I SA/Wa 1060/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) sędzia WSA Monika Sawa asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska Protokolant starszy referent Magdalena Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2024 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w W. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 27 lutego 2024 r. nr DO-II.7610.34.2024.KC w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego oddala skargę. Minister Rozwoju i Technologii, po rozpatrzeniu odwołania Polskich Kolei Państwowych S.A. z siedzibą w Warszawie, decyzją z 27 lutego 2024 r. nr DO-II.7610.34.2024.KC utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z 19 stycznia 2024 r. nr NW/IV/77200/96/1/06 odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez Polskie Koleje Państwowe w Warszawie prawa użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu położonego w [...], obręb [...], Dz. [...], obejmującego działkę nr [...] o pow. 687 m2, objętego Kw nr [...]. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Wojewoda Śląski, działając na podstawie art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. z 2022 r. poz. 2542) – dalej zwanej "ustawą", decyzją z 19 stycznia 2024 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez Polskie Koleje Państwowe w Warszawie prawa użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu położonego w [...], obręb [...], Dz. [...], obejmującego działkę nr [...] o pow. 687 m2, objętego Kw nr [...]. Od powyższej decyzji odwołanie do Ministra Rozwoju i Technologii wniosły Polskie Koleje Państwowe S.A z siedzibą w Warszawie podnosząc, że decyzja ta została oparta o samo tylko założenie organu, że przedmiotowy grunt 5 grudnia 1990 r. nie stanowił własności Skarbu Państwa. Minister Rozwoju i Technologii decyzją z 27 lutego 2024 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z 19 stycznia 2024 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 34 ustawy grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. Natomiast budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością PKP. Nabycie ww. praw nie może naruszać praw osób trzecich. Minister zaznaczył, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntował się pogląd, że podstawową przesłanką wynikającą z tego przepisu (art. 34 ustawy) jest to, że nieruchomość, która 5 grudnia 1990 r. znajdowała się w posiadaniu PKP stanowiła własność Skarbu Państwa, tylko bowiem pod tym warunkiem mogła z mocy prawa stać się z dniem wejścia w życie ustawy przedmiotem prawa wieczystego użytkowania PKP. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Wojewoda Śląski ostateczną decyzją z 20 listopada 2017 r. nr NWXVa.7532.687.2016 stwierdził, na podstawie art. 18 ust. 1w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. z 1990 r. Nr 32, poz. 191 ze zm.), nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości, położonej w [...], obręb [...], Dz. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0687 ha, ujawnionej w Kw nr [...]. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z 13 grudnia 2019 r. nr KKU-3/18 utrzymała w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z 20 listopada 2017 r. Jednocześnie opisane wyżej decyzje stanowią podstawę wpisu prawa własności działki nr [...] na rzecz Miasta [...] do działu II Kw nr [...] Mając na uwadze powyższe Minister stwierdził, że przedmiotowa działka nie stanowiła własności Skarbu Państwa, zarówno według stanu na 5 grudnia 1990 r., jak i na 27 października 2000 r., co oznacza, że nie została spełniona jedna z koniecznych przesłanek uwłaszczenia na podstawie art. 34 ust. 1 ustawy. Od decyzji Ministra Rozwoju i Technologii z 27 lutego 2024 r. Polskie Koleje Państwowe S.A. z siedzibą w Warszawie wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciły naruszenie: 1) przepisów postępowania, tj.: a) art. 7 w zw. z art. 8 kpa poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, b) art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 75 § 1 ab initio kpa poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego; 2) prawa materialnego, tj. art. 34 ustawy poprzez odmowę stwierdzenia nabycia przez PKP S.A. z dniem 27 października 2000 r. ex lege prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości. Mając na uwadze powyższe zarzuty PKP S.A. wniosły o: 1) uchylenie przez Sąd zaskarżonej decyzji i decyzji Wojewody Śląskiego z 19 stycznia 2024 r. oraz o rozpatrzenie sprawy zgodnie z wnioskiem skarżącej; 2) zwrot od organu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju i Technologii wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest nieuzasadniona. Zgodnie z art. 34 ustawy, w wersji obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji, grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. Nabycie prawa, o którym mowa w ust. 1, następuje bez obowiązku wniesienia pierwszej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego. Budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1, stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością PKP. Nabycie praw, o których mowa w ust. 1 i ust. 3, nie może naruszać praw osób trzecich. Wedle zaś art. 35 ust. 1 nabycie praw, o których mowa w art. 34 ust. 1 i ust. 3, potwierdza wojewoda, w drodze decyzji administracyjnej, po złożeniu wniosku przez PKP lub PKP S.A. Z powyższego stanu prawnego wynika, że podstawową przesłanką nabycia mienia przez PKP w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 27 października 2000 r. (art. 83 ustawy) jest to, aby grunt był w tej dacie własnością Skarbu Państwa. Tymczasem z odpisu z KW nr [...] wynika, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] z dniem 27 maja 1990 r. stała się z mocy prawa własnością Miasta [...]. Podstawę materialnoprawną wpisu jednostki samorządu terytorialnego do księgi wieczystej stanowiła ostateczna decyzja Wojewody Śląskiego z 20 listopada 2017 r. nr NWXVa.7532.687.2016 utrzymana w mocy decyzją Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z 13 grudnia 2019 r. nr KKU-3/18. Decyzja komunalizacyjna została wydana na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawy o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy stanowi, że mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Sąd zwraca uwagę, że ustawodawca potraktował priorytetowo proces nabywania mienia skarbowego przez gminy z mocy samego prawa. Zgodnie z art. 228 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2023 r. poz. 344 ze zm.) w zasobie nieruchomości Skarbu Państwa nie ewidencjonuje się już nawet nieruchomości, które na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych stały się, z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r. własnością gmin, lecz co do których nie zostały jeszcze wydane ostateczne decyzje potwierdzające nabycie własności. Trzeba wskazać, że art. 34a ustawy przewiduje, że grunty, o których mowa w art. 34, z dniem 1 czerwca 2003 r. nie podlegają komunalizacji na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Jednakże, co do znaczenia art. 34a ustawy dla procesu komunalizacji wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 12 kwietnia 2005 r. sygn. akt K 30/03 wskazując, że art. 1 pkt 19 ustawy nowelizującej z dnia 28 marca 2003 r. (Dz.U. z 2003 r. Nr 80, poz. 720) zmieniającej ustawę z dniem 25 maja 2003 r. (który wprowadził art. 34a) odnosi się do postępowań o przekazaniu mienia gminom wyłącznie w oparciu o unormowania art. 5 ust. 3 i 4 ustawy komunalizacyjnej. Wobec tego, że sporny grunt w dacie wejścia w życie ustawy (27 października 2000 r.) był mieniem komunalnym, a nie skarbowym, brak było podstaw do potwierdzenia, na wniosek PKP S.A. z 27 stycznia 2006 r. nabycia przez PKP, w trybie art. 34 ustawy, mienia stanowiącego nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...], co prawidłowo uczynił Wojewoda Śląski w decyzji z 19 stycznia 2024 r. i zasadnie zaakceptował Minister Rozwoju i Technologii w zaskarżonej decyzji. Biorąc pod uwagę powyższe i uznając zarzuty skargi za nieskuteczne Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) orzekł, jak w sentencji wyroku.