I SA/Wa 1079/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędziowie: WSA Mirosław Gdesz (spr.) WSA Gabriela Nowak Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2014 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata V. A., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Prezydent [...], po rozpatrzeniu wniosku T. G., decyzją z dnia [...] października 2013 r., nr [...], przyznał świadczenie w formie zasiłku celowego specjalnego przeznaczonego na pokrycie kosztów zakupu leków - w wysokości 68,95 zł według wycenionych recept. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła T. G., wskazując na wybiórczość refundacji leków ratujących jej życie i zdrowie. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, że dochody T. G. przekraczają kryterium dochodowe wskazane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.; dalej jako "uops"). Wskazał, że osoba ubiegająca się o pomoc społeczną winna we własnym zakresie podejmować wszelkie działania w celu poprawienia swojej sytuacji życiowej i materialnej, a środki pomocy społecznej nie mogą ponosić wszystkich kosztów utrzymania wnioskodawcy. W ocenie Kolegium, spełnienie kryteriów do przyznania zasiłku celowego nie oznacza, że po stronie wnioskodawcy istnieje roszczenie o przyznanie świadczeń w żądanej wysokości. Organ rozpoznając wniosek musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Organ zauważył, że zasiłki przyznawane na podstawie art. 39 uops dotyczą osób, które spełniają kryterium dochodowe. Natomiast w myśl art. 41 uops w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: 1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; 2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Kolegium podało, że organ pierwszej instancji uznał, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające przyznanie wnioskowanego świadczenia. Kolegium wskazało, że różnica pomiędzy wymienionymi zasiłkami polega m.in na tym, że udzielenie pomocy społecznej na podstawie przepisu art. 39 ust. 1 uops jest uzależnione od spełnienia warunku w postaci nieprzekroczenia przez wnioskodawcę wskazanego wyżej kryterium dochodowego. Wykazanie, że dochód strony postępowania przekracza to kryterium czyni niemożliwym przystąpienie przez organ do badania, czy w danej sprawie wystąpiła ocenna przesłanka w postaci konieczności zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej, wskazanej przykładowo w tej regulacji. Natomiast, przyznawanie świadczeń na specjalnych zasadach ma charakter wyjątkowy, ponieważ beneficjenci nie muszą spełniać ogólnych kryteriów otrzymania pomocy, nie wymaga się bowiem, aby ich dochód nie przekroczył limitów podanych w przepisie art. 8 uops. Sytuacja materialna osób ubiegających się o te specjalne świadczenia jest zatem na tyle dobra, że z reguły powinni oni samodzielnie przezwyciężyć powstałe trudności, jednakże wyjątkowość zaistniałych okoliczności czyni zasadnym ich wnioski. Kolegium stwierdziło, że w przypadku T. G. sytuacja taka występuje - świadczenie dotyczy refundacji kosztów zakupionych leków, odwołująca znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej - jest osobą bezdomną. Świadczenie zostało przyznane zgodnie z wnioskiem odwołującej z dnia 23 września 2013 r. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, uzupełnioną pismem z dnia 22 września 2014 r., wniosła T. G., wnosząc o jej uchylenie, jako naruszającą art. 41 uops oraz prawa chroniące jej bezpieczeństwo, dobro osobiste, żywotny interes w zakresie zdrowia i życia. Skarżąca wskazała, że jej sytuacja materialna ulega pogorszeniu. Jej zadłużenie rośnie z miesiąca na miesiąc od stycznia 2013 r. Ma bardzo trudną sytuację bytową – bezdomność, spotyka się z ciągłymi odmowami na leki ratujące życie i zdrowie i noclegi w bezpiecznym miejscu w okresie zimy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Dokonując takiej kontroli Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej nie można zarzucić naruszenia prawa. W ocenie Sądu, skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...], jest niezasadna. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie narusza prawa. Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją toczyło się w oparciu o przepisy uops. Analiza zebranego w rozpoznawanych sprawach materiału dowodowego wskazuje, że skarga nie mogła zostać uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zgodna jest z przepisami uops. Sąd administracyjny jest władny uchylić zaskarżoną decyzję tylko wówczas, gdy narusza ona obowiązujące prawo. Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowił przepis art. 41 pkt 1 uops, zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Sformułowanie "szczególnie uzasadnione przypadki" jest pojęciem niedookreślonym, którego stosowanie ma charakter ocenny, stąd osoba wnioskująca o przyznanie takiego świadczenia powinna wyraźnie wskazać, na jakie dokładnie potrzeby pomoc ma zostać przyznana. Specjalny zasiłek celowy stanowi bowiem wyjątkową, szczególną pomoc doraźną na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe. Należy podkreślić, iż zarówno samo przyznanie, jak i wysokość ewentualnie przyznanego świadczenia zależą od uznania organu wydającego decyzję. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich potrzeb. Ośrodki pomocy dysponują bowiem ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą być rozdzielane pomiędzy znaczną liczbę osób wymagających wsparcia. Nie ulega więc wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również zawsze udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. W rozpoznawanej sprawie, mimo że T. G. niewątpliwie przekroczyła kryterium dochodowe, które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 542 zł (dochód wnioskodawczyni wyniósł [...] zł), zostało jej przyznane świadczenia w formie specjalnego zasiłku celowego w formie opłacenia leków w październiku 2013 r. w kwocie 68,95 zł, zgodnie z jej wnioskiem. W ocenie Sądu, organ w uzasadnieniu decyzji w sposób wyczerpujący wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia. Zaznaczono, że organy pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi oraz że muszą mieć na względzie nie tylko potrzeby skarżącej (która otrzymuje stałe wsparcie z pomocy społecznej) i cel pomocy, ale także potrzeby innych osób ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej. Zdaniem Sądu, organy orzekające w niniejszej sprawie wskazały racjonalne argumenty przemawiające za przyznaniem wnioskowanej przez skarżącą formy pomocy pieniężnej. W świetle powyższego stwierdzić należy, że zaskarżone decyzje wydane zostały w granicach uznania administracyjnego i nie można im zarzucić niezgodności z prawem. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 powołanej ustawy.