I SA/Wa 1064/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.), Protokolant referent stażysta Krzysztof Włoczkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 października 2023 r. sprawy ze skargi S. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 30 marca 2023 r. nr KOA/1428/Sr/23 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Miasta M. z dnia 31 stycznia 2023 r., nr DŚ.5411.1.1378.2022. Decyzją z 30 marca 2023 r. nr KOA/1428/Sr/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z 31 stycznia 2023 r. nr. DŚ.5411.1.1378.2022 o odmowie przyznania S. N. dodatku węglowego. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego. Wnioskiem z 27 października 2022 r. S. N. wystąpiło do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o wypłatę dodatku węglowego dla jednoosobowego gospodarstwa domowego, które prowadzić ma w budynku posadowionym na terenie Rodzinnych Ogródków Działkowych "[...]", działce nr [...], przy ul. [...] w [...]. Zgodnie z deklaracją dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw dla ww. budynku (wypełnioną 8 sierpnia 2022 r.), w budynku tym znajduje się kominek/koza/ogrzewacz powietrza na paliwo stałe. W następstwie rozpoznania tego wniosku decyzja z 31 stycznia 2023 r., utrzymaną w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 30 marca 2023 r., Burmistrz Miasta [...] odmówił przyznania wnioskującemu żądanego świadczenia, wskazując na przeszkodę wynikającą z faktu zamieszkiwania w budynku niemieszkalnym, którego wykorzystywanie na ten cel jest zabronione, o czym stanowi art. 12 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1073). Organ wskazywał przy tym, że zgodnie z ustawą z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1630) dalej: "u.d.w.", dodatek ten przysługuje osobie w gospodarstwie domowym. W myśl natomiast art. 2 ust. 2 pkt 1 tej ustawy "przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) (...)." Jednoosobowym gospodarstwem domowym w rozumieniu ustawy jest więc taki stan faktyczny, w którym osoba jednocześnie zamieszkuje i gospodaruje pod danym adresem. Ze względu zaś na zakaz zamieszkiwania na terenie ogródków działkowych wnioskujący o dodatek węglowy nie może wykazywać jednego z koniecznych elementów gospodarstwa domowego według wyżej przytoczonej definicji. Organy administracji działając zaś na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.), nie mogą przez uwzględnienie wniosku strony naruszać zakazów wynikających z odrębnej ustawy, a strona nie może wywodzić dla siebie korzyści w związku z zamieszkiwaniem w miejscu, gdzie jest to całkowicie zabronione. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie S. N. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W jej motywach wskazywał, że od 23 lat zamieszkuje terenie ogródków działkowych w domku wyposażonym w centralne ogrzewanie, gdzie źródłem ciepła jest kocioł na paliwo stałe. W budynku jest łazienka i przyłączony jest on do szamba. Płaci podatki oraz za wywóz śmieci, a także ochronę budynku, gdyż na co dzień pracuje w [...] i przez 10 godzin nikogo nie ma w domu. Spełnia zatem przesłanki uzyskania dodatku węglowego. Odmowę zaś jego przyznania, w sytuacji gdy uzyskiwały go osoby zamożne, które wcześniej skorzystały także z dofinansowania na zakup nowego pieca, uznawał za krzywdzącą i dyskryminującą takie osoby jako on. Zwracał przy tym uwagę, że jeśli organ miał wątpliwości dotyczące jego gospodarstwa domowego, to mógł przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie stanu danego gospodarstwa domowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest zasadna. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o dodatku węglowym, które przewidują przyznanie takiego świadczenia w wymiarze 3000 złotych osobie w gospodarstwie domowym na jej wniosek złożony w terminie do 30 listopada 2022 r. w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek (art. 2 ust. 8, 9 i 12 u.d.w.). Stosownie do ust. 1 art. 2 u.d.w. ustawy dodatek ten przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Pojęcie gospodarstwa domowego zdefiniowane zostało z kolei w art. 2 ust. 2 u.d.w., wedle którego w przypadku gospodarstw jednoosobowych (a takim jest gospodarstwo skarżącego) rozumie się przez nie osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą. W okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy nie jest sporne, że budynek, w którym miał prowadzić gospodarstwo domowe skarżący, usytuowany na terenie rodzinnych ogródków działkowych, wyposażony jest w piec na paliwo stałe, które to źródło ogrzewania zgłoszone zostało do centralnej ewidencji emisyjności budynków w terminie określonym w art. 2 ust. 1 u.d.w. Nie jest również kwestionowane, że wniosek o dodatek węglowy skarżący złożył w przewidzianym do skutecznego dokonania tej czynności terminie. Okoliczności te nie budzą również wątpliwości Sądu i znajdują oparcie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach. Istota sporu sprowadza się natomiast do odpowiedzi na pytanie, czy zamieszkiwanie przez niego na terenie rodzinnych ogrodów działkowych stanowi przeszkodę do przyznania tego świadczenia. Zdaniem organów bowiem, ze względu na ustanowiony w art. 12 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych zakaz zamieszkiwania na terenach ogródków działkowych, nie została w takiej sytuacji spełniona przewidziana w art. 2 ust. 2 u.d.w. przesłanka definiująca gospodarstwo domowe, dotyczącą zamieszkiwania, identyfikowana jako zamieszkiwanie w budynku (lokalu), który do tego celu jest prawnie przeznaczony. Świadczenie zaś – jak wynika z ust. 1 art. 2 u.d.w. - przyznawanej jest osobie w gospodarstwie domowym. Ze stanowiskiem organu jednak nie sposób się zgodzić. Godzi się bowiem zauważyć, że w prawnej definicji zamieszkiwania ujętej w art. 25 k.c. (mającej zastosowania także w sprawach rozstrzyganych na gruncie ustawy o dodatku węglowym), nie występuje warunek, że stan ten musi być dozwolony prawnie. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z tym przepisem, jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu O stałym zamieszkiwaniu, w świetle tej definicji, decydują zatem wyłącznie dwa elementy: fakt fizycznego przebywania w danym miejscu oraz wola przebywania w nim. Generalnie jest ono zatem powiązane z lokalizacją tzw. centrum życiowego danej osoby, tj. miejscem gdzie koncentrują się jej sprawy życiowe. Taki stan ma zaś miejsce zarówno w przypadku, gdy lokal mieszkalny lub nawet nieprzeznaczony na cele mieszkalne budynek zajmowany jest przez osobę nie mającą do niego tytułu prawnego. Brak legalności zamieszkiwania nie powoduje wszak, że zamieszkanie to nie występuje. Stąd w judykaturze dopuszcza się także meldunek na terenie rodzinnych ogrodów działkowych (vide wyrok NSA z 21 lipca 2011 r. II OSK 1216/10, Lex nr 1083583). Jak z kolei wyjaśnił to Wojewódzki Sądu Administracyjny w Poznaniu w wyroku z 14 września 2023 r. II SA/Po 254/23 (Lex nr 3605612) – którego pogląd skład orzekający w pełni podziela – "z uwagi na możliwość faktycznego przebywania z zamiarem stałego pobytu, a więc zamieszkiwania na terenach r.o.d. i faktyczne występowanie tego zjawiska, ustawodawca uznał, że by wyeliminować takie sytuacje – niepożądane z punktu widzenia ustawodawcy - fakt takiego zamieszkiwania na terenie r.o.d., należy uznać za zakazany. Czym innym jest jednak fakt zamieszkiwania, a czym innym jest uznanie tego faktu za niedozwolony i w konsekwencji objęty przewidzianą w ustawie o r.o.d., fakultatywną sankcją upomnienia i wypowiedzenie umowy dzierżawy działkowej, jak stanowi o tym art. 36 ust. 1 pkt 1 u. o r.o.d. Ani jednak ustawa o r.o.d., ani też jakikolwiek inny akt normatywny zaliczający się do źródeł prawa, nie przewiduje jako sankcji za niezgodne z prawem – wbrew zakazowi – zamieszkiwanie na terenie r.o.d., odmowę prawa do dodatku węglowego.". Skoro zatem legalność zamieszkiwania jednostki na terenie rodzinnych ogrodów działkowych nie ma dla uzyskania dodatku węglowego znaczenia relewantnego, to odmowa jego przyznania z powodu owego miejsca zamieszkania – o czym w pierwszej instancji orzekł Burmistrz Miasta [...] w decyzji z 31 stycznia 2023 r. - narusza w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy art. 2 ust. 1 oraz art. 2 ust. 2 u.d.w. w związku z art. 25 k.c.. W konsekwencji narusza także te przepisy utrzymująca ją w mocy zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie. To zaś prowadzić musi do ich uchylenia Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634), orzekł jak w sentencji wyroku. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z oceny prawnej sformułowanej w uzasadnieniu niniejszego wyroku i sprowadzają się do ponownego rozpoznania i załatwienia sprawy, przy jej uwzględnieniu.