I SA/Wa 1076/07

WyrokWSA w Warszawie2007-09-14

Skład orzekający: Maria Tarnowska, Elżbieta Lenart, Przemysław Żmich

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy orzeczenie o wywłaszczeniu nieruchomości z 1950 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, uzasadniającym stwierdzenie jego nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, w sytuacji gdy nieruchomość w dniu wejścia w życie dekretu z 1948 r. znajdowała się w posiadaniu byłego właściciela, a nie Skarbu Państwa?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargi, podzielając stanowisko Ministra Transportu i Budownictwa, że orzeczenie o wywłaszczeniu z 1950 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Kluczowe było ustalenie, że w dniu wejścia w życie dekretu z 1948 r. (14 kwietnia 1948 r.) nieruchomość znajdowała się w posiadaniu byłego właściciela, a nie Skarbu Państwa, co wykluczało możliwość zastosowania dekretu. Sąd podkreślił, że stwierdzenie nieważności decyzji wymaga jednoznacznego i oczywistego naruszenia prawa, które zostało w tej sprawie wykazane.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skarg na decyzję Ministra Transportu i Budownictwa, która utrzymała w mocy decyzję Ministra Infrastruktury stwierdzającą, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w L. z 1950 r. o wywłaszczeniu nieruchomości zostało wydane z naruszeniem prawa. Wnioskodawcy domagali się stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1950 r., podnosząc, że wywłaszczenie naruszało przepisy obowiązujące w tamtym czasie. Organ administracji stwierdził rażące naruszenie prawa, ponieważ nieruchomość w dniu wejścia w życie dekretu z 1948 r. znajdowała się w posiadaniu byłego właściciela, a nie Skarbu Państwa.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.) WSA Elżbieta Lenart Asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Nina Beczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2007 r. sprawy ze skarg A. R., J. R., L. P., W. P., Z. B., M. B., G. K., E. L., K. L., K. S., R. S., B. F., J. K., A. D., M. D., R. D., J. D., K. S., Prezydenta Miasta L. i T. T. na decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej oddala skargi. Minister Transportu i Budownictwa decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. po rozpatrzeniu wniosków: E. K., J. D., Prezydenta Miasta L., K. S., B. F., J. K., G.M., M. D., A.D., R. S., K. B.., R. D., J. D., A. R., J. R. , W.P., L. P., T. T., Z. B., M. B., G. K., E. L., K. L. i A. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] stwierdzającej, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w L. z dnia [...] sierpnia 1950 r. w części dotyczącej lokali nr [...] (Kw nr [...]), nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] (Kw nr [...]), nr [...], nr [...], nr [...] (Kw nr [...]), nr [...], mieszczących się w budynku mieszkalnym, znajdującym się na działce nr [...], zapisanej w Kw nr [...], położonej w L. przy ul. [...], zostało wydane z naruszeniem prawa, zaś w pozostałej części stwierdzającej nieważność ww. orzeczenia – utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2005 r. W uzasadnieniu decyzji Minister Transportu i Budownictwa podał, że orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 1950 r. Prezydium Rady Narodowej w L. działając na podstawie art. 1 i 2 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 – 1945 r. oraz art. 3 § 1 i art. 22 § 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 września 1934 r. o postępowaniu wywłaszczeniowym wywłaszczyło na rzecz Skarbu Państwa na cele użyteczności publicznej, nieruchomość położoną w L. przy ul. [...], nr hip. [...], rep. hip. [...]. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] sierpnia 1950 r. wystąpiła D. L., jako spadkobierczyni byłego właściciela (postanowienie Sądu grodzkiego w L. z dnia [...] maja 1947 r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po I.– A. G. oraz postanowienie Sądu Rejonowego w L. z dnia [...]. maja 2002 r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po M. G. i C. S.). We wniosku podniesiono, że ww. nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa z naruszeniem przepisów prawa o wywłaszczeniu nieruchomości obowiązujących w czasie wydawania przedmiotowego orzeczenia, bowiem właściciel nieruchomości władał, administrował i zarządzał nią, zawierał umowy najmu lokali mieszkalnych i użytkowych z osobami fizycznymi i prawnymi. Decyzja z dnia [...] czerwca 2005 r. Minister Infrastruktury stwierdził, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w L. z dnia [...] sierpnia 1950 r. w części dotyczącej lokali nr [...] (Kw nr [...]), nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] (Kw nr [...]), nr [...], nr [...], nr [...] (Kw [...]), nr [...] mieszczących się w budynku mieszkalnym, znajdującym się na działce nr [...], zapisanej w Kw nr [...], położonej MW L. przy ul. [...], zostało wydane z naruszeniem prawa, zaś w pozostałej części stwierdził nieważność ww. orzeczenia. Pismem z dnia 3 lipca 2005 r. E. K. i J. D. wystąpiły z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2005 r. Pismem z dnia 29 czerwca 200 r. (data wpływu 6 lipca 2005 r.) z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2005 r. wystąpił Prezydent Miasta L. Z wnioskiem o ponowne rozstrzygnięcie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. wystąpiła K. S. Pismem z dnia 4 lipca 2005 r. z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2005 r. wystąpili B. F., J. K., G. M., M. D., A. D., R. S., K. B.., R. D., J. D., A. R., J. R., W. P., L. P., T. T., Z. B., M. B., G. K., E. L., K. L. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2005 r. pismem z dnia 6 czerwca 2005 r. wystąpił A. K. W uzasadnieniu decyzji Minister Transportu i Budownictwa stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na podstawie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 – 1945, w brzmieniu ustawy z dnia 30 grudnia 1949 r. (Dz. U. Nr 65, poz. 527), a zatem w aspekcie zgodności z przepisami tego dekretu należy ocenić kwestionowane orzeczenie. Zgodnie z art.1 ust. 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. dopuszczalne było wywłaszczenie nieruchomości zajętych w okresie od 1 września 1939 r. do dnia 9 maja 1945 r. na cele określone w art. 2 pkt 1 dekretu, jeżeli znajdowały się w dniu jego wejścia w życie, tj. w dniu 16 kwietnia 1948 r. we władaniu Skarbu Państwa, związków samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw państwowych. Zdaniem organu, z akt sprawy wynika, że w okresie wojny przedmiotowa nieruchomość była zajęta przez władze okupacyjne niemieckie na potrzeby biurowe, w szczególności na biura wojskowe (pismo z dnia [...] listopada 1949 r. nr [...] Izby Skarbowej w L.). Z odpisu pisma z dnia 28 lutego 1945 r. l. dz. [...] Zarządu Miejskiego w L. wynika, że Główny Urząd Mieszkaniowy przydzielił tę nieruchomość do dyspozycji Izby Skarbowej w L. z warunkiem uszanowania praw nabytych. W tym czasie nieruchomość ta składała się z placu z ogrodem o ogólnej powierzchni [...] m² oraz budynków: trzypiętrowego murowanego, użytkowanego w 1/3 na potrzeby biurowe Urzędu Skarbowego, Urzędu Akcyzowego i Rejonu Kontroli Akcyzowej, a w pozostałej części na mieszkania pracowników skarbowych i pracowników innych instytucji; dwóch jednopiętrowych oficyn murowanych i parterowego garażu drewnianego, użytkowanych na potrzeby gospodarcze ww. urzędów (pismo z dnia [...] listopada 1949 r. nr [...]Izby Skarbowej w L.). Minister Transportu i Budownictwa stwierdził, że z orzeczenia z dnia [...] sierpnia 1950 r. wynika, że przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na cele użyteczności publicznej. Pojęcie użyteczności publicznej nie zostało jednoznacznie sprecyzowane w przepisach prawa, jednakże, zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. wyrok z dnia 13 kwietnia 2000 r. sygn. akt I SA 398/99, wyrok z dnia 18 maja 2005 r. sygn. akt IV SA 661/98, wyrok z dnia 23 listopada 1993 r. sygn. akt I SA 202/93 ONSA 1994/4, poz. 156), przez pojęcie "cele użyteczności publicznej" należy rozumieć wszystko, co jest ogólnie dostępne, z korzyścią dla całego społeczeństwa, jak i poszczególnych jego członków. W świetle powyższego, nie można uznać, aby spełnione zostały przesłanki dopuszczające wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości, skoro nieruchomość tylko w części była wykorzystywana na cel ww. urzędów, a w pozostałej części na prywatne mieszkania. Należy zatem stwierdzić, że organ wywłaszczeniowy rażąco naruszył prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Ustalenie faktu rażącego naruszenia prawa, uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa musi być jednoznaczne, obiektywne, oczywiste i wewnętrznie spójne. Przepis ten musi być interpretowany ściśle, jako wyjątek od generalnej zasady trwałości ostatecznych decyzji wyrażonej w art. 16 kpa, nie może podlegać wykładni rozszerzającej, wręcz należy go interpretować dosłownie lub nawet ścieśniająco (wyrok NSA z dnia 22 października 1999 r. sygn. akt IV SA 1705/97, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 1999 r. sygn. akt IV SA 1380/97). Zdaniem organu, w niniejszej sprawie zachodzi opisany w przytoczonym wyroku stan. Zdaniem Ministra Transportu i Budownictwa, w niniejszej sprawie dla oceny legalności orzeczenia o wywłaszczeniu znaczenie ma wyjaśnienie, czy nieruchomość w okresie pomiędzy dniem 1 września 1939 r. a dniem 9 maja 1945 r. została zajęta na cele wymienione w art. 2 pkt 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r., a także, czy w dniu 16 kwietnia 1948 r., tj. w dniu wejścia w życie ww. dekretu, znajdowała się we władaniu Skarbu Państwa, związków samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw państwowych. Z ustaleń organu wynika, że w dniu [...] kutego 1947 r. Komornik Sądu Grodzkiego w L. na mocy postanowienia Sądu Grodzkiego w L. z dnia [...] września 1945 r. wydanego w tytule wykonawczym z dnia [...] grudnia 1946 r. nr [...]. wprowadził M. G. w posiadanie przedmiotowej nieruchomości (protokół nr [...] z dnia [...] lutego 1947 r.). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 lipca 2002 r. sygn. akt I SA 2538/01 – niepubl. stwierdził, że nie można automatycznie uznawać, iż wydanie postanowienia o przywróceniu posiadania nieruchomości opuszczonej oznacza, że właściciel został wprowadzony w posiadanie. Takim dokumentem jest natomiast postanowienie (zarządzenie) o wykonaniu postanowienia o przywróceniu posiadania. W dniu [...] czerwca 1948 r. została zawarta między M. G. a Skarbem Państwa reprezentowanym przez B. R. – Naczelnika Wydziału I Izby Skarbowej w L. umowa najmu części przedmiotowej nieruchomości na czas nieoznaczony. Oznacza to, że M. G. w dniu wejścia w życie dekretu, tj. w dniu 14 kwietnia 1948 r. władał przedmiotową nieruchomością, wydaną mu na podstawie protokołu z dnia [...] lutego 1947 r., jak też okoliczność wykonywania przez właściciela jego uprawnień właścicielskich. A zatem, zdaniem organu należało stwierdzić, że w dniu wejścia w życie dekretu, tj, w dniu 14 kwietnia 1948 r. przedmiotowa nieruchomość nie znajdowała się we władaniu Skarbu Państwa, zgodnie z art. 1 ust. 1 ww. dekretu, zatem wywłaszczenie nieruchomości zostało dokonane z rażącym naruszeniem prawa - art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Odnosząc się do zarzutów skarżących, iż nieodwracalne skutki prawne wystąpiły również w stosunku do lokali mieszkalnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], Minister Transportu i Budownictwa wskazał, że odnośnie tych lokali, jak i gruntu wchodzącego obecnie w skład działki ew. nr [...], w niniejszej sprawie nie zaistniały nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 1 kpa, bowiem okoliczność, iż przedmiotowa nieruchomość znajduje się w użytkowaniu wieczystym osób trzecich sama przez się nie oznacza, że decyzja administracyjna o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości wywołała nieodwracalne skutki prawne (uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 1996 r. sygn. akt OPS 7/96). Organ stwierdził, że w świetle dotychczasowego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie (np. wyrok z dnia 23 listopada 1987 r. sygn. akt 1406/86) oraz Sądu Najwyższego (uchwała z dnia 28 maja 1992 r. sygn. akt III AZP 4/92) nieodwracalność skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 kpa oznacza w szczególności sytuację, w której poprzedni stan prawny nie może być przywrócony, gdyż przestał istnieć przedmiot, którego prawo dotyczyło lub też podmiot, któremu prawo przysługiwało, utracił zdolność do zachowania tego prawa albo wygasła instytucja stanowiąca źródło tego prawa. Za nieodwracalny skutek prawny uważa się również zbycie nieruchomości na rzecz osoby trzeciej chronionej rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. Zgodnie zaś z art. 156 § 2 kpa, zaistnienie nieodwracalnego skutku prawnego stanowi przeszkodę do stwierdzenia nieważności decyzji. Nieodwracalność skutków prawnych związana jest ze zdarzeniem prawnym powstałym po wydaniu kwestionowanego aktu przejmującego określone mienie na rzecz Skarbu Państwa, którego skutków organ administracji nie może odwrócić działając w granicach przysługujących mu kompetencji. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 16 października 1995 r. sygn. akt IV SA 747/94 (Wspólnota 1997/7 str. 26) uznał, że zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 6 czerwca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. Nr 19, poz. 147 z późn. zm.), ochrona nabywcy nieruchomości obejmuje jedynie prawa nabyte odpłatnie. W sytuacji, gdy umowa ustanowienia użytkowania wieczystego i sprzedaży lokalu na rzecz osoby trzeciej była poprzedzona decyzją administracyjną – tak jak ma to miejsce w odniesieniu do lokali nr [...], nr[...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i gruntu stanowiącego obecnie działkę ew. nr [...] – to ta właśnie decyzja, a nie decyzja o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości, była podstawą ustanowienia na rzecz określonej osoby trzeciej użytkowania wieczystego i zawarcia umowy, stąd sprzedaż lokali osobom trzecim i oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste na podstawie decyzji i aktu notarialnego przy ocenie legalności decyzji administracyjnej o wywłaszczeniu nieruchomości nie stanowi nieodwracalnego skutku prawnego w rozumieniu art. 156 § 2 kpa. Skargi na decyzję Ministra Transportu i Budownictwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli: • A. i J. R., W. i L. P., Z. B., M. B., G. K., E. i K. L., K. i R. S., B. F., J. K., A. i M. D., R. i J. D.; zarzucając naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, art. 156 § 2 kpa, art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych, art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, oraz rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia – art. 7, 8, 9 kpa, art. 75 § 1 , 77 § 1 i 80 kpa, art. 107 § 3 kpa, art. 10 § 1 kpa – wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji; • K. S.; zarzucając naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa i art. 156 § 2 kpa, oraz przepisów postępowania administracyjnego w zakresie art. 7, 8, 9 kpa, art. 75, 77 i 80 kpa, art. 107 § 3 kpa – wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji; • Prezydent Miasta L. zarzucając naruszenie art. 7, 8, 9, 75, 77, 80 i 107 kpa oraz art. 156 § 2 kpa – wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji; • T. T.; zarzucając naruszenie art. 156 kpa, konstytucyjną zasadę równości obywateli wobec prawa – wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Infrastruktury. W odpowiedzi na skargi Minister Transportu i Budownictwa wniósł o oddalenie skarg i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skargi są bezzasadne. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że zarówno zaskarżona, jak również poprzedzająca ją decyzja nie naruszają prawa. Sąd podziela stanowisko organu wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Minister Transportu i Budownictwa decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2005 r. stwierdzającą, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w L. z dnia [...] sierpnia 1950 r. w części dotyczącej lokali nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] mieszczących się w budynku mieszkalnym znajdującym się na działce nr [...] położonej w L. przy ul. [...] zostało wydane z naruszeniem prawa, a w pozostałej części stwierdził nieważność orzeczenia. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym, jest formą nadzoru. Przedmiotem tego postępowania jest wyłącznie ustalenie, czy decyzja dotknięta jest wadą określoną w art. 156 § 1 kpa, a organ administracji nie może rozpatrywać sprawy co do istoty, tak jak w postępowaniu odwoławczym. Orzeczenie administracyjne z dnia [...] sierpnia 1950 r. wydane zostało na podstawie art. 1 i 2 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczaniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 – 1945 (Dz. U. Nr 20, poz. 138), nieruchomość ta została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na cele użyteczności publicznej Zgodnie z art. 1 dekretu, dopuszczalne było wywłaszczenie nieruchomości zajętych w okresie od 1 września 1939 r. do 9 maja 1945 r. na cele wymienione w art. 2 pkt 1, i znajdujących się w dniu wejścia w życie niniejszego dekretu, tj. w dniu 16 kwietnia 1948 r. we władaniu Skarbu Państwa, związków samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw państwowych. Art. 2 pkt 1 dekretu stanowi, że "Wywłaszczenie przewidziane w art. 1 ust. 1 dotyczyć może tylko tych nieruchomości, które zajęte zostały ... f) na cele użyteczności publicznej. Oznacza to, że dopuszczalne było wywłaszczenie nieruchomości zajętych w okresie od 1 września 1939 r. do 9 maja 1945 r. na cele użyteczności publicznej, i które to nieruchomości znajdowały się w dniu wejścia w życie niniejszego dekretu tj. w dniu 16 kwietnia 1948 r. we władaniu Skarbu Państwa, związków samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw państwowych. Z akt administracyjnych wynika, że w okresie wojny przedmiotowa nieruchomość była zajęta przez władze okupacyjne niemieckie na potrzeby biurowe, następnie została przydzielona do dyspozycji Izby Skarbowej w L. Nieruchomość ta składała się m.in. z budynku trzypiętrowego murowanego, użytkowanego w 1/3 na potrzeby biurowe Urzędu Skarbowego, Urzędu Akcyzowego i Rejonu Kontroli Akcyzowej, a w 2/3 na mieszkania pracowników skarbowych i pracowników innych instytucji. W dniu [...] lutego 1947 r. Komornik Sądu Grodzkiego w L. wprowadził protokołem M. G. w posiadanie tej nieruchomości, a w dniu [...] czerwca 1948 r., czyli już pod rządami dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczaniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 – 1945, M. G. zawarł ze Skarbem Państwa umowę najmu tej nieruchomości na czas nieoznaczony – czyli wynajął Skarbowi Państwa tę nieruchomość. Nie budzi zatem wątpliwości, że zawierając umowę najmu nieruchomości na czas nieoznaczony z M. G., Skarb Państwa uznawał M. G. za właściciela tej nieruchomości, a właściciel tej nieruchomości – M. G. w ten sposób wykonywał swoje uprawnienia właścicielskie. Skoro zatem M. G. w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczaniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 – 1945, tj. w dniu 14 kwietnia 1948 r. władał przedmiotową nieruchomością, wydaną mu na podstawie protokołu z dnia [...] lutego 1947 r., i wykonywał już swoje uprawnienia właścicielskie, to stwierdzić należy, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 14 kwietnia nie znajdowała się we władaniu Skarbu Państwa, a zatem wywłaszczenie nieruchomości zostało dokonane z rażącym naruszeniem prawa, o czym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Prawidłowo organ uznał, że ustalenie faktu rażącego naruszenia prawa, uzasadniającego stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, musi być jednoznaczne, obiektywne, oczywiste i wewnętrznie spójne. Organ musi wykazać oczywistą sprzeczność z przepisami prawa, a art. 156 § 1 pkt 2 kpa musi być interpretowany ściśle, jako wyjątek od generalnej zasady trwałości decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 kpa, i nie może podlegać wykładni rozszerzającej. Prawidłowo organ uznał, że w sytuacji, gdy umowa ustanowienia użytkowania wieczystego i sprzedaży lokalu na rzecz osoby trzeciej była poprzedzona decyzją administracyjną, tak jak w odniesieniu do lokali mieszkalnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i gruntu stanowiącego obecnie działkę ewidencyjną nr [...], to właśnie ta decyzja, a nie decyzja o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości była podstawą ustanowienia na rzecz określonej osoby trzeciej użytkowania wieczystego i zawarcia umowy, to sprzedaż lokali osobom trzecim i oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste na podstawie decyzji i aktu notarialnego, przy ocenie legalności decyzji administracyjnej o wywłaszczeniu nieruchomości nie stanowi nieodwracalnych skutków prawnych. Prawidłowo organ ocenił, że odmienna sytuacja ma miejsce w przypadku lokali sprzedanych na podstawie umowy o ustanowieniu odrębnej własności lokalu i jego sprzedaży, i w tej części, organ prawidłowo uznał, że orzeczenie zostało wydane z naruszeniem prawa z uwagi na nieodwracalność skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 kpa, bowiem zawarcie samej umowy cywilnoprawnej powoduje, że powrót do poprzedniego stanu prawnego nie jest możliwy w drodze administracyjnoprawnej, a organ nie jest władny do działania w tym zakresie przy pomocy dostępnych mu środków prawnych. Należy zatem uznać, że nie została spełniona żadna z przesłanek, o których mowa w art. 1 i 2 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. i organ administracji publicznej prawidłowo stwierdził wydanie orzeczenia administracyjnego z dnia [...] sierpnia 1950 r., w części - z naruszeniem prawa, a w pozostałej części jego nieważność, mając na uwadze utrwalone już orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące art. 156 § 2 kpa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło