I SA/Wa 108/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Dargas sędzia WSA Magdalena Durzyńska Protokolant specjalista Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2024 r. sprawy ze skargi R. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z dnia 27 listopada 2023 r. nr SKO/4111/1028/2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Gminy [...] z dnia 5 października 2023 r. nr OPS.4702.4.22.2023. Zaskarżoną decyzją z 27 listopada 2023 r., sygn. akt SKO/4111/1028/2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ostrołęce, dalej "Kolegium", utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z 5 października 2023 r., nr OPS.4702.4.22.2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego przez R. J., dalej "Skarżąca", na jej siostrę M. S. Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący. Zaskarżoną decyzją, Wójt Gminy [...] orzekł o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na siostrę M. S. (ur. [...] lipca 1970 r.). Podstawą odmowy było przyjęcie przez organ I instancji, że Skarżąca ma przyznane prawo do renty, co stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego – art. 17 ust. 5 pkt lit a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (D.U. 2023., poz. 390). Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Skarżącą. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ostrołęce, rozpoznając odwołanie, nie znalazło podstaw do uznania, że Skarżąca powinna otrzymać wnioskowane świadczenie. Kolegium jako materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie wskazało przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Stosownie do treści art. 17 ust. 1 tek ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności -jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z unormowań tych wynika, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zależy od łącznego spełniania następujących warunków: rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez osobę sprawującą opiekę w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, legitymowania się przez osobę niepełnosprawną wymagającą opieki ważnym orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Art. 17 ust. 1 a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi natomiast, że osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z kolei w światłe art. 17 ust. 1 b ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18-go roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25-go roku życia. W przedmiotowej sprawie nie budził wątpliwości, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki została stwierdzona orzeczeniem wydanym dnia 16 października 2019 r., nr akt [...] przez Lekarza Orzecznika ZUS. Zgodnie z nim, niepełnosprawność została orzeczona na stałe. W treści orzeczenia wskazano, że niezdolność do samodzielnej egzystencji powstała przed ukończeniem 16 roku życia. Oznacza to, że w myśl art. 3 pkt 21 lit. e ustawy, siostra Skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniem niepełnosprawności. Z orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w P. z dnia 16 sierpnia 2023 r., nr [...] wynika, że zaliczono Panią J. S. (matka osoby wymagającej opieki) do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się, zdaniem Kolegium, rozstrzygnięcia kwestii, czy w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy istniały uzasadnione podstawy do orzeczenia o odmowie przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Z punktu widzenia celu świadczenia pielęgnacyjnego nie jest istotne, czy nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia, czy rezygnacja z podjęcia zatrudnienia. Istotne jest to, czy zarówno w jednym, jak i w drugim przypadku istnieje bezpośredni związek ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną osobą. W świetle art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych okoliczność, że dana osoba rezygnuje z zatrudnienia albo nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie stanowi więc sama w sobie wystarczającej przesłanki nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Koniecznym jest bowiem, aby rezygnacja z zatrudnienia lub jego podjęcia była powiązana z celem, jakim jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Rezygnacja z zatrudnienia (niepodejmowanie zatrudnienia) musi zatem pozostawać w ścisłym i bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. O istnieniu zaś takiego związku przesądza to, czy rezygnacja i niepodejmowanie zatrudnienia są wyłącznie spowodowane koniecznością sprawowania opieki, nie zaś przyczynami leżącymi po stronie osoby, która tę opiekę ma sprawować oraz jaki jest rzeczywisty zakres opieki i jednocześnie jakie są potrzeby danej osoby niepełnosprawnej, wynikające z posiadanych przez nią konkretnych schorzeń i ułomności. Z analizy akt sprawy wynika, iż niepodejmowanie przez Skarżącą zatrudnienia wynika bezpośrednio z jej uprawnienia do renty, a nie z powodu konieczności zapewnienia opieki osobie niepełnosprawnej. Aktywność zawodowa Skarżącej zakończyła się w momencie nabycia praw do renty, tj. w 2021 r. Skarżąca nie wykazała przy tym, że miała zamiar i możliwość podejmowania jakiegokolwiek zatrudnienia. Z oświadczenia Skarżącej, które złożyła pod groźbą odpowiedzialności karnej wynika, iż opiekę nad siostrą sprawuje od dnia 1 października 2023 r. Zatem Skarżąca zaprzestała zatrudnienia na długo przed podjęciem opieki nad niepełnosprawną siostrą. Wobec czego na gruncie niniejszej sprawy nie istnieje bezpośredni związek przyczynowo- skutkowy, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżąca wskazała, iż w okresie pobierania renty nie pracowała zawodowo (pismo z dnia 22 listopada 2023 r. - w aktach sprawy tut. Kolegium). W tej sytuacji brak jest podstaw do uznania, że zrezygnowała ona z podjęcia pracy zawodowej i jej nie podejmuje w związku z koniecznością opieki nad siostrą. Brak aktywności zawodowej nie był - w ocenie Kolegium - spowodowany koniecznością opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Nie można uznać, zdaniem Kolegium, że Skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej właśnie w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną siostrą. Za powyższą konstatacją przemawia udokumentowany fakt pobierania przez stronę skarżącą renty. Prawo to Skarżąca nabyła z dniem 1 września 2021 r., zatem od przeszło dwóch lat pozostaje bez zatrudnienia. Z kolei opiekę nad siostra Skarżąca podjęła od dnia 1 października 2023 r. Zatem przyjąć należy, iż zrezygnowała z zatrudnienia w momencie nabycia praw do renty, z tego też powodu nie podejmuje zatrudnienia. Zatem nie istnieje bezpośredni związek, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy. Innymi słowy niepodejmowanie zatrudnienia, ani innej pracy zarobkowej przez Skarżącą ma charakter stały i długotrwały i wynika z innych przyczyn niż konieczność opieki nad siostrą. Kolejnym istotnym zagadnieniem jest zakres, charakter i rodzaj czynności z zakresu opieki sprawowanej nad osobą niepełnosprawną. W ocenie Kolegium samo posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym, nie przesądza o tym, że opiekun osoby niepełnosprawnej sprawuje opiekę uprawniającą do przyjęcia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z pracy a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Jak wynika z akt sprawy skarżąca mieszka razem z siostrą, matką i mężem. Zatem niektóre czynności niewątpliwie wykonuje, niezależnie od stanu zdrowia siostry (chociażby sprzątanie, gotowanie, czy też robienie zakupów). Natomiast takie czynności jak realizacja recept, czy umawianie i uczestniczenie w wizytach lekarskich nie wykonuje się codziennie. W świetle powyższego charakter wykonywanych przez Skarżącą czynności mieści się w zakresie prawidłowych relacji i stosunków rodzinnych. Opieka, o której mowa w przepisie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych związana musi być wyłącznie z osobą chorego, a nie polegać na prowadzeniu gospodarstwa domowego, to znaczy sprzątaniu, czy gotowaniu, bowiem prowadzenie gospodarstwa domowego nie wyklucza podjęcia zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze. Kolegium nie kwestionuje stanu zdrowia siostry Skarżącej ani pomocy Skarżącej w opiece nad niepełnosprawną siostrą, niemniej jednak jakkolwiek z niepełnosprawnością bliskiej osoby w rodzinie wiąże się zawsze konieczność pomagania jej i opiekowania się nią - a więc z poświęceniem tej osobie czasu, uwagi, nierzadko również z dodatkowymi kosztami - to jednak sama pomoc takiej osobie i wspieranie jej nie jest wystarczająca by przyznać pomoc w postaci świadczenia pielęgnacyjnego. W realiach rozpatrywanej sprawy Skarżąca przy pomocy pozostałych współdomowników (w tym matki i męża), w ocenie Kolegium jest w stanie pogodzić pracę zawodową ze sprawowaną opieką nad siostrą. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Skarżąca. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez uznanie, że Skarżąca nie spełnia przesłanek przyznania świadczenia, podczas gdy Skarżąca nie podejmuje zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad siostrą, mimo możliwości zatrudnienia. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, że w dacie składania wniosku 15 września 2023 r. zawiesiła rentę ZUS (decyzją nr [...] z 2 października 2023 r.) Jej mama J. S. uzyskała znaczny stopnień niepełnosprawności, wydany w dniu 16 sierpnia 2023 r. przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. Skarżąca legitymuję się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. Posiada również orzeczenie o częściowej niezdolności do pracy do 30 kwietnia 2026 r. (Nr akt [...]) wydane przez ZUS (co nie stanowi negatywnej przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia). Dotychczas opiekę nad siostrą sprawowała jej mama J. S. u której w 2023 r. wykryto chorobę nowotworową. Choruje ona na raka piersi z przerzutami na kości. Leczy się onkologicznie. Legitymuje się ona znacznym stopniem niepełnosprawności wydanym w dniu 16 sierpnia 2023 r. przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. Ze względu na swój wiek ([...] lat) oraz wykrytą chorobę nie jest w stanie sprawować dalszej opieki nad swoją córką M. S. W związku z przyjmowanymi lekami jest bardzo słaba i ma trudności z wykonywaniem codziennych czynności. Nie mówiąc już o opiece nad drugą osobą. Mama ma trzy córki: Skarżącą oraz dwie niepełnosprawne córki – A. i M. S. Siostra M. S. jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji (powstałej przed 16 rokiem życia) zgodnie z orzeczeniem nr [...] z dnia 16 października 2019 r. Posiada ona orzeczenie wydane na stałe. M. oprócz Skarżącej nie posiada innej osoby, która mogłaby się nią zając. Przejęcie całkowitej opieki nad siostrą zmieniło jej dotychczasowe życie. Od momentu choroby mamy to Skarżąca przejęła wszystkie obowiązki związane z opieką nad siostrą. Siostra wymaga opieki przez całą dobę. Mieszkając razem i zmieniając swoje dotychczasowe życie Skarżąca zapewnia jej bezpieczeństwo zarówno w ciągu dnia, jak i w nocy. Pomaga jej w podstawowych czynnościach takich jak ubieranie poprzez wyjecie odpowiedniej odzieży i pomoc w jej założeniu. Towarzyszy jej podczas kąpieli. Siostra M. ma również problem z mową, która z biegiem czasu jest coraz bardziej problematyczna. Tylko nieliczne osoby potrafią ją zrozumieć i odczytać jej potrzeby. Robi za nią zakupy zarówno spożywcze jak i odzieżowe, ponieważ nie zna się ona na pieniądzach. Dodatkowo siostra ma problemy ze słuchem i wzrokiem. Siostra jest osobą nadpobudliwą. Występuje u niej nadmierna ruchliwość, impulsywność oraz zaburzenia koncentracji uwagi. Skarżąca ma już opracowany sposób podejścia do siostry, dzięki któremu łatwiej do niej dotrzeć. Poprzez podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia nawet w niepełnym wymiarze spowodowałoby to, iż zostawiłaby ją bez opieki. Poprzez chorobę mamy siostra stała się bardziej niespokojna i pojawiły się u niej problemy z nadciśnieniem tętniczym. Cały czas chciałaby, żeby ktoś przy niej był. W związku z powstałymi problemami zdrowotnymi kilka razy dziennie musi mierzyć i zapisywać jej ciśnienie oraz podawać leki o odpowiednich porach. W poprzednich latach, gdy mama była zdrowa, Skarżąca ze swoją rodziną mieszkała na pierwszym piętrze domu, mając odrębną kuchnię i łazienkę, zaś mama z siostrami na parterze. Obecnie z uwagi na stan zdrowia wyodrębniła jedną kuchnie bo tylko ja z niej korzysta. Skarżąca wskazała nadto, że jej mąż nie może opiekować się siostrą, która do tej pory była wychowywana w obecności wyłącznie kobiet i towarzystwo męskie ją denerwuje i krępuje. Siostra natomiast zapewnia jej spokój psychiczny. Kolejnym domownikiem jest siostra A., która od urodzenia również jest osobą niepełnosprawną. Dlatego żaden inny domownik nie jest w stanie pomóc Skarżącej nad opieką nad siostrą M. Renta jest przyznana na czas określony a nie stały, dlatego też zawiesiła swoją rentę w momencie całkowitej opieki nad siostrą. W przyszłości nadal nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia, z potrzeby sprawowania opieki nad siostrą, jej stan zdrowia z wiekiem jest coraz gorszy. Pomimo podjęcia nawet pracy dorywczej, nie miałaby możliwości stałej opieki nad siostrą, która cały czas potrzebuje jej obecności. Siostra wymaga stałego nadzoru nad jej zachowaniem. W momencie pozostawienia jej bez opieki jest ona narażona na wyrządzenie krzywdy sobie i osobom trzecim. Obecnie Skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, bo nie nie może podjąć zatrudnienia z uwagi na konieczność opieki nad siostrą to od dnia 01.10.2023 r. zawiesiła niewielką rentę w wysokości 1173,00 zł netto i pozostała bez dochodu. Wskazała na orzeczenia sądowe dotyczące możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku wcześniejszego pobierania renty i możliwości wyboru świadczenia korzystniejszego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest zasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. Nr 2022, poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259), dalej jako: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. przy czym stosownie do art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Kwestią, która jest natomiast istotna jest ocena czy Skarżący spełnia przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy tj. czy sprawuje stałą i długoterminową opiekę nad matką i czy fakt nie podejmowania pracy pozostaje w bezpośrednim związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki. Kwestia prawa do renty została rozwiązana przez Skarżącą, która uzyskała decyzję ZUS o wstrzymaniu renty (decyzja z 2 października 2023 r. znak [...] – k 15 akt. adm.). Przy tym, ma rację Skarżąca, że w przypadku pobierania renty strona ma możliwość wyboru świadczenia korzystniejszego. Wcześniejsze pobieranie renty nie wyklucza późniejszego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (p. powołane przez Skarżąca wyroki WSA i Trybunału Konstytucyjnego ( wyrok T.K. z 26 czerwca 2019 r., Sygn. akt SK 2/17, wyrok WSA w Olsztynie z 14 września 2022 r., II SA/OI 512/22, wyrok WSA w Bydgoszczy z 3 listopada 2023 r., II SA/Bd 755/23, wyrok WSA w Rzeszowie z 5 października 2023r., II SA.RZ 515/23, wyrok WSA w Szczecinie z 26 października 2023 r., II SA/Sz 686/23 – wszystkie w bazie Lex) Zdaniem Sądu, w tym aspekcie, organy naruszyły art. 7, 8, 77 § 1, 80 i w konsekwencji art. 107 § 1 i 3 k.p.a. gdyż nie oceniły w sposób prawidłowy stanu faktycznego sprawy, co jest niezbędne do uznania czy zostały spełnione przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. W konsekwencji naruszyły art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Świadczenie pielęgnacyjne ma zapewnić osobie niepełnosprawnej możliwość sprawowania nad nią opieki w sposób nieprzerwany gdyż sama nie jest w stanie zadbać o swe interesy. Świadczenie to ma też zrekompensować osobie, która sprawuje opiekę nad taką osobą, fakt wycofania się z życia zawodowego. Na równi z rezygnacją z pracy ustawodawca traktuje niemożność jej podjęcia z uwagi na konieczność opieki nad osobą niepełnosprawną. Jak stanowi przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie przysługuje jeżeli opiekunowie nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Organ nie ocenił w sposób prawidłowy dowodów zebranych w sprawie w kontekście spełnienia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w szczególności w aspekcie związku pomiędzy brakiem możliwości pracy a koniecznością opieki. Po drugie, ustaleń co do braku związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem pracy a koniecznością opieki nad siostrą, organ II instancji dokonał wyłącznie na podstawie daty zaprzestania przez Skarżącą pracy, przyjmując, że to znacznie wcześniej, z uwagi na otrzymanie prawa do renty, Skarżąca zrezygnowała z pracy a więc przyczyna rezygnacji z pracy nie wynikała z konieczności opieki nad siostrą. Tymczasem Skarżąca wskazywała, że konieczność opieki nad siostrą powstała ponieważ jej matka zachorowała na nowotwór. W związku z tym nie była w stanie, tak jak wcześniej zajmować się niepełnosprawną córką. Wcześniej takiej potrzeby nie było i dlatego Skarżąca korzystała z prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, wydanej zresztą na czas określony do 2026 r. Sąd nie podziela wywodów organu II instancji, że wcześniejsza data zaprzestania pracy wyklucza odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Przy ocenie spełnienia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego powinna wystąpić sytuacja w której osoba opiekująca jest niezbędna osobie chorej w codziennym funkcjonowaniu, jest do jej ciągłej dyspozycji a osoba ta, z kolei, ze względu na swój stan zdrowia, nie może samodzielnie funkcjonować. Stan taki może wystąpić nagle i fakt, że osoba wcześniej niewiele pracowała albo że zaprzestała wcześniej pracy nie może w takiej sytuacji mieć decydującego znaczenia. Organ pominął w tym kontekście sytuację faktyczną jaka wstąpiła w rodzinie Skarżącej, na co Skarżąca zwracała uwagę w odwołaniu i wniosku. Zwrócić należy uwagę, że organy nie zakwestionowały twierdzeń Skarżącej co do konieczności opieki nad niepełnosprawną siostrą i zakresu tej opieki, twierdząc jedynie, że część z nich ma charakter wspólny z czynnościami wykonywanymi na rzecz rodziny Skarżącej, uwzględniając, że obie mieszkają razem. (sprzątanie, gotowanie czy pranie). Okoliczności sprawy wskazują, że Skarżąca, jako jedynym istniejącym opiekunem siostry, która nie może zostawać sama i wymaga całodziennej kontroli i opieki, słabo się komunikuje, co miał Sąd okazję zaobserwować podczas rozprawy. Bez pierwszoplanowego znaczenia pozostaje zatem to, że pewne czynności o charakterze gospodarczym są wspólne dla gospodarstwa Skarżącej i jej siostry. Pozostają jednak inne, przy których Skarżąca musi uczestniczyć. Począwszy od mycia, ubierania a skończywszy na zakupach (siostra nie zna wartości pieniędzy), wizytach lekarskich, spacerach, podawaniu leków i generalnie opieki nad siostrą która nie może zostać sama. Nie ma podstaw aby w sytuacji w której strony mieszkają razem sytuacja osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne była gorsza niż takiej która nie zamieszkuje razem z osobą niepełnosprawną. Decydujące znaczenie ma rozmiar opieki i jej niezbędność a nie to czy pewne czynności są wspólne do osoby niepełnosprawnej i opiekuna. Organy pominęły koincydentalność czasową zdarzeń. Jak wynika ze znajdującej się w aktach dokumentacji medycznej, u matki Skarżącej zdiagnozowano nowotwór w połowie 2023 r. 16 sierpnia 2023 r. uzyskała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności (decyzja Powiatowego Zespołu Orzekania o niepełnosprawności znak [...]). Od tego momentu Skarżąca przejęła opiekę nad siostrą i rozpoczęła starania o uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego. 13 czerwca 2023 r. złożyła pierwszy wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, który, z uwagi na pobieranie renty, nie został uwzględniony. Potem zawiesiła prawo do renty – chcąc sprostać wymogom ustawowym. Mimo tego organ nadal odmawiał przyznania prawa do tego świadczenia. Sąd akceptuje twierdzenia Skarżącej, że dopóki to jej mama opiekowała się siostrą Skarżąca, jako osoba częściowo niezdolna do pracy wybrała rentę. Sytuacja diametralnie się zmieniła gdy mama zachorowała. W tym momencie powodem nie podejmowania pracy jest konieczność opieki nad siostrą. Organ w ogóle tych argumentów strony skarżącej nie brał pod uwagę a powinien. Inaczej mówiąc gdyby Skarżąca obecnie chciała podjąć pracę nie mogłaby tego uczynić gdyż musi opiekować się siostrą. Istnieje zatem obecnie związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem pracy a koniecznością opieki nad siostrą. Wyjaśnić należy w tym miejscu, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż to wynika z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania i nie może być traktowane jako zastępcze lub dodatkowe źródło dochodu. Ponieważ celem uregulowania z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jest udzielenie pomocy państwa osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym, na czas tej opieki, dobrowolnie pozbawia się potencjalnego dochodu, musi zatem istnieć związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a podjęciem opieki. Świadczenie pielęgnacyjne jest niejako surogatem wynagrodzenia za pracę, które jest uzyskiwane przez uprawnionego nie od pracodawcy z tytułu świadczenia pracy, a na podstawie decyzji administracyjnej, w związku z koniecznością rezygnacji przez wnioskującego z zatrudnienia z powodu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Celem ustawodawcy było zapewnienie osobie rezygnującej z zatrudnienia lub go niepodejmującej, ekwiwalentu zatrudnienia, którego nie może podjąć lub kontynuować ze względu na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną osobą (vide: wyrok WSA w Gdańsku z 21 lipca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 35/22). Wszak chodzi o to by osoba rezygnującą (niepodejmująca) z zatrudnienia w związku z wykonaniem ciążącego na niej obowiązku alimentacyjnego sama nie popadła w niedostatek, tracąc źródło utrzymania. Z taką właśnie sytuacją, zdaniem Sądu, mamy do czynienia w tym przypadku. Sąd nie podzielił w tym zakresie stanowiska organu jakoby w sprawie nie zachodził związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez Skarżącą, a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawną siostrą. W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę stan siostry Skarżącej, nie ma wątpliwości, że w sprawie zachodzi obecnie (i zachodził w dacie składania wniosku ) bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem przez Skarżącą zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad siostrą. Niepełnosprawność siostry wieloletnia, nacechowana potrzebą ciągłej opieki, co w konsekwencji doprowadziło do wydania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ pominął w swoich ustaleniach okoliczność pogarszającego się stanu zdrowia matki Skarżącej i wynikające z tego brak możliwości dalszej jej opieki nad córką. Skarżąca natomiast zaoferowała w tym zakresie wyjaśnienia na potwierdzenie okoliczności, że matka nie może obecnie zajmować się swą niepełnosprawną córką, jak czyniła to do tej pory. Z kolei, Kolegium nie przedstawiło żadnych dowodów, które by przeczyły powyższemu. Natomiast faktyczne niepodejmowanie pracy przez Skarżącą jako okoliczność ustalona na podstawie zebranego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym, nie powinna zaważyć na negatywnej ocenie związku pomiędzy jej niepodejmowaniem a sprawowaniem opieki nad siostrą. W tej sytuacji należy uznać, że wobec braku samodzielności siostry Skarżącej w zaspokajaniu bieżących potrzeb życiowych, jej bieżącym funkcjonowaniu, w szczególności jej stan psychiczny, zakres sprawowanej opieki w sposób nie budzący wątpliwości wyklucza po stronie Skarżącej jakąkolwiek aktywność zawodową. Zdaniem Sądu, błędnie zatem Kolegium uznało, że w realiach niniejszej sprawy nie ma bezpośredniego związku między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) przez Skarżącą, a sprawowaną opieką nad siostrą. W świetle powyższego należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a i art. 138 § 1 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji Kolegium dokonało błędnej wykładni art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i błędnie przyjęło, że brak jest związku przyczynowego pomiędzy nie podejmowaniem pracy a koniecznością opieki nad osobę niepełnosprawną. Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji weźmie pod uwagę ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu niniejszym wyroku oraz wykładnię przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w szczególności art. 17 ust. 1b oraz art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. Prezydent będzie miał przy tym na uwadze, że zgodnie z brzmieniem art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429) w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w u.ś.r. w brzmieniu dotychczasowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 390, 658 i 852), do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Zdaniem Sądu, przepis art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym należy rozumieć w ten sposób, że w przypadku skutecznego złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne przed 1 stycznia 2024 r. (vide: art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24a u.ś.r.), oraz spełnienia przed tą datą przez wnioskodawcę przesłanek do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, organ pomocowy rozpatrując ten wniosek po 1 stycznia 2024 r. winien wydać decyzję przyznającą to świadczenie, biorąc za podstawę wydanej w sprawie decyzji przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Przyjęcie odmiennej wykładni art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym w efekcie prowadziłoby do sytuacji, w której sądowa kontrola decyzji odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego byłaby jedynie iluzoryczna, skoro w przypadku uchylenia takiej decyzji przez sąd administracyjny, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ, osoba wnioskująca o świadczenie pielęgnacyjne bez własnej winy byłaby tego świadczenia pozbawiona. Godziło by to w istocie w konstytucyjny standard wyrażony w art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 oraz w art. 78 Konstytucji RP, czyli prawo do sądu, którego wykładnia powinna uwzględniać również zasadę proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Z kolei, realizacja zasady szybkości postępowania, wyrażona w art. 7 p.p.s.a., nie może prowadzić do pozostawienia w obrocie decyzji sprzecznej w sposób oczywisty z porządkiem prawnym, jak też rażąco naruszającej interes strony postępowania. Natomiast w samym toku postępowania administracyjnego organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, mając na względzie także słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skuteczne złożenie wniosku przez Skarżącą miało miejsce w dniu 15 września 2023r. Mając natomiast na uwadze, że najpóźniej w dacie wydania decyzji przez Kolegium, czyli 27 listopada 2023 r., Skarżąca spełniała przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego określone w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., przy ponownym rozpatrzeniu sprawy obowiązkiem organu I instancji będzie pozytywne rozpatrzenie wniosku Skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jako że w dacie 31 grudnia 2023 r. prawo to Skarżącej przysługiwało. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.