I SA/Wa 107/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie: Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędzia WSA Joanna Skiba Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi R.D. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz R.D. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Infrastruktury, decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] sierpnia 1976 r., nr [...] orzekającej o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...], o pow. [...] m², zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] oraz ustaleniu odszkodowania z tytułu wywłaszczenia w wysokości [...] zł, w części dotyczącej ustalenia odszkodowania. W uzasadnieniu decyzji Minister Infrastruktury wskazał, że Prezydent Miasta G. decyzją z dnia [...] sierpnia 1976 r., działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64) orzekł o wywłaszczeniu za odszkodowaniem na rzecz Państwa opisanej wyżej nieruchomości, stanowiącej własność F.R.. Wnioskiem z dnia 1 sierpnia 2006 r. R.D. – spadkobierca byłego właściciela, zwrócił się do Wojewody [...] o stwierdzenie, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, nieważności wskazanej decyzji z dnia [...] sierpnia 1976 r. w części dotyczącej ustalenia odszkodowania. Wnioskodawca zarzucił, że organ administracji nie powołał własnych biegłych rzeczoznawców majątkowych i jako dowód w sprawie wykorzystał opinie sporządzone przez wnioskodawcę wywłaszczenia, a ponadto rozprawa administracyjna została przeprowadzona bez udziału biegłych rzeczoznawców majątkowych, co stanowi rażące naruszenie prawa. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 1976 r., w części dotyczącej ustalenia odszkodowania. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł R.D.. Minister Infrastruktury rozpoznając sprawę uznał, że brak jest podstaw do zmiany rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że stosownie do przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, odszkodowanie ustalało się na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych powołanych przez naczelnika powiatu. Opinia biegłych powinna była zawierać szczegółowe uzasadnienie (art. 22). Z akt sprawy wynika, że rozprawa wywłaszczeniowo – odszkodowawcza odbyła się w dniu 18 września 1975 r. bez udziału biegłych, co świadczy o naruszeniu prawa. Odszkodowanie za grunt przyznano w oparciu o operat szacunkowy sporządzony przez biegłego, który szacując grunt mógł zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami przemnożyć powierzchnię przez wartość 1 m² w oparciu o aktualną ówcześnie cenę żyta, a tym samym brak udziału biegłego na rozprawie, który i tak nie mógłby zmienić swojej wyceny, jakkolwiek stanowi naruszenie art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., to naruszenie to nie może być w przedmiotowej sprawie uznane za rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Minister Infrastruktury zaznaczył ponadto, że opinie biegłych Urzędu Wojewódzkiego w G. znajdujące się w aktach sprawy, sporządzone dla Okręgowej Dyrekcji Inwestycji Miejskich w G., która ubiegała się o wywłaszczenie i na której ciążył obowiązek wypłaty odszkodowania – nie kwestionowane przez strony postępowania, a które były podstawą ustalonego odszkodowania, nie stanowią o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł R.D., zarzucając organowi niewłaściwą interpretację art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości oraz niedokonanie analizy całości materiału dowodowego poprzez pominięcie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że z brzmienia art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. wynika bezwzględny obowiązek powołania przez organ wywłaszczeniowy biegłych z zakresu szacowania nieruchomości, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono. W postępowaniu wykorzystano opinię szacunkową sporządzoną na zlecenie wnioskodawcy wywłaszczenia, co stanowi rażące naruszenie powołanego przepisu. R.D. zarzucił, że rozstrzygając o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość organ wywłaszczeniowy nie uwzględnił w porządku rozprawy tematu odszkodowania, nie dokonał wysłuchania na niej opinii szacunkowych sporządzonych przez biegłych przez siebie powołanych oraz oparł ustalenia odnoszące się do odszkodowania na materiale, który nie mógł stanowić podstawy do tych ustaleń. Organ wywłaszczeniowy dopuścił się ponadto rażącego naruszenia art. 4 kpa, art. 5 kpa, art. 6 kpa, art. 8 § 1 kpa, art. 71 § 1 kpa, art. 78 § 1 kpa i art. 83 § 2 pkt 2 kpa (w brzmieniu obowiązującym w dacie ich stosowania). Skarżący podkreślił dodatkowo, że Minister Infrastruktury całkowicie pominął fakt, iż decyzja wywłaszczeniowa wydana została w stosunku do osoby nieżyjącej oraz że w postępowaniu nie dopełniono procedury określonej w art. 17, art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. W tej sytuacji R.D. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2008 r. oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. W rozpoznawanej sprawie odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] sierpnia 1976 r. orzekającej o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...], o pow. [...] m², KW nr [...] i ustaleniu odszkodowania z tytułu wywłaszczenia, w części dotyczącej ustalenia odszkodowania. Organy nadzoru uznały bowiem, że wskazana decyzja w części dotyczącej ustalenia odszkodowania nie narusza rażąco prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W ocenie Sądu rozstrzygnięcia organów obu instancji są wadliwe. Na wstępie wskazać trzeba, że będąca przedmiotem postępowania nadzorczego decyzja Prezydenta Miasta G. z dnia [...] sierpnia 1976 r. wydana została na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64 ze zm.). Skarżący zarówno w postępowaniu przed organami administracji publicznej, jak i w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie zarzucał wadliwość decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] sierpnia 1976 r. w części dotyczącej ustalenia odszkodowania. Przedmiotem oceny Sądu było zatem ustalenie, czy organy nadzoru w ramach prowadzonego postępowania nadzorczego prawidłowo uznały, że odszkodowanie określone w decyzji z dnia [...] sierpnia 1976 r. ustalone zostało zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Zaznaczyć należy, że przepis art. 22 (poprzednio art. 21) powołanej ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania kwestionowanej decyzji z dnia [...] sierpnia 1976 r. stanowił, że odszkodowanie ustala się na podstawie wyników rozprawy, po wysłuchaniu na niej opinii biegłych powołanych przez wojewodę (poprzednio naczelnika powiatu). Opinia biegłych powinna zawierać szczegółowe uzasadnienie. Podkreślić trzeba, że wskazany przepis jest przepisem bezwzględnie obowiązującym, dotyczącym zasad i trybu postępowania wywłaszczeniowego. Z brzmienia tego przepisu wynika, że odszkodowanie powinno zostać ustalone na podstawie opinii biegłych powołanych z listy wojewody w liczbie ustalonej przez organ orzekający, którzy powinni uczestniczyć w rozprawie. Z analizy akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika tymczasem, że wysokość odszkodowania nie została ustalona na podstawie opinii biegłego bądź biegłych powołanych na zlecenie organu, w trybie wskazanego art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., lecz na podstawie opinii szacunkowych, sporządzonych przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, na wniosek Okręgowej Dyrekcji Inwestycji Miejskich w G., tj. podmiotu, który wystąpił następnie z wnioskiem o wywłaszczenie nieruchomości. Opinia biegłych wymagana zgodnie z art. 22 powołanej ustawy nie została w ogóle sporządzona. Nie ulega zatem wątpliwości, że ustalając wysokość odszkodowania organ nie zachował trybu określonego we wskazanym przepisie. Odszkodowanie ustalone zostało bez szczegółowo uzasadnionej opinii biegłych powołanych na zlecenie organu, a tym samym bez możliwości wysłuchania biegłych na rozprawie. W świetle powyższego stwierdzić należy, że postępowanie nadzorcze w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało wadliwie. Oczywiste bowiem jest, że decyzja z dnia [...] sierpnia 1976 r. w części dotyczącej ustalenia odszkodowania, wydana została z rażącym naruszeniem art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a więc dotknięta jest wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Oznacza to, że nadzorcze decyzje organów obu instancji, odmawiające stwierdzenia nieważności tej decyzji w części orzekającej o odszkodowaniu, wydane zostały z naruszeniem prawa, co uzasadnia ich uchylenie. Mając zaś na uwadze, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji podlegają uchyleniu ze wskazanych wyżej przyczyny, Sąd nie dokonywał oceny pozostałych zarzutów zawartych w złożonej skardze. Mając powyższe pod uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.