I SA/Wa 107/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie WSA Jolanta Rudnicka WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2008 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego 1. oddala skargę, 2. zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata K. S., prowadzącego Kancelarię [...] w W. przy ulicy [...], tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę [...] ([...]) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę [...] ([...]) złotych, tytułem 22 % podatku od towarów i usług kwotę [...] ([...]) złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania W. K., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy B. z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w sprawie przyznania zasiłków celowych na zakup żywności i leków. Zaskarżoną decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym. Podaniami z dnia 4 czerwca 2007 r., 8 czerwca 2007 r., 11 czerwca 2007 r. oraz 12 czerwca 2007 r. W. K. wystąpił do Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności i leków, opłacenie rachunku telefonicznego, gazu, pomoc stomatologiczną, wykonywanie kserokopii dokumentów i zakup znaczków pocztowych, jak również o odszkodowanie za okradzenie i zdewastowanie lokalu mieszkalnego oraz wyjaśnienie dlaczego rachunek za gaz wystawiony jest na nazwisko M. G.. Decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] Środowiskowy Ośrodek Pomocy Społecznej w B. przyznał W. K. zasiłki celowe na żywność i leki oraz odmówił przyznania pomocy w pozostałym zakresie. W wyniku odwołania W. K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] uchyliło decyzję pierwszoinstancyjną i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania wskazując ŚOPS w B. na konieczność wydania odrębnych decyzji w kwestii przyznania bądź odmowy zasiłków. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy ŚOPS w B. wskazało, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a jego łączny miesięczny dochód wynosi [...] zł. W związku z powyższym decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...] przyznało W. K. w miesiącu lipcu 2007 r. - zasiłek celowy w wysokości [...] zł. na zakup żywności (podanie z dnia 4 czerwca 2007 r.), zasiłek celowy w wysokości [...] zł. na zakup żywności i [...] zł na zakup leków (podanie z dnia 8 czerwca 2007r .) oraz zasiłek celowy w wysokości [...] zł. na zakup żywności (podanie z dnia 11 czerwca 2007 r.). Jednocześnie organ wskazał, że pozostałe wnioski zostają rozpoznane odrębną decyzją. Samorządowe Kolegium Odwoławczego w W. rozpoznając odwołanie od decyzji ŚOPS w B. decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu swojego stanowiska SKO przywołało art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, ze zm.), który stanowi o okolicznościach i celach na jakie może być przyznana pomoc finansowa na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych wnioskodawców. Organ wskazał także, że przyznanie zasiłku celowego mieści się w sferze uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ po przeprowadzeniu właściwego postępowania decyduje o przyznaniu lub odmowie przyznania zasiłku celowego biorąc pod uwagę sytuację materialną i osobistą wnioskodawcy, jak również aktualne możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej, który musi mieć na uwadze także potrzeby innych podopiecznych znajdujących się w podobnej lub trudniejszej sytuacji życiowej. SKO podkreśliło również, że przyznanie zasiłku celowego nie jest prawnym obowiązkiem organów administracji i nie rodzi dla strony roszczenia o przyznanie świadczenia, zaś dla ośrodka obowiązku jego przyznania. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył W. K. W uzasadnieniu wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przedstawił żądania, których spełnienia domaga się od Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., dotyczące zwrotu "zrabowanych" zdaniem skarżącego dokumentów, wypłaty odszkodowań za zdewastowane i okradzione mieszkanie, wypłaty zaległych zasiłków m. in. na energię, telefon, gaz, bilety PKP, na usługi stomatologiczne, badanie komputerowe wzroku, wykonywanie kserokopii dokumentów i zakup znaczków pocztowych. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd administracyjny nie jest kolejną instancją administracyjną, orzekającą merytorycznie o celowości przyznania w indywidualnej sprawie zasiłku w określonej wysokości. Ocena kontrolowanych decyzji w postępowaniu sądowym dokonywana jest wyłącznie pod względem ich zgodności z prawem. Sąd bada jedynie, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją toczyło się w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, ze zm.). Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje, że skarga nie może być uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zgodne są z przepisami ww. ustawy z dnia 12 marca 2004 r. Sąd administracyjny jest zaś władny uchylić zaskarżoną decyzję tylko wówczas, gdy narusza ona obowiązujące prawo. Organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i przyznał zasiłek celowy w oparciu o właściwie zinterpretowane przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z treścią art. 2 ust 1 przywołanej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Art. 39 ust. 1 i 2 stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Użyte w tym przepisie słowo "może" oznacza, że przyznanie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, a to powoduje, że nawet przy zaistnieniu ustawowych przesłanek do jego otrzymania nie każda osoba musi go otrzymać. Należy podkreślić, iż zarówno samo przyznanie, jak i wysokość ewentualnie przyznanego świadczenia zależą od uznania organu wydającego decyzję. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich potrzeb. Ośrodki pomocy dysponują bowiem ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą być rozdzielane pomiędzy znaczną liczbę osób wymagających wsparcia. Nie ulega więc wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również zawsze udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Przypomnieć również należy, że zgodnie z treścią art. 4 ustawy o pomocy społecznej osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Nie mogą one poprzestawać na przyjęciu biernej postawy sprowadzającej się tylko do oczekiwania na przyznanie przez organ świadczeń z zakresu pomocy społecznej, finansowanej ze środków publicznych. Z analizy akt sprawy wynika, że w rozpatrywanej sprawie organ w oparciu o posiadane dokumenty oraz informacje podane przez skarżącego prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i w sposób wyczerpujący przedstawił okoliczności, które przesądziły, iż zasiłek celowy został przyznany skarżącemu w określonej wysokości na potrzeby żywnościowe oraz leki. Dodatkowo w uzasadnieniu organ pierwszej instancji podał, że pozostałe wnioski W. K. zostaną rozpoznane odrębnymi decyzjami. Zatem kwestionowana decyzja wydana została w granicach uznania administracyjnego, jakie ustawa zakreśla organom. Nie można bowiem zarzucić decyzji niezgodności z prawem, gdy organ pomocy społecznej oceniając z jednej strony sytuację materialną i rodzinną oraz potrzeby skarżącego, w tym także brak z jego strony działań zmierzających do rozwiązywania trudnej sytuacji życiowej, z drugiej zaś strony własne możliwości finansowe i cele jakie stawia ustawa o pomocy społecznej uznał możliwość przyznania skarżącemu pomocy finansowej na wskazane cele służące jedynie zaspokojeniu niezbędnych potrzeb bytowych skarżącego. Na zakończenie wyjaśnić także trzeba, że sprawa roszczeń odszkodowawczych skarżącego, jak i oddania "zawłaszczonych dokumentów" jest podnoszona przez skarżącego w licznych pismach zarówno kierowanych do organów rozpatrujących składane wnioski, jaki w skargach rozpatrywanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Wielokrotnie skarżący był informowany, że sprawy te nie mogą być przedmiotem rozpoznania na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej ani przez organy pomocy społecznej, ani też przez sąd administracyjny. Właściwym do rozpoznania kwestii odszkodowawczych jest bowiem jedynie sąd powszechny, zaś w sprawie ewentualnej kradzieży dokumentów właściwe są jedynie odpowiednie organy ścigania. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.