I SA/Wa 1066/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska WSA Gabriela Nowak Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2008 r. sprawy ze skargi K. L. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] maja 1960 r. [...] utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] grudnia 1959 r. Nr [...] o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], oznaczonej nr hip. [...]. W toku postępowania ustalono następujący stan faktyczny. Zabudowana nieruchomość [...]położona przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], stanowiąca własność Skarbu Państwa co do części o obszarze [...] m² oraz co do reszty tej nieruchomości: E. L. w [...] częściach, S. K. w 4/12 częściach i W. K. w [...] częściach (zaświadczenie Sądu Rejonowego dla W. z dnia 13.03.2003 r.) objęta została .działaniem dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu (tj. z dniem 21 listopada 1945 r.) grunty nieruchomości [...] - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy W., a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz.130) - na własność Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ww. dekretu dotychczasowi właściciele gruntu lub ich następcy prawni, będący w posiadaniu gruntu względnie osoby prawa ich reprezentujące mogli w ciągu sześciu miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez Gminę m. st. Warszawy złożyć wniosek o przyznanie wieczystej dzierżawy za czynszem symbolicznym (obecnie prawa użytkowania wieczystego) lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Organ orzekający był zobowiązany uwzględnić wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela można było pogodzić z przeznaczeniem nieruchomości według planu zabudowy (obecnie planu zagospodarowania przestrzennego). W dniu 9 lutego 1949 r. H. K. złożyła wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. Wskazała również, że postanowieniem z dnia [...]grudnia 1948 r. Sąd Grodzki zawiesił postępowanie w sprawie przywrócenia jej posiadania tej nieruchomości do czasu rozstrzygnięcia prawa własności czasowej. Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] grudnia 1959 r. Nr [...] Prezydium Rady Narodowej w W. odmówił spadkobiercom S. K. i W. K. przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], oznaczonej nr hip. [...]. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Prezydium Rady Narodowej w W. podało, iż na podstawie planu zagospodarowania przestrzennego teren nieruchomości [...] przy ul. [...] przeznaczony został pod rozbudowę bazy magazynowo-transportowej. W konsekwencji - na podstawie art. 8 w/w dekretu - wszystkie budynki na przedmiotowym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa. W dniu 27 stycznia1960 r. do Ministerstwa Gospodarki Komunalnej wpłynęło odwołanie H. K. i K. L. od orzeczenia z dnia [...] grudnia 1959 r. Po rozpoznaniu odwołania Ministerstwo Gospodarki Komunalnej decyzją z dnia [...] maja 1960 r. Nr [...] utrzymało w mocy orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W. wskazując, że byłemu właścicielowi gruntu może być przyznane prawo własności czasowej tylko w tym przypadku, gdy dalsze korzystanie z gruntu przez niego zgodne jest z przeznaczeniem tego gruntu w planie zagospodarowania przestrzennego. Ponieważ przedmiotowy grunt zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego przeznaczony został pod rozbudowę bazy magazynowo-transportowej dla Zakładów [...], to prawo własności czasowej nie może być przyznane byłemu właścicielowi. Pismem z dnia 5 września 2001 r. K. L. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] maja 1960 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] grudnia 1959 r. Decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] Minister Budownictwa odmówił stwierdzenia nieważności w/w decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] maja 1960 r. Nr [...] utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] grudnia 1959 r. Nr [...] o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...]położonej przy ul. [...]. Minister stwierdził, że przepisy dekretu z dnia 26 października 1945 r. określały następujący katalog przesłanek, których łączna realizacja winna skutkować ustanowieniem prawa użytkowania wieczystego do gruntu: - złożenie wniosku przez podmiot do tego legitymowany w terminie 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę, - fakt posiadania gruntu przez dotychczasowego właściciela gruntu lub jego następców prawnych w dacie złożenia wniosku (por; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2002 r., sygn. akt. I SA 1482/00, LEX nr 81770), - korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dające się pogodzić z przeznaczeniem tego gruntu według planu zabudowania. Dodał, że przedmiotowa nieruchomość - do dnia wydania decyzji ostatecznej - nie była objęta powojennym planem zagospodarowania przestrzennego, wobec czego należało się odnieść się do "Ogólnego planu zabudowania W." zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r. Według tego planu przedmiotowa nieruchomość przeznaczona była pod przemysł. Minister podniósł również fakt, że w dacie złożenia wniosku przedmiotowa nieruchomość nie znajdowała się w posiadaniu byłych właścicieli, gdyż toczyło się postępowanie sądowe o przywrócenie H. K. posiadania tej nieruchomości. W związku z powyższym minister uznał, iż fakt przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego pod przemysł, skutkuje decyzją odmowną odnośnie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...]. Poza tym - jak wynika z akt sprawy - były właściciel nie korzystał z tej nieruchomości i nie był w jej posiadaniu, a zatem nie było możliwe dalsze korzystanie z gruntu przez niego zgodnie z przeznaczeniem tego gruntu w planie zagospodarowania przestrzennego. Po rozpoznaniu odwołania K. L., Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] - w całości podzielając jego stanowisko i argumentację. Stwierdził, że H. K. nie była w posiadaniu przedmiotowej nieruchomości w dacie złożenia wniosku dekretowego. Świadczy o tym toczące się postępowanie o przywrócenia jej posiadania tej nieruchomości oraz fakt podania we wniosku dekretowym adresu zamieszkania – R., ul. [...]. Ponadto zgodnie z "Ogólnym planem zabudowania W." zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r. nieruchomość przeznaczona była pod przemysł. Nie można więc uznać aby dalsze korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dało się pogodzić z jego przeznaczeniem określonym w w/w planie, skoro nieruchomość nie była wykorzystywana na ten cel przez dotychczasowych właścicieli. W związku z tym Minister stwierdził, że decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] maja 1960 r. oraz orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] grudnia 1959 r. nie naruszały w sposób rażący przepisu art. 7 ust. 2 dekretu, a co za tym idzie nie wystąpiły przesłanki do stwierdzenia ich nieważności. Na powyższą decyzję Ministra Infrastruktury do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga K. L. - w której podnosił, że nie zgadza się z argumentami przedstawionymi przez organy orzekające w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2008 r. utrzymująca w mocy decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] maja 1960 r. utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] grudnia 1959 r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] - tak więc kontroli sądowej podlegało orzeczenie organu administracji wydane w postępowaniu nadzorczym. Postępowanie nadzorcze prowadzone na podstawie art.156-158 kpa podlega takim samym regułom procesowym jak postępowanie zwykłe z tym, że odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z wadami, o których stanowi art.156 § 1 kpa. W postępowaniu prowadzonym w trybie art.156 § 1 pkt 2 kpa - którego przedmiotem jest wniosek strony o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w postępowaniu o przyznanie prawa własności czasowej, prowadzonym na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), zwanego dalej "dekretem" - niezbędna jest ocena rodzaju naruszenia ściśle określonych zasad przyznania prawa własności czasowej oraz podstawy prawnej wydanej decyzji, w świetle dających się obiektywnie ujawnić istotnych okoliczności sprawy i z punktu widzenia kwalifikowanych podstaw przewidzianych dla tego rodzaju postępowania nadzwyczajnego. Przy ustalaniu wystąpienia przesłanek z art.156 § 1 pkt 2 kpa organ winien badać nie tylko samą treść decyzji oraz zachowanie przepisów procedury administracyjnej przy jej wydawaniu, lecz także ustalić, czy weryfikowane rozstrzygnięcie nie narusza rażąco przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę jego wydania. Wymaga to często zabiegów procesowych (tj. sprawdzenia prawidłowości zgromadzenia materiału dowodowego) prowadzących do ustalenia, czy przy wydawaniu decyzji podlegającej weryfikacji spełnione zostały ustawowe wymagania, warunkujące wydanie rozstrzygnięcia zgodnego z prawem. W przedmiotowej sprawie podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku H. K. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości jest przepis art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Art. 7 ust.1 dekretu stanowi, że "dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, a jeżeli chodzi o grunty oddane na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie - użytkownicy gruntu mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną". W niniejszej sprawie bezsporne jest, że były właściciel wystąpił w terminie ustawowym z wnioskiem o ustanowienie prawa własności czasowej. Jednakże organy obu instancji orzekające w niniejszej sprawie uznały - a Sąd w całości podzielił ich stanowisko - że nie została spełniona przesłanka "posiadania gruntu" przez dotychczasowego właściciela lub jego prawnych następców. Wynika to ewidentnie z toczącego się postępowania sądowego w sprawie przywrócenia H. K. posiadania tej nieruchomości. Potwierdzeniem tego faktu są również adresy zamieszkania H. K. podane w jej pismach. We wniosku dekretowym z dnia 9 grudnia 1949 r. wskazany jest adres "R. ul. [...]", zaś w piśmie z dnia 3 stycznia 1961 r. – "T. powiat W. województwo [...]". Poza tym sam skarżący w swoim piśmie z dnia 21 września 1991 r. podnosi, że "osobiście nie mogłem tego (domu) zobaczyć, gdyż lokator, który samowolnie wtargnął po wojnie do budynku i w nim zamieszkał, grożąc ostrym narzędziem, nigdy nie wpuścił mnie z matką na teren nieruchomości". Zgodnie z brzmieniem art. 7 ust. 2 dekretu "gmina uwzględni wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania". Konstrukcja tego przepisu, zawarta w sformułowaniu "gmina uwzględni wniosek" wskazuje, że jeżeli zachodzi przesłanka określona w tym przepisie, to organ musi podjąć decyzję określoną przepisem prawa. Przesłanką tą jest zgodność korzystania z gruntu z jego przeznaczeniem w planie zagospodarowania przestrzennego. Wystąpienie tej przesłanki obligowało organ do ustanowienia prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego). Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego na gruncie przepisu art. 7 ust. 2 dekretu jest jednolicie utrwalone. Organy orzekające w niniejszej sprawie dokładnie przeanalizowały, czy korzystanie z przedmiotowej nieruchomości przez byłego właściciela da się pogodzić z jej przeznaczeniem w planie zagospodarowania przestrzennego. Ustaliły, że przedmiotowa nieruchomość nie była objęta powojennym planem zagospodarowania przestrzennego, wobec czego należało się odnieść się do "Ogólnego planu zabudowania W." zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r. Według tego planu przedmiotowa nieruchomość przeznaczona była pod przemysł. Zatem nie dało się pogodzić korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z jego przeznaczeniem według planu zabudowania. Rodzina skarżącego korzystała z gruntu w celach mieszkaniowych (na nieruchomości znajdował się budynek mieszkalny) a ponadto, w czasie wydawania decyzji dotyczących rozpoznania wniosku dekretowego – osoba fizyczna nie mogła zajmować się działalnością przemysłową. Reasumując należy wskazać, iż decyzja odmawiająca spadkobiercom byłych współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości [...], nie została wydana z naruszeniem prawa - art. 7 ust.2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Sąd uznał, że decyzje obu instancji są zgodne z prawem. Stwierdzić też należy, że organy orzekające w sprawie wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) orzekł jak w sentencji wyroku.