I SA/Wa 1075/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 14 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi E.D., M.D. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2017 r. w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, skarżący M.D. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Skarżący oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe utrzymywane z dochodów uzyskiwanych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w wysokości [...] miesięcznie netto. Skarżący wskazał we wniosku, że posiada zadłużenie z tytułu kredytów zaciągniętych przez tragicznie zmarłych rodziców oraz w trakcie trwania małżeństwa skarżącego, a ponadto zobowiązania z tytułu alimentów. Wnioskodawca oświadczył również, że ponosi część kosztów utrzymania zajmowanego grzecznościowo mieszkania oraz koszty leczenia. Wezwany do przedstawienia szczegółowych informacji o swojej sytuacji materialnej, stosownie do art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), dalej: p.p.s.a., skarżący wraz z pismem z dnia [...] września 2017 r. przedstawił kopię deklaracji podatkowej PIT-36 za 2016 r. według której w 2016 r. z prowadzonej działalności gospodarczej osiągnął przychód w wysokości [...] (dochód – [...]). Wnioskodawca przedłożył ponadto wyrok Sądu Okręgowego we [...] z [...] lutego 2010 r. wskazujący na wysokość zasądzonych alimentów ([...] miesięcznie), wyrok Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. zasądzający od skarżącego na rzecz [...] kwotę [...] z odsetkami (łączna wysokość zasądzonej należności: [...]) i rozkładającego zasądzoną kwotę na 36 rat w wysokości [...]; kopię postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. o stwierdzeniu nabycia przez skarżącego spadku po C.D. i K.D. w całości z dobrodziejstwem inwentarza; spis inwentarza spadku po zmarłych rodzicach wskazujący na różnicę pomiędzy stanem czynnym a biernym spadku na kwotę [...]. W nawiązaniu do wezwania sądowego w zakresie, w jakim na jego mocy skarżący został zobowiązany do przedstawienia pisemnego oświadczenia właściciela zajmowanego przez wnioskodawcę lokalu o wysokości ponoszonych przez M.D. kosztów eksploatacyjnych tego lokalu skarżący poinformował, że właściciel lokalu przybywa za granicą. Skarżący oświadczył zarazem, że "dokłada się" do utrzymania tego lokalu w kwocie [...]. Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest natomiast możliwe wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Wniosek M.D. o przyznanie prawa pomocy, rozpoznawany w granicach zakreślonego tym wnioskiem żądania skarżącego zwolnienia go od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, tj. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, nie zasługuje na uwzględnienie. Okoliczności przedstawione przez skarżącego w złożonym wniosku o prawo pomocy oraz wynikające z przedstawionych materiałów źródłowych nie wskazują bowiem na to, by niezasadne było oczekiwanie od skarżącego, aby obowiązek wynikający z art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, realizował ze środków własnych. Należy na wstępie przypomnieć, że przyznanie prawa pomocy wiąże się z zaangażowaniem środków finansowych uzyskiwanych od podatników, w związku z czym przyjmie się, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i znajduje zastosowanie w stosunku do osób, które w sposób obiektywny postrzegane mogą być jako ubogie, a więc osób nieposiadających źródeł dochodu i majątku, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź posiadają środki tak ograniczone, że wystarczające tylko na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Brak jest podstaw do uznania, by M.D., który wykazał, że w 2016 r. osiągnął roczny przychód w wysokości [...] i jednocześnie zadeklarował, że aktualnie posiada stałe źródło dochodów przynoszące mu miesięczny dochód w wysokości [...] oraz ponosi wydatki na utrzymanie w kwocie ok. [...], do przyznania prawa pomocy w żądanym przezeń zakresie się kwalifikował. Uzyskiwany przez stronę dochód nie może być uznany jako nieznaczny, który sytuację finansową skarżącego, prowadzącego jednoosobowe gospodarstwo domowe, kazałby ocenić jako trudną i uniemożliwiającą mu poniesienie we własnym zakresie kosztów procesu, w tym kosztów działania adwokata, o ile skarżący uważa, że pomoc tego rodzaju pełnomocnika procesowego jest mu niezbędna. Jeśli się zważy, że w świetle przedstawionych przez stronę dokumentów bieżące stałe wydatki skarżącego wynoszą ok. [...], co obejmuje: alimenty ([...]), ratę należności zasądzoną na rzecz [...] ([...]) oraz deklarowane przez skarżącego wydatki związane z zajmowanym lokalem mieszkalnym ([...]), to nie może budzić wątpliwości, że skarżący nie wykazał, iż źródeł finansowania kosztów postępowania nie może odnaleźć w majątku własnym – bieżących dochodach. Zaznaczenia wymaga, że na obecnym etapie postępowania jedyną należną opłatę sądową stanowi wpis od skargi w wysokości 200 zł, zaś wysokość innych, potencjalnych opłat sądowych (opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, wpis od skargi kasacyjnej) każdorazowo nie przekroczy kwoty 100 zł. Skarżący, pomimo stosownego wezwania w tym zakresie, nie przedstawił organowi sądowemu rozpoznającemu wniosek o prawo pomocy żadnych dokumentów wskazujących na to, że jego rzeczywista, aktualna na dzień złożenia wniosku o prawo pomocy, sytuacja materialna odpowiada opisowi tej sytuacji zaprezentowanemu przez skarżącego w złożonym wniosku. Podkreślenia wymaga, że na mocy zarządzenia z dnia 4 sierpnia 2017 r. skarżący został zobowiązany do przedstawienia m.in. harmonogramu spłat kredytów, o których mowa we wniosku o prawo pomocy, a także przedłożenia dokumentów wskazujących na ewentualne zaległości w spłacie zobowiązań. Za jedyny dokument, który może być uznany za przedstawiony przez wnioskodawcę w odpowiedzi na sądowe wezwanie w powyżej wskazanym zakresie, uznana może być kopia wyroku Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r., z którego wynika, że w zakresie zobowiązań na rzecz instytucji finansowych (kredytowych) budżet domowy strony obciąża miesięcznie kwota [...] z tytułu należności zasądzonych na rzecz [...]. W tych warunkach nie można przyjąć, że skarżący uwiarygodnił, iż przeszkodę do poniesienia przez niego we własnym zakresie kosztów postępowania stanowi konieczność spłaty posiadanego zadłużenia. Istotna jest również okoliczności, że skarżący uchylił się od przedstawienia żądanych przez referendarza sądowego wyciągów z rachunku bankowego, co stanowi przejaw braku rzetelności wnioskodawcy w zakresie współpracy z organem sądowym rozpoznającym wniosek o prawo pomocy, uniemożliwiający temu organowi wyjaśnienie zaistniałych wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych strony. Podstawę przyjęcia stanowiska o odmowie przyznania M.D. prawa pomocy stanowi zatem również brak współpracy skarżącego w postępowaniu weryfikującym zaistnienie przesłanek przyznania tego prawa. Wnioski, jaki można wyprowadzić na podstawie przedstawionych przez stronę materiałów źródłowych można w sposób uprawniony sprawdzić do stwierdzenia, że skarżący nie wykorzystał środka procesowego z art. 255 p.p.s.a. służącego wezwaniu strony do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy w sposób służący realizacji celu, w jakim środki ten został przez ustawodawcę ustanowiony, tj. w celu zagwarantowania stronie postępowania jej praw. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.