I SA/Wa 1080/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Iwona Kosińska Asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi K. L. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia mienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] maja 2008 r. NR [...] , po rozpatrzeniu odwołania K. L. z dnia [...] września 2007 r., od decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] września 2007r., Nr [...], - odmawiającej potwierdzenia K. L. i Z. J. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] września 2007 r. W toku postępowania administracyjnego ustalono następujący stan faktyczny: Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] września 2007r., Nr [...], odmówił potwierdzenia K. L. i Z. J. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej Powołując się na art.1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418), wskazał , że ustawa ta określa zasady przyznawania prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami państwa polskiego w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., W myśl art. 2 cyt. wyżej ustawy prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP, jeżeli spełnia łącznie wymogi określone w pkt 1 i 2 tj. był w dniu 1 września 1939r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium RP, opuścił je w wyniku wypędzenia lub w związku z wojną rozpoczętą w 1939r. oraz posiada obywatelstwo polskie. Zgodnie z art. 3 w/w ustawy, w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP, prawo do rekompensaty przysługuje jego spadkobiercom. Wojewoda Mazowiecki podniósł, ze skarżąca jako dowody pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami państwa polskiego przedstawiła następujące dokumenty: - opis mienia pozostawionego Nr [...] z dnia [...] lipca 1945 r., - kserokopię planu sytuacyjnego nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], sporządzonego w 1939 r. przez mierniczego przysięgłego, - decyzję główną Prezydenta miasta W. z dnia [...] lipca 1932 r. zatwierdzającą projekt rozbudowy nieruchomości na posesji położonej w W. przy ul. [...] wydaną na wniosek Pani S. G. - matki M. J., - dowód ubezpieczeniowy Nr [...] z dnia [...] marca 1932 r. dotyczący ubezpieczenia budynków na nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], - kontrakt z dnia [...] sierpnia 1935 r. dotyczący wydzierżawienia M. J. nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] przez właścicielkę B. P. I na okres od 1 października 1934r. do 1 października 1937r. I, - umowę przyrzeczenia sprzedaży sporządzoną dnia [...] kwietnia 1938 r. pomiędzy egzekutorem testamentu zmarłej B. P. - właścicielki nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], a H. i M. J., - kopię projektu z 1932 r. na rozbudowę domu na posesji położonej w W. przy ul. [...] oraz zaświadczenie Zarządu Miejskiego w W. z dnia [...] sierpnia 1939 r., -kartę ewakuacyjną wydaną w dniu [...] lutego 1945 r. dla M. J.. Organ I instancji ustalił na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w P. o stwierdzeniu nabycia praw do spadku po M. J. - Sygn.akt [...], że spadek po M. J. nabyli córka – K. L. i syn Z. J. Wojewoda Mazowiecki ustalił, że nieruchomość, której dotyczy umowa przyrzeczenia sprzedaży położona była na terenie dawnego województwa wileńskiego. Organ I instancji ustalił, ze w 1938 r. na tym terenie obowiązywało Prawo o ustaleniu własności dóbr nieruchomych, o przywilejach i hipotekach /jednolity tekst ogłoszony rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 kwietnia 1928 roku - Dz. U. Nr 53, poz.510/. Wojewoda Mazowiecki wskazał, że z powyższych przepisów - art. 1 i 3 ustawy wynikało, że umowa sprzedaży nieruchomości powinna być zawarta w kancelarii notarialnej, a następnie jako tytuł nabycia - powinna być ujawniona w księdze hipotecznej. Organ I instancji podniósł, że w strony nie przedłożyły dowodów na tę okoliczność, a w świetle przedłożonych przez strony dokumentów oraz obowiązujących wówczas przepisów prawa nie może uznać, że mienie opisane w " opisie mienia pozostawionego Nr [...] z dnia [...] lipca 1945 r." i karcie ewakuacyjnej z dnia [...] lutego 1945 r. stanowiło własność M. J. Wojewoda Mazowiecki odnosząc się do złożonych przez strony dokumentów wskazał, że z kontraktu z dnia [...] sierpnia 1935 r. dotyczącego wydzierżawienia M. J. nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]/ na okres od 1 października 1934 r. do 1 października 1937r. /, umowy przyrzeczenia sprzedaży nieruchomości położonej w W. przy [...], sporządzonej dnia [...] kwietnia 1938 r. pomiędzy egzekutorem testamentu zmarłej B. P., a H. i M. J. oraz planu sytuacyjnego nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], sporządzonego w 1939 r. przez mierniczego przysięgłego jednoznacznie wynika, że nieruchomość będąca przedmiotem wniosku stanowiła własność B. P. Organ I instancji podniósł, ze z postanowień pkt 7 i 8 umowy przyrzeczenia sprzedaży z dnia [...] kwietnia 1938r. wynikało, że po spełnieniu wszystkich zobowiązań wynikających z w/w umowy przyrzeczenia sprzedaży wyznaczony zostanie termin do sporządzenia aktu kupna. Strony nie przedłożyły dowodów, że doszło do zawarcia umowy kupna nieruchomości przez H. i M. małżonków J. Wojewoda Mazowiecki podniósł, ze kwota którą zapłacili małżonkowie J. na poczet nabycia nieruchomości , co zostało odnotowane przez egzekutora testamentu B. P., nie daje podstaw do uznania, że H. i M. małżonków J. nabyli własność przedmiotowej nieruchomości. Organ wskazał, ze o posiadaniu tytułu własności do nieruchomości nie przesądza również fakt rozbudowy w 1932 r. domu mieszkalnego położonego na posesji, czy też fakt uiszczania opłat z tytułu ubezpieczenia budynków z 1932 r. Wojewoda Mazowiecki podniósł, ze z kontraktu zawartego w dniu [...] sierpnia 1935 r. na wydzierżawienie M. J. nieruchomości przy ul. [...] na okres od 1 października 1934 r. do dnia 1 października 1937 r. wynika, że właścicielka nieruchomości B. P. zezwalała dzierżawcy m.in. na wybudowanie domu mieszkalnego i innych zabudowań gospodarskich I pkt 3 Kontraktu l. Niemniej jednak zgodnie z pkt 12 Kontraktu dzierżawca obowiązany był do usunięcia zabudowań z chwilą likwidacji Kontraktu. Organ podniósł, że prawa własności M. J.do nieruchomości nie potwierdzają również dokumenty przekazane przez Centralne Archiwum Państwowe Litwy tj. projekt dobudowy domu drewnianego na posesji przy ul [...] z 1932 r. oraz zaświadczenie Zarządu Miejskiego w W. z dnia [...] sierpnia 1939 r. W dniu 23 września 2007 r. K. L. wniosła odwołanie od decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] września 2007r., Nr [...]. W odwołaniu zarzuciła Wojewodzie Mazowieckiemu błędne ustalenie stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, przez przyjęcie, że M. J. nie była właścicielką nieruchomości pozostawionej w W. przy ul. [...], co w konsekwencji doprowadziło do odmowy potwierdzenia. K. L. i Z. J. prawa do rekompensaty za tzw. mienie zabużańskie. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] maja 2008 r. NR [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] września 2007 r. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził, że w aktach sprawy brak jest aktu kupna, o którym mowa w pkt 8 umowy z dnia [...] kwietnia 1938 r. Ponadto, z odwołania strony wynika wprost, że mimo dokonania przez H. i M. J. wszystkich wpłat należności za nieruchomość, akt kupna, w związku z wybuchem II wojny światowej, nie został sporządzony. Minister Skarbu Państwa wskazał, ze, wobec nie zawarcia aktu kupna, nie można uznać, że prawo do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], zostało przekazane na rzecz H. i M. J. Tym samym, osoby te nie mogą być uznane za właścicieli nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Organ odwoławczy podniósł, ze skoro rodzice wnioskodawców nie nabyli prawa do rekompensaty, to również strony postępowania, tj. K. L. i Z. J., których uprawnienia w tym względzie są pochodną uprawnień rodziców, wchodząc jako spadkobiercy w ich prawa i obowiązki, nie mogą nabyć praw do rekompensaty za mienie zabużańskie. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2008 r. wniosła K. L. W uzasadnieniu skargi skarżąca podnosiła, że organy bezpodstawnie przyjęły, ze jej matka nie była właścicielką nieruchomości przy ulicy [...], w W. Minister Skarbu Państwa w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Sąd uwzględnia skargę i uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie, stwierdza nieważność lub wydanie z naruszeniem prawa tego rozstrzygnięcia jedynie wówczas, gdy uzna, że w sprawie istnieją przesłanki określone w art. 145 § 1 powołanej ustawy. Prawo do ekwiwalentu przysługuje osobom, które były obywatelami polskimi w chwili rozpoczęcia wojny w 1939 r., przebywały na terenach RP, które nie weszły w skład obecnego Państwa i pozostawiły swoje mienie na tych terenach. Tak więc podstawową kwestą którą musiał ustalić organ jest czy wnioskodawca pozostawił poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości. Mają rację organy administracji państwowej, że przedstawione przez skarżącą dokumenty nie dają podstaw do stwierdzenia, że H. i M. małżonkowie J. nabyli na własność nieruchomość położoną przy ulicy [...], w W. Skarżąca przedstawiła umowę przyrzeczenia sprzedaży zawartą w dniu [...] kwietnia 1938 r. pomiędzy W. N., egzekutorem testamentu właścicielki majątku M., zmarłej B. P. oraz H. i M. J. Z umowy wynika, że W. N. przyrzekł sprzedać H. i M. J. nieruchomość położoną przy ulicy [...] pod nr [...], za ustaloną przez strony cenę. Koszty zawarcia umowy przyrzeczenia, sporządzenia planów, wyjednania zezwolenia Zarządu Miejskiego na sprzedaż, koszty sporządzenia umowy kupna – sprzedaży, wydzielenia sprzedanej nieruchomości do księgi hipotecznej oraz wszelkie inne mieli ponieść nabywcy. Termin aktu kupna u Rejenta miał być wyznaczony po zapłaceniu przez nabywców całej kwoty, ogrodzeniu działki oraz wykonania wszystkich zobowiązań wynikających z umowy. Do zawarcia umowy kupna – sprzedaży nigdy nie doszło, co potwierdziła skarżąca w odwołaniu. Wskazała, że nie doszło do zawarcia umowy kupna – sprzedaży w związku z wybuchem II wojny światowej, gdyż nie było mowy, aby w takiej sytuacji myśleć i podpisywać akt kupna nieruchomości. Stwierdzić należy, że organy administracji odniosły się do wszystkich przedstawionych przez skarżącą dokumentów i jak słusznie stwierdziły żaden z tych dokumentów nie stanowi tytułu własności nieruchomości położonej przy ulicy [...], w W. Organy administracji prawidłowo uznały, że wobec nie zawarcia przez rodziców skarżącej notarialnej umowy kupna nieruchomości położonej przy ulicy [...], w W., nie można uznać, że pozostawili oni nieruchomość poza granicami RP. Obowiązujące na terenie dawnego województwa wileńskiego Prawo o ustaleniu własności dóbr nieruchomych, o przywilejach i hipotekach jednolity tekst ogłoszony rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 kwietnia 1928 roku - Dz. U. Nr 53, poz.510/. w art. 1 i 3 ustawy wskazywało, że umowa sprzedaży nieruchomości powinna być zawarta w formie notarialnej, a następnie jako tytuł nabycia - powinna być ujawniona w księdze hipotecznej. Tak więc Minister Skarbu Państwa prawidłowo ustalił, ze nie można uznać, że prawo własności do nieruchomości położonej w W., przy ulicy [...] zostało nabyte przez H. i M. małżonków J. Osoby te nie mogą być uznane za właścicieli nieruchomości, pozostawionych poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Skoro rodzice skarżącej nie nabyli prawa do rekompensaty, tym samym ich następcy prawni nie mogą nabyć praw do rekompensaty za mienie zabużańskie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.