I SA/Wa 1069/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (spr.) Sędziowie : Asesor WSA Iwona Kosińska Asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant referendarz sądowy Aneta Wirkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2007 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata K. D. prowadzącego Kancelarię Adwokacką w W. przy ulicy [...] tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 roku Nr [...] po rozpatrzeniu odwołania T. G. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2007 roku nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że decyzją organu pierwszej instancji odmówiono przyznania Skarżącej świadczenia w formie zasiłku celowego na październik 2006 roku na zakup leków w wysokości [...] złotych. Organ pierwszej instancji wskazał w uzasadnieniu, iż Wnioskodawczyni otrzymała w październiku 2006 roku na zakup leków kwotę [...] złote - decyzjami z dnia [...] września 2006 roku nr [...], z dnia [...] października 2006 roku nr [...] oraz [...] października 2006 roku [...] - zaś z przedstawionych faktur i paragonu fiskalnego wynika, że wydała na leki [...] złotych, a zatem nie rozliczyła się z kwoty [...] złote. Organ wyjaśnił również, że nie ma obowiązku refundowania wszystkich kupowanych leków, a przyznanie zasiłku celowego ma charakter rozstrzygnięcia uznaniowego. Biorąc pod uwagę ograniczone środki na pomoc społeczną konieczne jest dokonywanie oceny, które ze zgłoszonych potrzeb winny być zaspakajane. Ponadto organ podniósł, iż Skarżąca w miesiącu październiku 2006 roku dysponowała dochodem w wysokości [...] złote oraz otrzymała w formie różnych świadczeń z pomocy społecznej kwotę [...] złote, a zatem leki nie objęte zasiłkiem celowym mogła wykupić z posiadanych środków. Część leków wymienionych przez wnioskodawczynię nie są lekami ratującymi życie - jak chociażby syrop Flegamina. Skarżąca od powyższej decyzji złożyła odwołanie zarzucając między innymi, że organ pierwszej instancji nie jest kompetentny w zakresie oceny, które leki są dla niej niezbędne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpoznając sprawę stwierdziło, że organ I instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego wydając zaskarżoną decyzję. Materialno prawną podstawą przyznania zasiłku celowego stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64 , poz. 593 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 8 ust. 1 pkt. 2 w/w ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na rodzinę nie przekracza kwoty 316 zł. Od dnia 1 października 2006 roku kwota ta wynosi 351 zł (§ 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 roku w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej Dz. U. 135, poz. 950). W październiku 2006 roku dochód Skarżącej wyniósł [...] zł, to jest na osobę w rodzinie [...] zł, - wywiad środowiskowy z 10 listopada 2006 roku. Jak wynika z art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nie przekraczającej odpowiedniego kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Spełnienie kryteriów przyznania tego świadczenia nie kreuje obowiązku jego przyznania, a decyzja o przyznaniu świadczenia podejmowana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego zarówno co do oceny spełnienia przesłanek przyznania pomocy jak i jej wysokości. Kryteria, którymi winien kierować się organ zawarte są w szczególności w przepisach art. 3 ust. 1 i 2 i art. 2 ust 1 cytowanej wyżej ustawy, które stanowią, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, zaś potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Organ przyznał Skarżącej zasiłek na zakup leków w kwocie [...] zł a odmowa dotyczyła kwoty [...] zł, w październiku jej dochód wyniósł [...] zł i dodatkowo w formie różnych świadczeń otrzymała ona od pomocy społecznej łącznie kwotę [...] zł w sytuacji gdy, Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy Śródmieście miasta W. udzielił we wrześniu 2006 roku pomoc finansową 2715 rodzinom a średnia wysokość udzielonej pomocy wynosiła 160,34 zł Skarżąca mimo przekroczenia w październiku 2006 roku kryterium dochodowego uprawniającego do otrzymania świadczeń z pomocy społecznej, otrzymała jednak pomoc w kwocie ponad sześciokrotnie wyższej od średniej pomocy udzielonej przez OPS. Już sam fakt, że potrzeby danej osoby nie mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej umożliwia ograniczenie rozmiaru świadczenia. Mając na uwadze, iż organy pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach realizować muszą swe ustawowe cele koniecznym jest racjonalne gospodarowanie posiadanymi środkami. Nadto, zaspakajanie potrzeb powinno być ukierunkowane w pierwszej kolejności na osoby, które ze względu na całkowity brak dochodów lub ich nieznaczną wysokość bez udzielenia pomocy nie byliby w stanie egzystować. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła T. G. podnosząc m.in., iż dokonała zakupu leków na kwotę [...] zł., a nie [...] zł. jak błędnie podano w uzasadnieniu SKO nie ma więc mowy o nie rozliczeniu się z kwoty [...] zł., co potwierdzają faktury. Skarżąca podniosła nadto, iż otrzymała pomoc z OPS łącznie w wysokości [...] złotych, na którą składają się kwoty: [...] zł. + [...] zł. + [...] zł. (przy czym kwotę [...] złotych wypłacono jej dopiero w dniu 15 listopada 2006 roku) a nie w wysokości [...] zł., jej dochód wynosił [...] zł ([...] zł - renta ZUS + [...] zł. - zaliczka alimentacyjna + [...] zł - zasiłek rodzinny) co przy stawce kryterium dochodowego 351 zł jedynie o [...] złotych na osobę przekracza to kryterium. Skarżąca podniosła też, iż nie uwzględniono jej niezbędnych potrzeb w miesiącu październiku 2006 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W związku z tym aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze. Rozpatrując sprawę niniejszą Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Naczelnymi zasadami postępowania administracyjnego są zasada praworządności określona w art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz zasada dochodzenia prawdy obiektywnej określona w art. 7 kpa, która nakłada na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy tak pod względem faktycznym jak i prawnym w celu ustalenia rzeczywistego stanu sprawy. Organ ustalając stan faktyczny winien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, bowiem ich nieuwzględnienie prowadziłoby do sprzeczności decyzji z zasadą prawdy materialnej. Organ administracji publicznej obowiązany jest do dokonania oceny stanu faktycznego sprawy według chwili wydania decyzji administracyjnej . Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, iż w aktach sprawy niniejszej brak jest faktur i paragonu obrazujących fakt wydatkowania przez skarżącą kwoty [...] złotych na zakup leków - na które powołują się w swych uzasadnieniach organy obu instancji ustalając na tej podstawie, że z przyznanej na zakup leków kwoty [...] złote skarżąca nie rozliczyła się co do kwoty [...] złote - które to ustalenia kwestionuje skarżąca podnosząc w skardze, iż złożone przez nią załączniki potwierdzają zakup leków na kwotę [...] złotych. Zgodnie z art. 39 1 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Oznacza to, że wysokość zasiłku celowego i fakt jego przyznania leżą w sferze uznania administracyjnego. Jednakże organ ma obowiązek uzasadnić swoja decyzję w sposób wyczerpujący i przekonujący biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy. Organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, iż odmawiając udzielenia pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego na sfinansowanie zakupu leków brał pod uwagę przede wszystkim fakt udokumentowania niższych wydatków na leki niż przedstawiona wcześniej przez Wnioskującą wycena recept. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję w jakikolwiek sposób nie odniosło się do tej okoliczności. Nie dołączenie do akt sprawy niniejszej dowodów (faktur, paragonu) będących podstawą ustaleń organu I instancji skutkujących odmową przyznania świadczenia w sytuacji podważenia prawidłowości wyliczeń dokonanych w oparciu o te dowody uniemożliwia kontrolę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Marginesowo podnieść należy, iż w aktach sprawy brak też wniosków Skarżącej z dnia 22 września, 25 września, 23 października, 2 listopada, wszystkie wnioski z 2006 roku o przyznanie świadczenia na zakup leków. Jednocześnie skoro wnioski były składane kolejno w trzech miesiącach, należało ustalić wysokość kryterium dochodowego zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za trzy kolejne miesiące poprzedzające złożenie wniosku i wskazać wysokość pomocy udzielonej w tym okresie przez OPS, czego organ zaniechał. Organ ma obowiązek zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Obowiązek ten odnosi się zarówno do kryterium jakie według przepisów ustawy o pomocy społecznej powinna spełniać osoba ubiegająca się o przyznanie zasiłku, jak również okoliczności które decydują o odmowie jego przyznania. W przedmiotowej sprawie organ tego obowiązku nie wykonał. Organ II instancji nie dopełnił również obowiązku wynikającego z przepisu art. 107 kpa, czyli uzasadnienia faktycznego i prawnego wydawanej decyzji w części odnoszącej się do rozliczenia się Skarżącej z przyznanych świadczeń na zakup leków. Okoliczności niniejszej sprawy wskazują na to, iż rozstrzygnięcie nastąpiło z naruszeniem art. 7, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 kpa. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie przepisu art. 145 § 1 lit. c powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji - pkt 1. Orzeczenie jak w pkt 2 wydano w oparciu o przepis art. 152 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd postanowił na mocy art. 200, 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 123, poz. 1058 ze zm.).