I SA/Wa 1070/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (spr.) Sędziowie : Asesor WSA Iwona Kosińska Asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant referendarz sądowy Aneta Wirkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2007 r. sprawy ze skargi T.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A.D. prowadzącego Kancelarię Adwokacką w W. przy ulicy [...] tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 roku o numerze [...] na podstawie art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 kpa, art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. Nr 105, poz. 509) po rozpatrzeniu odwołania T.G. od decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] stycznia 2007 roku numer [...] odmawiającej przyznania T.G. świadczenia w formie zasiłku celowego na sfinansowanie całodniowej wycieczki szkolnej w miesiącu październiku 2006 roku dla syna L.K. w wysokości [...] zł. na podstawie art. 138 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu przedstawiono następujący stan sprawy: W dniu 27 września 2005 roku skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia w formie zasiłku celowego na dofinansowanie całodniowej wycieczki szkolnej dla syna L.K. w wysokości [...] złotych. Decyzją z dnia [..] października 2005 roku numer [...] Prezydent Miasta W. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania T.G. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Na skutek skargi złożonej przez T.G. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 lipca 2006 roku sygnatura akt I SA/ Wa 333/06 uchylił obie w/w decyzje. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż decyzja co do przyznania zasiłku celowego leży w sferze uznania administracyjnego, jednakże organ ten ma obowiązek uzasadnić swoją decyzję w sposób wyczerpujący i przekonujący. Ponadto w aktach sprawy brak było dowodu, że skarżąca była wzywana do złożenia informacji o odpłatności za wycieczkę oraz informacji o konieczności uczestniczenia w tej wycieczce. Organ I instancji nie wskazał również na jakie cele i w jakich kwotach Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] Miasta W. spożytkował swe środki. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent Miasta W. decyzją z dnia [...] września 2006 roku numer [...] ponownie odmówił przyznania T.G. wnioskowanego zasiłku celowego. Na skutek odwołania skarżącej decyzją z dnia [...] października 2006 roku sygn. akt [...] SKO w W. uchyliło w całości w/w odmowną decyzję a sprawę przekazało do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Rozstrzygnięcie Kolegium wynikało z nie przekazania akt sprawy przez organ I instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent Miasta W. decyzją z dnia [...] stycznia 2007 roku numer [...] odmówił przyznania skarżącej świadczenia w formie zasiłku celowego na sfinansowanie całodniowej wycieczki szkolnej w miesiącu październiku 2005 roku dla syna L.K. w wysokości [...] złotych. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji wskazał, iż pismem z dnia 24 sierpnia 2006 roku T.G. została wezwana do złożenia stosownego dowodu wpłaty oraz zaświadczenia ze szkoły o konieczności udziału syna w wycieczce, jednak do dnia wydania decyzji zaświadczenia te nie zostały dostarczone. W ocenie organu I instancji udział w wycieczce szkolnej nie jest niezbędną potrzebą życiową a tylko dla zaspokojenia takich potrzeb udzielane są świadczenia z pomocy społecznej. Ponadto organ uwzględnił fakt udzielenia skarżącej pomocy w październiku 2005 roku, w formie zasiłku celowego, w łącznej wysokości [...] złote, podczas gdy średnia wysokość pomocy udzielonej przez OPS Dzielnicy [...] Miasta W. wyniosła w tym samym miesiącu [...] złote, zaś w listopadzie 2006 roku [...] złotych. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła skarżąca zrzucając, iż organ mógł sam uzyskać wymagane zaświadczenia ponieważ pracownicy organu wielokrotnie kontaktowali się ze szkołą w innych sprawach. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podniosło w motywach decyzji utrzymującej w mocy w/w decyzję Prezydenta Miasta W., iż według art. 39 ust 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz.593 ze zm.) w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Spełnienie kryteriów jego przyznania, jak podnosi organ I instancji, nie kreuje obowiązku jego przyznania. Decyzja przyznania świadczenia w formie zasiłku okresowego jest podejmowana w ramach tzw. uznania administracyjnego zarówno co do oceny spełnienia przesłanek przyznania pomocy, jak i w zakresie wysokości tej pomocy. W myśl art. 2 ust. 1 w/w ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającej na celu, umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Według art. 3 ust. 1 ustawy pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Kryteria co do przyznania zasiłku celowego określone w w/w przepisach ustawy o pomocy społecznej stanowią, że rodzaj forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, zaś potrzeby rodzin i osób korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W opinii Kolegium w granicach uznania administracyjnego mieści się dokonana przez organ I instancji ocena , iż sfinansowanie wycieczki szkolnej nie stanowi niezbędnej potrzeby bytowej. Przykładowe rodzaje takiej potrzeby zostały wymienione w art. 39 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej i jest to pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu a także kosztów pogrzebu. Trudno porównać udział w wycieczce szkolnej z koniecznością zakupu żywności czy leków. Nadto organy pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami, zatem mają prawo odmowy przyznania świadczenia w związku z koniecznością udzielania pomocy także innym osobom. Organ przyznał skarżącej świadczenia w formie zasiłku celowego w łącznej kwocie [...] złote w październiku 2005 roku - przy czym dochód na osobę w rodzinie skarżącej wynosił [...] złote. We wrześniu 2005 roku OPS Dzielnicy [...] Miasta W. udzielił we wrześniu 2005 roku pomocy finansowej o średniej wysokości [...] złote. Koniecznym jest też racjonalne gospodarowanie środkami przez organy pomocy społecznej wymagające określenia, które z potrzeb muszą być zaspokojone niezbędnie i w jaki sposób. Zaspokojenie potrzeb powinno być ukierunkowane w pierwszej kolejności na te osoby, które ze względu na całkowity brak dochodów lub ich nieznaczną wysokość bez udzielenia pomocy społecznej nie byłyby w stanie egzystować. Nie można podzielić także zdaniem organu odwoławczego zarzutu skarżącej , by obowiązek ustalenia czy udział syna w wycieczce szkolnej był konieczny i czy skarżąca uiściła kwotę [...] złotych spoczywał na organie bowiem świadczenia z pomocy społecznej co do zasady przyznawane są na wniosek i w interesie wnioskodawcy leży dostarczenie organowi wszelkich danych niezbędnych do dokonania oceny konieczności przyznani zasiłku w określonej wysokości. W myśl art. 3 ust. 1 ustawy pomoc społeczna wspiera, nie zaś wyręcza, osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. złożyła T.G.. W swej skardze podniosła między innymi, iż średnia pomoc dla jej dwuosobowej rodziny w miesiącu październiku 2005 roku wynosiła [...] złote, podczas gdy średnia pomoc udzielona przez OPS wynosiła [...] złotych. Jej dochód w październiku wynosił [...] złote (renta ZUS – [...] zł + zasiłek rodzinny [...] zł) co daje na osobę kwotę po [...] zł. podczas gdy kryterium dochodowe na osobę wynosiło [...] złotych. Skarżąca uzyskiwała więc dochód o [...] złotych niższy aniżeli kryterium dochodowe. Nadto zarzuciła, iż OPS nie wskazał kwoty jaką dysponowała skarżąca we wrześniu 2005 roku i scedował formalności związane z zaświadczeniem ze szkoły na skarżącą, która jest schorowaną inwalidką. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko i argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. Zgodnie zaś z art. 134 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wojewódzki sąd administracyjny orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zrzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas gdy dany zrzut nie zostanie podniesiony w skardze. Rozpatrując sprawę niniejszą Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Naczelnymi zasadami postępowania administracyjnego są zasada praworządności określona w art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz zasada dochodzenia prawdy obiektywnej określona w art. 7 kpa, która nakłada na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy tak pod względem faktycznym jak i prawnym w celu ustalenia rzeczywistego stanu sprawy. Organ ustalając stan faktyczny winien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, w tym również te zmiany jakie zaszły po wydaniu decyzji przez organ I instancji, bowiem ich nieuwzględnienie prowadziłoby do sprzeczności decyzji z zasadą prawdy materialnej. Organ administracji publicznej obowiązany jest do dokonania oceny stanu faktycznego sprawy według chwili wydania decyzji administracyjnej. Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, iż organ II instancji wydając zaskarżoną decyzję nie wziął pod uwagę zaświadczenia znajdującego się w aktach administracyjnych z dnia 28 października 2006 roku Gimnazjum nr [...] im. [...] w W. Jak wynika z treści przedmiotowego zaświadczenia L.K. - uczeń klasy [...] w roku szkolnym 2005/2006 Gimnazjum nr [...] w W. był uczestnikiem wycieczki szkolnej we wrześniu 2005 roku w ramach lekcji historii. Koszt wycieczki wynosił [...] złotych. Opisane wyżej zaświadczenie złożone zostało przez skarżącą przed wydaniem decyzji przez SKO - oświadczenie skarżącej i przedstawiciela organu złożone na rozprawie w dniu 26 września 2007 roku, okoliczność bezsporna. Zgodnie z art. 39 1 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Oznacza to, że wysokość zasiłku celowego i fakt jego przyznania leżą w sferze uznania administracyjnego. Jednakże organ ma obowiązek uzasadnić swoja decyzję w sposób wyczerpujący i przekonujący biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy. Organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, iż odmawiając udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego na sfinansowanie całodniowej wycieczki szkolnej brał pod uwagę fakt niedostarczenia zaświadczenia ze szkoły potwierdzającego koszt wyjazdu a także zaświadczenia, że wyjazd jest bezwzględnie wymagany przez szkołę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję w jakikolwiek sposób nie ustosunkowało się do treści złożonego przez skarżącą zaświadczenia podnosząc jedynie, iż to na osobie składającej wniosek o przyznanie świadczenia ciąży obowiązek dostarczenia wszelkich niezbędnych danych do dokonania oceny konieczności przyznania zasiłku w określonej wysokości. Organ ma obowiązek zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością . Obowiązek ten odnosi się zarówno do kryterium jakie według przepisów ustawy o pomocy społecznej powinna spełniać osoba ubiegająca się o przyznanie zasiłku, jak również okoliczności które decydują o odmowie jego przyznania. W przedmiotowej sprawie organ tego obowiązku nie wykonał. Organ nie dopełnił również obowiązku wynikającego z przepisu art. 107 kpa, czyli uzasadnienia faktycznego i prawnego wydawanej decyzji w części odnoszącej się do złożonego zaświadczenia ze szkoły. Okoliczności niniejszej sprawy wskazują na to, iż rozstrzygnięcie nastąpiło z naruszeniem art. 7, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 kpa. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie przepisu art. 145 § 1 lit. c powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji - pkt 1. Orzeczenie jak w pkt 2 wydano w oparciu o przepis art. 152 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd postanowił na mocy art. 200, 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 123, poz. 1058 ze zm.).