I SA/Wa 1080/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K. L. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia mienia poza obecnymi granicami RP postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 listopada 2008 r. odmówiono K. L. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sadowych w sprawie z jej skargi na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia mienia poza obecnymi granicami RP. Wyrokiem z dnia 4 grudnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. L. Wnioskiem z dnia 10 lutego 2009 r. K. L. wskazując na zamiar wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku ponowie wystąpiła o przyznanie jej prawa pomocy, wnioskując obecnie o przyznanie tego prawa w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz treści pisma z dnia 12 lutego 2009 r. wynika, że K. L. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jest inwalidką I grupy (poruszającą się o kulach). Posiada mieszkanie własnościowe o pow. [...] m2. Źródłem jej utrzymania jest emerytura w kwocie [...] złotych. Skarżąca posiada [...] szt. akcji O., z których ok. 4-5 lat temu uzyskała dywidendę w kwocie przeszło [...] złotych, a w 2008 r. ponad [...] złotych. Wskazała, iż ponosi koszty leków w wysokości [...] złotych miesięcznie oraz opłaty za mieszkanie w kwocie ponad [...] złotych. Wspomaga również finansowo niepracującego (w związku z urazem kręgosłupa) syna oraz studiującego wnuka. Nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym Postanowieniem z dnia 27 lutego 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym uznając, iż posiada ona wystarczające środki finansowe pozwalające na opłacenie zarówno kosztów sądowych jak i kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Od postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 lutego 2009 r., w terminie przewidzianym w art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a), K. L. pismem z dnia 8 marca 2009 r. wniosła sprzeciw. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca podniosła m.in., iż otrzymaną dywidendę wydała na spłatę kupionego od miasta na własność mieszkania (w którym obecnie mieszka) i na pomoc synowi na wyekwipowanie wnuka na Politechnikę do [...]. Z emerytury, po odjęciu kosztów mieszkania i leków zostaje jej [...] złotych, które dzieli: [...] złotych na akademik, [...] złotych na wyżywienie, [...] złotych - rata za kupioną pościel. Pozostała kwota pozostaje na przejazdy taksówką do lekarzy na badania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie taka sytuacja ma miejsce. Prawo pomocy zgodnie z art. 243 § 1 ww. ustawy może być przyznane osobie fizycznej na jej wniosek. Może być ono przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 246 § 1 pkt 1 -2 tej ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przywołanego przepisu art. 246 § 1 wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Oznacza to, że rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Nadto należy wskazać, że w sytuacji, gdy wniosek strony o przyznanie prawa pomocy został już prawomocnie rozpoznany (co miało miejsce w niniejszej sprawie), zmiana uprzednio zajętego w tym przedmiocie stanowiska Sądu uzależniona jest od wykazania przez stronę, że jej sytuacja materialna uległa znacznemu pogorszeniu. Przepisy powołanej ustawy dopuszczają bowiem możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy w danej sprawie, jednakże dla zmiany stanowiska Sądu (postanowienie referendarza sądowego, od którego nie wniesiono sprzeciwu ma skutki prawomocnego orzeczenia sądu – art. 259 § 3 p.p.s.a.), konieczna jest zmiana okoliczności, na podstawie których Sąd odmówił uprzednio przyznania wnioskodawcy przedmiotowego prawa. Stosownie bowiem do art. 165 powołanej ustawy prawomocne postanowienia niekończące postępowania w sprawie (a taki charakter ma rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy), mogą być zmieniane jedynie wskutek zmiany okoliczności sprawy. W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie K. L., składając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie powołała się na żadne nowe okoliczności istotne dla zmiany oceny jej sytuacji materialnej, tj. nie wykazał, iż uległa ona znacznemu pogorszeniu. Uzasadnienie wniosku jak i dane dotyczące dochodów skarżącej nie uległy zmianie in minus w stosunku do danych, w oparciu o które referendarz sądowy podjął w dniu 21 listopada 2008 r. rozstrzygnięcie odmawiające przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy w zakresie częściowym. W postanowieniu tym oceniając sytuacje ekonomiczną skarżącej, podniesiono, iż nie można przyjąć , że skarżąca jest osobą na tyle ubogą, że ewentualne poniesienie w przyszłości kosztów związanych z prowadzonym w niniejszej sprawie procesem może spowodować uszczerbek w jej niezbędnych kosztach utrzymania – co uzasadniałoby przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Skoro zaś uznano wówczas, iż ustalona sytuacja materialna skarżącej nie wskazuje na spełnienie przesłanki braku możliwości poniesienia pełnych kosztów sądowych, to niesposób przyjąć, iż obecnie (w niezmienionej sytuacji ekonomicznej) nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów tego postępowania, co uzasadniałoby przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. W tym stanie sprawy, z uwagi na to, że okoliczności powołane przez skarżącą stanowiły już przedmiot oceny Sądu, brak jest przesłanek do zmiany zajętego uprzednio stanowiska i zastosowania trybu określonego w art. 165 powołanej ustawy. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.