, zmniejsza się o 50% kwoty otrzymywanej z tytułu wynagrodzenia za tę pracę lub o kwotę odpowiadającą wysokości kieszonkowego wypłacanego z tytułu uczestnictwa w tych warsztatach. SKO w Warszawie zaznaczyło, że dochody przebywającego w Domu Pomocy Społecznej dla [...] w [...] C. S. nie wystarczają na pokrycie wszystkich kosztów jego przebywania w tej placówce, zaszła zatem potrzeba ustalenia pozostałych kosztów od osób zobowiązanych. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że M. S. jest osobą zobowiązaną do ponoszenia opłaty za pobyt C. S. w domu pomocy społecznej, jako jego zstępny (syn), stosownie do art. 61 ust. 2 ww. ustawy. Organ odwoławczy zaznaczył, ze bezspornym w sprawie jest, że skarżący nie wyraził zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego oraz nie wyraził woli zawarcia umowy (por. wezwanie z 10 marca 2023 r., korespondencja mailowa oraz oświadczenie M. S. z 20 marca 2023 r.), mimo pouczenia organu o konsekwencjach zaniechania. SKO w Warszawie podkreśliło, że jeżeli skarżący w toku postępowania poprzedzającego wydanie decyzji przez organ I instancji, pomimo kierowanej do niego korespondencji w sprawie, przyjął bierną postawę, nie zgadzając się na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego oraz nie wyrażając przy tym gotowości zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, to zaszła podstawa do uznania, że wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 61 ust. 2e ustawy o pomocy społecznej. Ratio legis ww. przepisu jest możliwość ustalenia, w drodze decyzji, opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej osobom uchylającym się od współpracy z organem w tym zakresie, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 21 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Sz 849/20). W związku z tym zaszły podstawy do zastosowania regulacji, o której mowa w art. 61 ust. 2e ww. ustawy. W sprawie ustalono, że mieszkaniec domu pomocy społecznej ponosi opłatę w wysokości 503,30 zł, zaś różnica między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a opłatą wnoszoną przez mieszkańca wynosiła 3896,70 zł w lutym 2023 r. i 5146,70 zł od marca 2023 r. Zasadnie zatem organ I instancji ustalił obowiązek wnoszenia przez skarżącego opłaty za pobyt C. S. w domu pomocy społecznej w wysokości 1298,90 zł miesięcznie od dnia 10 lutego 2023 r. do 28 lutego 2023 r. (tj. 881,40 zł) oraz od 1 marca 2023 r. w wysokości 1715,57 zł miesięcznie, proporcjonalnie do liczby osób zobowiązanych (tj. w 1/3). Zdaniem Kolegium w okolicznościach faktycznych sprawy i w świetle przedstawionego stanu prawnego, istniały podstawy do wydania decyzji o ustaleniu należnych od skarżącego opłat z tytułu pobytu ojca w domu pomocy społecznej zarówno co do zasady, jak i co do wysokości. Odnosząc się do kwestii podnoszonych w odwołaniu SKO w Warszawie wskazało, że organ zobligowany jest do ustalenia opłaty od osób zobowiązanych i w tym zakresie nie może działać w ramach uznania administracyjnego, brak było zatem podstaw do umorzenia postępowania. Skarżący może natomiast wystąpić z wnioskiem do Burmistrza Miasta i Gminy [...] o zwolnienie go z tej opłaty częściowo lub całkowicie stosownie do art. 64 i art. 64a ustawy o pomocy społecznej. M. S. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie: 1) przepisów postępowania administracyjnego, które miało wpływ na wynik sprawy, czyli naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 7a § 1 i 2, art. 8 § 1 i 2, art. 9, art. 77 § 1 i 2, i art. 80 k.p.a., a w szczególności zasady słusznego interesu obywatela, zasady bezstronności, równego traktowania i proporcjonalności, a także zasady pewności prawa, zasady oficjalności postępowania dowodowego oraz zasady prawdy obiektywnej i zasady oceny przeprowadzonego postępowania dowodowego: - poprzez brak wyczerpującego zgromadzenia i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, a tym samym nie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wydanie rozstrzygnięcia w sposób dowolny, bez uwzględnienia wszystkich okoliczności w sprawie, w tym: - brak rozpatrzenia argumentów oraz dowodów w postaci dokumentów zgromadzonych w sprawie przedłożonych przez M. S. w odwołaniu oraz uzupełnieniach odwołania, z których wynika brak podstaw do uznania skarżącego za zobowiązanego do odpłatności za pobyt jego ojca w domu opieki społecznej, - dokonanie oceny materiału dowodowego sprawy z pominięciem dowodów wskazanych przez skarżącego, w tym dokumentów z których wynika, że C. S. przysługują następujące wartości majątkowe: * niewyegzekwowana wierzytelność w kwocie 109 545 zł od byłej małżonki T. S. na podstawie postanowienia o podziale majątku wspólnego stron wydanego przez Sąd Rejonowy w [...] z 23 czerwca 2014 r. sygn. [...], * udział w nieruchomości położonej w [...] w [...] przy ul. [...] (nr działki [...] w obrębie [...] o pow. 0,1145 ha) jako udział w majątku spadkowym po matce S. S., co wynika z wypisu z rejestru gruntów, * własność nieruchomości rolnej położonej w gminie [...] w miejscowości [...] o powierzchni 0,1200 ha, nabyta na podstawie postanowienia o podziale majątku wspólnego stron wydanego przez Sąd Rejonowy w [...] z dnia 23 czerwca 2014 r. sygn. [...], co potwierdzają dane w KW nr [...], - dokonanie oceny materiału dowodowego sprawy z pominięciem wiedzy organów, którą organy posiadają z urzędu w sprawie C. S. i jego rodziny, - brak dokładnego wyjaśnienia sprawy poprzez zaniechanie sprawdzenia rzeczywistych dochodów uprawnionego C. S., zaniechanie zwrócenia się do ZUS o podanie informacji o uzyskiwanej przez uprawnionego emeryturze bądź innych świadczeniach, a oparcie się wyłącznie na oświadczeniach uprawnionego, - błędne i bez żadnych podstaw ustalenie, że dochody C. S. nie wystarczają na pokrycie kosztów jego przebywania w placówce, podczas gdy już chociażby same dane PESEL uprawnionego C. S. ([...]) pozwalają na wniosek, że jest w wieku emerytalnym, a więc przysługują mu co do zasady świadczenia emerytalne albo rentowe, - nierówne potraktowanie skarżącego w postępowaniu administracyjnym w porównaniu z pozostałymi osobami potencjalnie zobowiązanymi do odpłatności, a w szczególności niczym nieuzasadnione pominięcie córki uprawnionego a jednocześnie siostry skarżącego U. S., jako zobowiązanej do odpłatności, a obciążenie jedynie skarżącego obowiązkiem odpłatności za pobyt ojca, podczas kiedy zarówno skarżący jak i jego siostra są osobami wymienionymi w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej w tej samej kolejności danej grupy osób, - zaniechanie jakichkolwiek ustaleń w zakresie dochodów i sytuacji majątkowej córki uprawnionego i siostry skarżącego U. S., która w takim samym stopniu podlega przepisom ustawy o pomocy społecznej, - uprzywilejowanie innych osób potencjalnie zobowiązanych w świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej: małżonki C. S. - R. S. oraz jej córki J. (Y.) S., w tym bezkrytyczne przyjęcie wyjaśnień pisemnych R. S., niewyjaśnienie statusu J. - córki R. S., braku ustalenia czy osoba ta została przysposobiona przez C. S., który to fakt ma znaczenie dla ustalenia kręgu osób ewentualnie zobowiązanych do odpłatności za pobyt C. S. w domu pomocy społecznej, - uznanie za wiarygodne dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, z których ma wynikać stan majątkowy uprawnionego i uznanie tych dokumentów za podpisane przez C. S., tj. pisma z 28.06.2023 r., formularz z 31.07.2023 r., formularz z 22.05.2023 r., formularz wywiadu z 8.02.2023 r., opinia z 8.02.2023 r., trzy oświadczenia z 8.02.2023 r., klauzula RODO bez daty, wniosek z 8.02.2023 r., podczas gdy wymienione dokumenty zamiast podpisu C. S. zawierają parafę, która nie stanowi podpisu w świetle pojęć języka polskiego, jak również orzecznictwa sądowoadministracyjnego, a zatem nie można im przyznać waloru wiarygodności, parafa nie identyfikuje, że podpis został złożony przez C. S., - pominięcie okoliczności, gdzie w dokumentach z akt organu z 8 lutego 2023 r. widnieje oznaczenie miejsca złożenia rzekomo przez C. S. oświadczeń, którymi są oddalone od siebie miejscowości ponad 100 km [...] i [...], co jest niewiarygodne w świetle zasad doświadczenia życiowego aby starsza osoba pozostająca w domu pomocy społecznej była w dwóch różnych miejscach i złożyła w tym samym czasie tego rodzaju oświadczenia woli, a także co poddaje w wątpliwość rzetelność takich dokumentów oraz podważa ich wiarygodność i możliwość podpisania tych dokumentów przez uprawnionego C. S., - pominięcie innego rodzaju błędów popełnionych przez organ l instancji w postępowaniu administracyjnym mogących skutkować wydaniem decyzji z naruszeniem prawa, tj. ustaleniem w korespondencji do R. S. w piśmie z 9 stycznia 2023 r. znak [...], że C. S. przebywa w Domu Pomocy Społecznej w [...], podczas gdy jak wynika z decyzji Starosty [...] nr [...] dopiero w dacie wydania tej decyzji, czyli 10 lutego 2023 r. orzeczono o umieszczeniu C. S. w Domu Pomocy Społecznej dla [...] w [...] na czas nieokreślony, a jak wynika z uzasadnienia tej decyzji wcześniej tam nie przebywał, - bezkrytyczne przyjęcie stanu zdrowia C. S., jedynie w oparciu o jego oświadczenia bez potwierdzenia tego w żadnych dokumentach, dokumentacji lekarskiej lub wystawionej przez orzeczników lekarskich uprawnionych do orzekania o stanie zdrowia lub niepełnosprawności. 2) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 64 pkt 7 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, kiedy powinno być zastosowane zwolnienie od opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej w istniejących w tej sprawie okolicznościach, tj. w sytuacji kiedy odwołujący się (M. S.), syn uprawnionego (C. S.) był już w czasie dzieciństwa rażąco zaniedbywany przez swojego ojca C. S., w sytuacji kiedy uprawniony C. S. przez swój alkoholizm oraz agresję fizyczną i słowną (również wobec M. S.) doprowadził do rozpadu rodziny (rozwód małżeństwa - rodziców M. S. orzeczony wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia 29 stycznia 2004 r. sygn. akt [...]), sytuacji gdzie uprawniony C. S. uchylał się od obowiązku alimentacyjnego (alimenty zasądzone od C. S. na rzecz M. S. w kwocie 600 zł miesięcznie) zasądzonego wyrokiem Sądu Rejonowego dla [...] z dnia 30 października 2002 r. sygn. akt [...]. 3) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 ust. 2e i ust. 2f w zw. z art. 64 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i ustalenie wysokości opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej i obciążenie opłatą skarżącego, czego przyczyną było pominięcie zbadania przez organ administracji I i II instancji sytuacji majątkowej i finansowej C. S., zaniechanie weryfikacji w ZUS przysługujących lub otrzymywanych przez C. S. świadczeń emerytalnych albo rentowych, zaniechanie weryfikacji stanu majątkowego przez pominięcie zwrócenia się do organów skarbowych i właściwych w zakresie ewidencji gruntów i budynków. 4) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 60, art. 61 i art. 64 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędne zastosowanie w sytuacji, kiedy spełnione były przesłanki do zwolnienia skarżącego od opłaty za pobyt ojca C. S. mieszkańca domu w domu pomocy społecznej i nieobciążania tą opłatą M. S. z uwagi na postępowanie uprawnionego C. S. wobec syna M. S. na przestrzeni całego życia M. S., polegającego na rażącym zaniedbywaniu obowiązków rodzinnych, rodzicielskich, uchylaniu się przez C. S. od obowiązku alimentacyjnego wobec syna M. S. oraz błędne zastosowanie i ustalenie, że nie występują żadne szczególne przesłanki pozwalające na zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, podczas gdy sytuacja majątkowa i rodzinna strony, w tym utrzymanie małoletnich dzieci oraz przewlekła choroba małżonki powinny uzasadniać zwolnienie skarżącego z tych opłat. W uzasadnieniu skargi skarżący przytoczył argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...], a także zasądzenie kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżący wniósł ponadto o dopuszczenie dowodu z załączonych do skargi dokumentów na potwierdzenie faktu bezpodstawności wydania przez organ II instancji decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji o ustaleniu odpłatności skarżącego za pobyt C. S. w domu pomocy społecznej, na potwierdzenie relacji rodzinnych C. S., niegodziwości, przemocy oraz wyrządzania krzywdy synowi M. S. przez C. S. na przestrzeni ostatnich prawie 40 lat, stanu majątkowego C. S., kręgu ewentualnie zobowiązanych do odpłatności za pobyt C. S. w domu pomocy społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie ponieważ zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga, że konstytucyjna zasada postępowania administracyjnego odzwierciedlona w art. 15 k.p.a. odnosi się do dwuinstancyjności tego postępowania. Obowiązkiem organu II instancji, zgodnie z powołanym art. 15 k.p.a., jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej. Oznacza to, że wniesienie odwołania uruchamia przeprowadzenie ponownie postępowania wyjaśniającego, które nie może polegać tylko na kontroli postępowania organu pierwszej instancji, lecz powinno mieć miejsce ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy niejako "od nowa", bowiem organ odwoławczy nie jest związany poczynionymi przez organ I instancji ustaleniami i dokonaną oceną dowodów. Ze względu na zasadę dwuinstancyjności, z chwilą zainicjowania postępowania przed organem odwoławczym, na skutek wniesienia odwołania, powstaje obowiązek traktowania postępowania odwoławczego jako powtórzenia rozpatrywania i rozstrzygania tej samej sprawy. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest takim samym aktem stosowania prawa, jak rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, a działanie organu odwoławczego nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu pierwszej instancji (tak: T. Woś, J. Zimmermann; glosa do uchwały SN z dnia 23 września 1986 r., III AZP 11/86, opubl. w: PiP 1989, z. 8, s. 147). Wobec powyższego, organ odwoławczy nie może ograniczyć się jedynie do zaaprobowania treści decyzji organu pierwszej instancji, co miało miejsce w sprawie niniejszej, lecz ma obowiązek ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie a także w szczególności logicznego, wyczerpującego i odzwierciedlonego w uzasadnieniu orzeczenia drugoinstancyjnego ustosunkowania się do wszystkich zarzutów odwołania , z odniesieniem ich treści do ustalonego przez siebie stanu faktycznego sprawy, zgromadzonych dowodów oraz ich oceny prawnej . Oznacza to tym samym, że organ drugiej instancji ma obowiązek rozpatrzenia wszystkich twierdzeń i żądań strony oraz ustosunkowania się do nich zwłaszcza jeśli zostały zawarte w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Analiza akt sprawy prowadzi do jednoznacznego wniosku, że organ odwoławczy wskazanych wyżej obowiązków nie wykonał, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że Burmstrz Miasta i Gminy [...] orzekł o odpłatności należnej od M. S. za pobyt jego ojca w DPS. W odwołaniu od tej decyzji Skarżący podniósł między innymi, że w sprawie istnieją okoliczności , które zwalniają go z tego obowiązku. Wskazał na naganną, wobec siebie i rodziny postawę C. S. oraz jego alkoholizm. Pomimo treści odwołania i jego uzupełnienia oraz załączonych do niego dowodów w postaci dokumentów, organ odwoławczy stwierdził jedynie prawidłowość decyzji pierwszoinstancyjnej. Podkreślił, że zawarty w odwołaniu wniosek może być rozpoznany w odrębnym postępowaniu. Stanowisko to nie zasługuje na aprobatę. Podkreślenia wymaga, że od 4 października 2019 r. zmieniona została treść art. 64 u.p.s., zgodnie, z którym osoby wnoszące opłatę lub zobowiązane do wnoszenia opłat za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli: 1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce; 2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych; 3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia; 4) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko; 5) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty lub jej rodzic przebywała w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka lub placówce opiekuńczo-wychowawczej, na podstawie orzeczenia sądu o ograniczeniu władzy rodzicielskiej osobie kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańcowi domu; 6) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty przedstawi wyrok sądu oddalający powództwo o alimenty na rzecz osoby kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu; 7) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty wykaże, w szczególności na podstawie dokumentów dołączonych do wniosku, rażące naruszenie przez osobę kierowaną do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty. Objęcie powołanym przepisem zarówno osób wnoszących opłatę, jak również zobowiązanych do jej wnoszenia otworzyło zatem możliwość orzekania od daty jego wejścia w życie o zwolnieniu od opłat łącznie z ustaleniem odpłatności, o ile strona złoży w tym zakresie stosowny wniosek. Kolejną nowelizacją dokonaną ustawą 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej do art. 64 dodano pkt 7 który stanowi, że osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli osoba obowiązana do wnoszenia opłaty wykaże, w szczególności na podstawie dokumentów dołączonych do wniosku, rażące naruszenie przez osobę kierowaną do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty. Treść wskazanej nowelizacji oznacza, że ustawodawca znaczenie rozszerzył zakres dowodów, którymi osoby zobowiązane mogą wykazać rażące naruszenie obowiązków alimentacyjnych lub rodzinnych przez mieszkańca DPS. Przed wskazanymi zmianami ustawowymi sądy prezentowały pogląd, że w pierwszej kolejności powinna zostać wydana decyzja ostateczna ustalająca wysokość odpłatności, a następnie powinno zostać wszczęte postępowanie w sprawie ewentualnego zwolnienia od niej osoby zobowiązanej. Stanowisko to wypracowane zostało na podstawie uchwały NSA w składzie siedmiu sędziów z dnia 11 czerwca 2018 r. sygn. akt I OPS 7/17 wydanej w oparciu o pierwotne brzmienie art. 64 u.p.s., na podstawie którego zwolnienie dotyczyło wyłącznie osób wnoszących opłatę, a co za tym idzie tych, w stosunku do których została ona już ustalona. Nieaktualność poprzedniego stanowiska zakładającego wyraźne rozdzielenie sprawy ustalenia opłaty i zwolnienia na dwa odrębne postępowania jest już odnotowywana w orzecznictwie (por. wyrok NSA z dnia 11 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1644/21). Pomimo powyższego organ odwoławczy przyjął niekatulany pogląd, że postępowanie o zwolnienie z opłaty za pobyt mieszkańca w DPS może być wszczęte dopiero po skonkretyzowaniu ostateczną decyzją wysokości opłaty za pobyt osoby zobowiązanej do jej wnoszenia. W świetle przedstawionej zmiany przepisów i ich interpretacji stanowisko to uznać należy za błędne, gdyż zgłoszony w toku postępowania wiosek o zwolnienie powinien zostać w tym postępowaniu rozpoznany. Skoro zatem obowiązkiem organu odwoławczego było ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy "od nowa" w jej całokształcie oraz skoro organ ten nie był związany poczynionymi przez organ I instancji ustaleniami i dokonaną oceną dowodów , a ponadto miał obowiązek wyczerpującego odniesienia się do zarzutów odwołania, to zaskarżoną decyzję należy uznać za wadliwą . W celu dokonania prawidłowego rozstrzygnięcia organ odwoławczy powinien ustalić rzeczywisty stan faktyczny w sprawie, zgodnie z treścią art. 7 i 77 § 1 k.p.a., a jego decyzja, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., powinna być należycie uzasadniona z podaniem między innymi dowodów, na podstawie których określone fakty organ przyjął za udowodnione, oraz przyczyn z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej , w szczególności jeśli były one przedmiotem argumentacji Skarżącego zawartej w odwołaniu. W ocenie Sądu, uzasadnienie organu drugiej instancji jednoznacznie wskazuje, że organ ten nie rozpoznał sprawy ponownie oraz co jest decydujące dla treści wyroku wydanego przez Sąd - nie odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu ani nawet nie odnotował w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ich treści i znaczenia dla potrzeb wydanego przez siebie rozstrzygnięcia. Kolegium nie oceniło także, braku pouczenia Skarżącego przez organ I instancji odnośnie skutków zaniechania uczestnictwa w wywiadzie środowiskowym oraz możliwości zastosowania w sprawie art. 64 i 64a u.p.s. na podstawie art. 79 a § 1 k.p.a. W powołanych okolicznościach Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 7, 15, 77 § 1, 80, 107 § 1 i 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.